Sơn mài, trầm hương và cuộc đối thoại công nghệ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám
Không chỉ ngắm nhìn sơn mài hay cảm nhận hương trầm, công chúng đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám tại "Sắc Tâm 2026" còn được hòa mình vào không gian di sản 950 năm qua các giải pháp tương tác công nghệ thực tế ảo độc đáo.
Sơn mài, trầm hương và cuộc đối thoại công nghệ tại Quốc Tử Giám
Nhân kỉ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026), Triển lãm "Sắc Tâm 2026" (lần thứ II) đã chính thức khai mạc tại Nhà Tiền Đường, Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
Không chỉ là cuộc hội tụ giữa mĩ thuật sơn mài đương đại và tinh hoa trầm hương Việt, sự kiện còn mở ra xu hướng thưởng lãm nghệ thuật đa giác quan gắn liền với giải pháp công nghệ số hóa di sản.
Văn Miếu được khởi dựng năm 1070 dưới thời vua Lý Thánh Tông. Đến năm 1076, vua Lý Nhân Tông cho thành lập Quốc Tử Giám - trung tâm giáo dục cao cấp đầu tiên của Việt Nam thời quân chủ.
Trải qua gần 10 thế kỉ, nơi đây đã trở thành biểu tượng kết tinh cho truyền thống hiếu học, tinh thần trọng tri thức và đạo học của dân tộc. Dấu mốc 950 năm Quốc Tử Giám (1076 - 2026) mở ra cơ hội đặc biệt để công chúng cùng nhìn lại hành trình văn hóa, đồng thời đối thoại với di sản bằng ngôn ngữ nghệ thuật của thời đại mới.
Trao đổi với Một Thế Giới, TS. Lê Xuân Kiêu - Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết: "Triển lãm 'Sắc Tâm 2026' là điểm giao thoa độc đáo giữa mĩ thuật sơn mài đương đại, văn hóa trầm hương và không gian di sản. Tại đây, các giá trị truyền thống không dừng lại ở sự lưu giữ thụ động mà được tiếp nối, phản chiếu qua hơi thở nghệ thuật đương đại và phương thức truyền thông số hóa".
Đây cũng là dấu mốc tự hào đánh dấu 20 năm đồng hành cùng mĩ thuật Việt Nam của Nguyen Art Gallery và 10 năm phụng sự, lan tỏa tinh hoa trầm hương Việt của Trầm Tuệ.
Sắc của Sơn mài - Hương của Trầm - Khoảng lặng của Tâm
"Sắc Tâm 2026" quy tụ 19 họa sĩ tên tuổi của làng sơn mài Việt Nam: Đỗ Khải, Lê Khánh Hiếu, Lương Duy, Tuấn Cường, Đặng Hiền, Đậu Quang Anh, Giám Văn Tuấn, Ngô Tuấn Anh, Nguyễn Văn Nghĩa, Nguyễn Hồng Giang, Ngô Bá Công, Nguyễn Lương Huyên, Triệu Khắc Tiến, Nguyễn Xuân Việt, Hoàng Ngọc Hoàn, Chu Viết Cường, Nguyễn Bỉnh Sơn, Nguyễn Bách Triệu và Lê Xuân Hưởng.
Nhiều trường phái nghệ thuật từ biểu hình, hiện thực đến trừu tượng được thể hiện sống động trên chất liệu sơn mài truyền thống. Quy trình phủ sơn, ủ, mài rồi lại bồi đắp qua hàng chục lớp tỉ mỉ chính là sự vươn tới cái đẹp bằng thời gian.
Khi các tác phẩm sơn mài ấy được đặt vào không gian kiến trúc gỗ cổ kính của Nhà Tiền Đường khiến tính thẩm mĩ của sắc màu và chất liệu như được nhân lên gấp bội.
Nếu sơn mài đánh thức thị giác bằng "Sắc", thì bộ sưu tập trầm cảnh cùng trầm hương cao cấp từ Trầm Tuệ lại nuôi dưỡng khứu giác bằng "Hương".
Làn hương trầm dịu nhẹ lan tỏa khắp không gian trưng bày không chỉ làm phong phú thêm tầng nấc cảm xúc, mà còn tạo ra một "Khoảng lặng của Tâm" - nơi người xem gạt bỏ những xô bồ thường nhật để giao thoa tâm hồn với di sản.
Ông Lê Xuân Hưởng - Giám đốc điều hành Nguyen Art Gallery chia sẻ: "Sắc Tâm 2026 không gò bó công chúng vào một quy chuẩn thưởng lãm cố định. Người xem có thể ngắm nhìn đường nét sơn mài, cảm nhận hương trầm lan tỏa và tự tìm cho mình một khoảng lặng. Bằng việc kết nối nghệ thuật với không gian văn hiến gần 1.000 năm, chúng tôi mong muốn di sản trở nên gần gũi và giàu sức sống hơn với công chúng hôm nay".
Điểm đột phá làm nên sức hút của "Sắc Tâm 2026" so với các triển lãm truyền thống chính là sự chủ động ứng dụng công nghệ trong công tác trưng bày và bảo tồn di sản. Nhằm đáp ứng xu hướng du lịch thông minh và bảo tàng số, ban tổ chức đã tích hợp hàng loạt giải pháp công nghệ hiện đại.
Mỗi tác phẩm sơn mài và hiện vật trầm cảnh đều được gắn mã QR tương tác. Người tham quan chỉ cần dùng smartphone để tra cứu thông tin chi tiết về tác giả, quy trình chế tác, nghe bản thuyết minh đa ngôn ngữ (Việt, Anh, Pháp, Nhật, Hàn) kết hợp âm nhạc thiền định.
Thông qua ứng dụng di động, công chúng có thể quan sát từng tầng nấc chi tiết của bức tranh sơn mài hoặc khám phá mô hình 3D của các cây trầm cổ thụ trong môi trường tự nhiên, mang đến cái nhìn trực quan và chuyên sâu về mặt kĩ thuật nghệ thuật.
Không gian Nhà Tiền Đường được trang bị hệ thống đèn LED nghệ thuật với dải màu tối ưu hóa cho chất liệu sơn mài. Đồng thời, thiết bị cảm biến nhiệt độ và độ ẩm IoT được vận hành liên tục nhằm bảo vệ tối đa bề mặt sơn mài và duy trì độ lan tỏa chuẩn xác của hương trầm mà không ảnh hưởng đến cấu trúc di sản kiến trúc.
Sự kết hợp giữa mĩ thuật, di sản và công nghệ tại "Sắc Tâm 2026" không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh nghệ thuật thuần túy, mà còn là minh chứng cho định hướng phát triển ngành công nghiệp văn hóa của Thủ đô Hà Nội.
Việc đưa các chất liệu văn hóa bản địa như sơn mài và trầm hương vào không gian di sản đỉnh cao, kết hợp cùng các phương thức truyền thông số hóa, giúp nâng tầm giá trị thương hiệu văn hóa Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế.
Triển lãm "Sắc Tâm 2026" là điểm đến không thể bỏ qua đối với giới thưởng lãm nghệ thuật, du khách trong và ngoài nước trong mùa thu Hà Nội. Sự kiện mở cửa tự do phục vụ công chúng tại Nhà Tiền Đường, Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
