Tại sao béo phì dễ dẫn đến ung thư?
Theo BSCK1 Trương Ngọc Thắng, Khoa Xạ trị - Bệnh viện Ung bướu Đà Nẵng, các nghiên cứu thực tế cho thấy khoảng 10% trường hợp chẩn đoán ung thư có liên quan trực tiếp đến tình trạng thừa cân và béo phì.
Việc nhận diện cơ chế tác động của mô mỡ đến sự hình thành khối u là cơ sở quan trọng để triển khai các biện pháp phòng bệnh chủ động trong cộng đồng.
Dữ liệu từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế xác nhận có ít nhất 12 loại ung thư có mối liên hệ mật thiết với béo phì, bao gồm ung thư đại trực tràng, gan và ung thư vú ở phụ nữ sau mãn kinh.
Đáng chú ý, dự báo đến năm 2035, hơn 50% dân số toàn cầu có thể rơi vào tình trạng thừa cân. Đây là một xu hướng đáng báo động, đặt ra thách thức lớn cho hệ thống y tế trên toàn thế giới trong việc kiểm soát tỷ lệ mắc ung thư trong tương lai.
Về mặt y khoa, béo phì gây ra tình trạng rối loạn chức năng mô mỡ. Theo BSCK1 Trương Ngọc Thắng phân tích, khi cơ thể tích lũy mỡ quá mức, mô mỡ không còn là kho dự trữ năng lượng thụ động mà trở thành một cơ quan nội tiết hoạt động bất thường. Quá trình này sản sinh ra các chất gây viêm hệ thống và làm rối loạn nồng độ hormone như estrogen, tạo ra môi trường thuận lợi cho sự khởi phát và xâm lấn của các tế bào ác tính.
Chưa kể, các tế bào mô mỡ bị rối loạn còn cung cấp trực tiếp axit béo tự do, đóng vai trò như nguồn năng lượng thiết yếu để nuôi dưỡng khối u. Tình trạng này đồng thời gây ức chế hệ thống miễn dịch, làm suy giảm khả năng tự tầm soát và tiêu diệt tế bào lạ của cơ thể.
Sự kết hợp giữa môi trường viêm, rối loạn nội tiết và sự suy yếu miễn dịch tạo thành một mạng lưới phức tạp thúc đẩy bệnh lý ung thư tiến triển nhanh hơn.
Trước thực trạng đó, bác sĩ Thắng nhận định việc kiểm soát cân nặng là giải pháp can thiệp hiệu quả để giảm rủi ro. Các bằng chứng khoa học cho thấy, để đạt được hiệu quả phòng ngừa ung thư rõ rệt, cá nhân cần hướng tới mục tiêu giảm trên 10% trọng lượng cơ thể.
Trong khi thay đổi lối sống và chế độ dinh dưỡng thường giúp giảm từ 4 - 6% cân nặng, thì các phương pháp chuyên sâu như sử dụng thuốc chủ vận GLP1 hỗ trợ hoặc phẫu thuật giảm béo có thể giúp giảm từ 10 - 20% trọng lượng, tương ứng với việc giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.
BSCK1 Trương Ngọc Thắng cũng nhắn nhủ tới mọi người rằng, thay vì tập trung nguồn lực vào giai đoạn điều trị khi bệnh đã di căn, việc chuyển dịch sang chiến lược phòng ngừa ngay từ đầu thông qua kiểm soát chỉ số cơ thể là vô cùng cần thiết.
Điều này đòi hỏi sự thay đổi nhận thức từ cấp độ cá nhân đến cộng đồng trong việc thiết lập một lối sống lành mạnh, nhằm giảm thiểu gánh nặng bệnh tật và bảo vệ sức khỏe bền vững.
