Siêu El Nino trở lại: Bão giảm nhưng bất thường, xâm nhập mặn báo động đỏ
Trái ngược với kịch bản mưa lũ dồn dập do La Nina gây ra, El Nino đè nén sự phát triển của các xoáy thuận nhiệt đới. Số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên khu vực Biển Đông cũng sẽ giảm.
Theo đại diện Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, các mô hình dự báo khí hậu quốc tế và trong nước đều thống nhất nhận định: Từ nay đến hết năm 2026, El Nino gần như chắc chắn sẽ tiếp tục duy trì ở ngưỡng rất mạnh và nhiều khả năng sẽ đạt đỉnh cực đại vào thời điểm mùa đông.
Sang đến những tháng đầu năm 2027, mặc dù xác suất và cường độ có dấu hiệu suy giảm theo chu kì tự nhiên, hiện tượng này vẫn duy trì ở trạng thái rất mạnh kéo dài ít nhất là hết quý I.
Bão giảm nhưng bất thường, mùa đông ấm kỉ lục
Sự thống trị của El Nino cường độ rất mạnh sẽ tạo ra những chuyển biến rõ rệt và bất thường về hình thái thời tiết tại Việt Nam trong suốt giai đoạn từ cuối năm 2026 đến hết quý I năm 2027. Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở sự phân hóa rõ rệt giữa các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Trái ngược với kịch bản mưa lũ dồn dập do La Nina gây ra, El Nino đè nén sự phát triển của các xoáy thuận nhiệt đới. Số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên khu vực Biển Đông, cũng như số lượng các đợt ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam từ nay đến cuối năm 2026, được dự báo sẽ thấp hơn đáng kể so với trung bình nhiều năm.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo rằng sự sụt giảm về số lượng không đồng nghĩa với sự giảm thiểu rủi ro. Dưới tác động của nền nhiệt độ bề mặt nước biển tăng cao kỉ lục, các cơn bão hình thành trong điều kiện El Nino cực đại thường có diễn biến rất phức tạp, quỹ đạo dị thường và khả năng gia tăng cường độ siêu tốc, đặt các vùng ven biển trước nguy cơ thụ động nếu chỉ đánh giá dựa trên số lượng.
Sự lệch chuẩn của khí hậu còn thể hiện rõ qua quy luật không khí lạnh trong mùa đông 2026 - 2027. Các đợt gió mùa đông bắc tràn về phía Nam được dự báo sẽ hoạt động yếu hơn hẳn so với thông lệ.
Nền nhiệt độ trung bình trên phạm vi toàn quốc trong các tháng mùa đông có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 đến 1,5 độ C. Hệ quả là các đợt rét đậm, rét hại diện rộng tại khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ sẽ xuất hiện muộn hơn, số ngày rét kéo dài giảm đáng kể.
Khô hạn diện rộng và xâm nhập mặn báo động đỏ
Tác động đáng lo ngại nhất của đợt El Nino cực đại này tập trung hoàn toàn vào bài toán tài nguyên nước tại các tỉnh phía Nam. Dữ liệu khí tượng chỉ ra tình trạng thiếu hụt mưa nghiêm trọng sẽ diễn ra liên tục từ nay đến cuối năm 2026, đặc biệt gay gắt tại ba khu vực trọng điểm: Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.
Lượng mưa tích lũy tại các vùng này dự báo sẽ thâm hụt từ 20% đến 40% so với trung bình nhiều năm. Đáng ngại hơn, mùa mưa năm 2026 tại Tây Nguyên và Nam Bộ có khả năng sẽ kết thúc sớm hơn bình thường từ 2 đến 4 tuần, khiến khoảng thời gian thâm hụt nước bị kéo dài.
Sự kết thúc sớm của mùa mưa kết hợp với tình trạng ít mưa, nắng nóng gay gắt xuất hiện ngay từ những tháng đầu năm 2027 sẽ biến mùa khô 2026 - 2027 thành một trong những mùa khô khắc nghiệt nhất trong lịch sử.
Tại Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, mực nước trên các sông, suối và hồ chứa thủy lợi, thủy điện sẽ sụt giảm nhanh chóng, dẫn đến nguy cơ hạn hán cục bộ và trên diện rộng, đe dọa trực tiếp đến diện tích cây công nghiệp dài ngày như cà phê, hồ tiêu, điều.
Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, thảm họa kép "hạn hán - xâm nhập mặn" dự báo sẽ xuất hiện sớm hơn hẳn so với quy luật. Khi nguồn nước ngọt từ thượng nguồn sông Mê Công sụt giảm mạnh do thiếu mưa trên toàn lưu vực, triều cường sẽ đẩy mặn xâm nhập sâu vào nội đồng ngay từ tháng 1/2027.
Ranh giới mặn 4g/l có nguy cơ vào sâu trong các cửa sông chính từ 50 km đến 70 km, thậm chí sâu hơn nếu kết hợp với các đợt gió chướng mạnh. Tình trạng này không chỉ đe dọa trực tiếp đến vụ lúa Đông Xuân 2026 - 2027 mà còn đẩy hàng trăm nghìn hộ dân vùng ven biển vào cảnh thiếu nước sinh hoạt trầm trọng.
Đứng trước bức tranh dự báo đầy thách thức từ nay đến đầu năm 2027, việc chủ động xây dựng và kích hoạt các kịch bản ứng phó khẩn cấp đối với đợt Super El Nino là yêu cầu cấp bách với cơ quan quản lí và người dân.
Sự chủ động từ khâu dự báo, sự quyết liệt trong công tác chỉ đạo và ý thức tự giác bảo vệ, sử dụng tiết kiệm nguồn nước của mỗi người dân sẽ là chìa khóa quyết định giúp Việt Nam vượt qua đợt thử thách khí hậu khắc nghiệt do hiện tượng El Nino cực đại gây ra trong chu kỳ 2026 - 2027.
