Thiếu hụt LNG, helium có thể làm tê liệt ngành chip và hạ tầng AI châu Á
Tình trạng thiếu hụt LNG và helium có nguy cơ làm tê liệt chuỗi cung ứng bán dẫn của châu Á và trì hoãn việc mở rộng hạ tầng AI, theo các chuyên gia.
Ngành công nghệ châu Á đang chuẩn bị đối mặt với những gián đoạn kéo dài và nghiêm trọng hơn từ bất ổn Trung Đông, khi các nhà phân tích cảnh báo rằng xung đột kéo dài có thể bóp nghẹt sản xuất bán dẫn và làm chậm quá trình xây dựng các trung tâm dữ liệu AI (trí tuệ nhân tạo).
Eo biển Hormuz vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ phong tỏa tuyến đường biển này khi các cuộc đàm phán hòa bình với Iran đổ vỡ. Eo biển Hormuz là tuyến đường biển vận chuyển khoảng 1/4 lượng dầu thô thương mại và 20% lượng LNG toàn cầu.
Thị trường phản ứng tiêu cực. Chỉ số Kospi chuẩn của Hàn Quốc giảm gần 1% hôm 14.4, trong khi cổ phiếu Samsung Electronics (hãng chip nhớ lớn nhất thế giới) giảm 2,4%. Cổ phiếu TSMC, hãng sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới, giảm 0,5%.
Kospi là chỉ số chứng khoán chính của Hàn Quốc, phản ánh tình hình chung của toàn bộ thị trường cổ phiếu nước này.
Giá dầu thô bật tăng trở lại lên trên 100 USD/thùng, trong khi chỉ số Japan/Korea Marker, giá LNG giao ngay tại Đông Bắc Á, tiến gần mức 20 USD mỗi BTU (đơn vị đo năng lượng nhiệt). Dù thấp hơn cuối tháng 3, đây vẫn là một trong những mức cao nhất kể từ năm 2023.
Không giống châu Âu, nơi tác động chính đến từ khí tự nhiên, khu vực châu Á - Thái Bình Dương tập trung vào “dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ tinh chế, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí đầu vào sản xuất, vận tải và tài chính thương mại”, theo một báo cáo của BMI.
BMI là công ty nghiên cứu và phân tích thị trường toàn cầu, chuyên cung cấp dữ liệu, dự báo và đánh giá rủi ro về kinh tế, ngành nghề và thị trường tài chính.
Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore phụ thuộc vào LNG từ Qatar cho khoảng 15-35% tổng nguồn cung khí. Singapore sản xuất khoảng 90% điện từ khí tự nhiên. Tuy nhiên, khu phức hợp Ras Laffan của Qatar, chịu trách nhiệm cung cấp khoảng 1/3 nguồn cung toàn cầu, đã bị Iran tấn công vào tháng 3. Bộ trưởng Năng lượng Qatar Saad Sherida al-Kaabi nói với Reuters tháng trước rằng việc sửa chữa có thể mất từ 3 đến 5 năm.
Báo cáo của BMI nhận định: “Sản lượng khí tự nhiên sẽ mất nhiều thời gian hơn để trở lại bình thường so với dầu thô sau khi xung đột kết thúc, do thiệt hại hạ tầng và thời gian tái đàm phán hợp đồng”.
Thiếu helium, LNG đe dọa sản xuất chip, đơn hàng GPU và HBM ùn ứ kéo dài
Việc sản xuất chip phụ thuộc rất lớn vào helium – loại khí được tạo ra như sản phẩm phụ trong quá trình xử lý khí tự nhiên. “Helium là yếu tố thiết yếu để làm mát wafer trong quá trình khắc chip và không có giải pháp thay thế khả thi ở quy mô lớn”, ông David Pan, Giám đốc và chuyên gia AI tạo sinh tại Moody’s, cho biết.
Moody's là một trong những tổ chức xếp hạng tín nhiệm uy tín và lâu đời nhất thế giới, được thành lập năm 1909.
Wafer là tấm vật liệu bán dẫn rất mỏng thường làm bằng silicon, được dùng làm nền để chế tạo chip. Trong quá trình sản xuất, các mạch điện tử siêu nhỏ sẽ được khắc và tạo lớp trực tiếp lên bề mặt wafer. Sau đó, wafer được cắt thành nhiều chip riêng lẻ để lắp vào các sản phẩm như chip nhớ, bộ xử lý hay chip AI. Một wafer có thể tạo ra hàng trăm hoặc hàng nghìn chip, tùy kích thước và độ phức tạp của từng loại.
Hàn Quốc đặc biệt dễ bị ảnh hưởng trước gián đoạn nguồn cung helium khi nước này nhập gần 65% helium từ Qatar trong năm 2025, theo David Pan.
Với các đơn hàng GPU (bộ xử lý đồ họa) và HBM (bộ nhớ băng thông cao) đã ùn ứ hơn một năm (không sản xuất kịp), nếu xảy ra gián đoạn kéo dài 2 tháng thì hậu quả thực tế sẽ không chỉ dừng ở 2 tháng, David Pan cảnh báo.
“Nó sẽ cộng dồn và kéo dài thành một khoảng thời gian lâu hơn nhiều”, ông nhấn mạnh.
Tuy nhiên cũng có những yếu tố chính sách. Trong trường hợp khủng hoảng nghiêm trọng, “các nhà máy sản xuất chip sẽ trở thành khách hàng công nghiệp được ưu tiên cao nhất” tại Hàn Quốc và Đài Loan, còn các ngành khác sẽ bị cắt giảm trước, theo Josh You - nhà nghiên cứu tại viện Epoch AI.
“Chính phủ Mỹ cũng có thể can thiệp trong trường hợp thiếu hụt helium nghiêm trọng”, ông nói thêm.
Helium (He) là nguyên tố hóa học thuộc nhóm khí hiếm trong bảng tuần hoàn, có số nguyên tử là 2. Nó là khí không màu, không mùi, không vị, không độc và rất nhẹ, nhẹ hơn không khí nhiều lần.
Helium là nguyên tố nhẹ thứ hai trong vũ trụ, chỉ sau hydro, và thường tồn tại dưới dạng khí trơ (không phản ứng với các chất khác). Trên Trái đất, helium rất hiếm trong khí quyển và chủ yếu được thu từ khí tự nhiên, nơi nó tồn tại như một sản phẩm phụ của quá trình phân hủy phóng xạ của các nguyên tố nặng trong lòng đất.
Helium được sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, gồm cả bán dẫn. Trong y tế, helium dùng để làm mát các nam châm siêu dẫn trong máy chụp MRI. Trong công nghiệp và nghiên cứu khoa học, helium được dùng để làm lạnh ở nhiệt độ cực thấp, sản xuất chip bán dẫn, kiểm tra rò rỉ, hàn khí bảo vệ, bơm khí cho khinh khí cầu, và nhiều ứng dụng khác nhờ đặc tính trơ hóa học và khả năng dẫn nhiệt tốt.
Chi phí năng lượng tăng mạnh có thể làm chậm hoặc hủy các dự án trung tâm dữ liệu ở châu Á
Samsung Electronics và SK Hynix đã ký các hợp đồng cung ứng dài hạn với các nhà cung cấp helium như Linde (Đức) và Air Products (Mỹ), theo truyền thông Hàn Quốc. Lãnh đạo Cơ quan Kinh tế Đài Loan Kung Ming-hsin cũng cho biết đảo này đã nhận được đảm bảo nguồn cung từ một quốc gia sản xuất LNG lớn.
“Đài Loan không tiết lộ nhà cung cấp, nhưng dù sao thì chip AI rất quan trọng với lợi ích kinh tế và chiến lược của Mỹ, đến mức chính phủ nước này có thể đảm bảo rằng Đài Loan nhận được LNG cần thiết nếu quá trình sản xuất chip bị đe dọa”, Josh You nói. Ông lưu ý Mỹ là nước xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới.
“So với sản xuất wafer, các trung tâm dữ liệu tiêu thụ nhiều năng lượng hơn. Chiến tranh có thể gây ra vấn đề năng lượng nghiêm trọng cho việc xây dựng các trung tâm dữ liệu AI”, Josh You nhận định.
Lạm phát năng lượng hiện tại chưa ảnh hưởng đến các trung tâm dữ liệu đang vận hành, nhưng có thể tác động đến các dự án đang được lên kế hoạch. “Mức tăng 10-20% tổng chi phí do khủng hoảng năng lượng có thể đủ để khiến một số dự án bị hủy bỏ”, Josh You cho biết.
Tác động cuối cùng có thể dẫn đến sự chênh lệch khu vực. “Tổng công suất trung tâm dữ liệu có thể linh hoạt theo vị trí, với việc Mỹ cuối cùng tiếp nhận các cơ sở chuyển hướng khỏi châu Âu và châu Á”, ông nói thêm.