Thư viện trong lòng đất: 'Cày ruộng khi trời nắng, đọc sách khi trời mưa'

Một công trình kiến trúc khác thường

Giữa những cánh đồng của Kurkku Fields (Nhật Bản), nơi vốn từng khô cằn và đầy phế liệu, giờ đây hiện diện một công trình khiến giới kiến trúc lẫn người yêu sách phải tò mò: “Library in the Earth” (Thư viện trong lòng đất), do văn phòng Hiroshi Nakamura & NAP Architects thiết kế.

Khác với những tòa nhà thư viện hiện đại thường vươn lên, đây là công trình chọn cách khiêm nhường nằm trọn dưới lòng đất. Từ bên ngoài, du khách chỉ thấy những gò cỏ xanh mượt, như thể thiên nhiên tự ôm trọn lấy không gian tri thức.

Nhưng bước xuống dưới, một thế giới hoàn toàn khác mở ra. Ánh sáng tự nhiên tràn ngập qua những giếng trời, kệ sách cong uốn thành cấu trúc, và chất liệu gỗ phủ khắp, mang đến cảm giác ấm cúng, tĩnh lặng.

Nằm ở Kyoto, thư viện này được thiết kế như một phần tự nhiên của ngọn đồi, mái cỏ xanh mướt che phủ, ánh sáng tràn xuống qua những khe hở, khiến không gian đọc sách trở thành trải nghiệm thiền định. Người ta đến đây không chỉ để đọc, mà còn để lắng nghe tiếng gió, ngắm dòng sáng dịch chuyển, và cảm nhận sự giao hòa của tri thức và thiên nhiên.

“

“Library in the Earth” không có cột trụ hay dầm thép thô cứng. Chính những kệ sách đã trở thành phần nâng đỡ công trình, như một phép ẩn dụ đẹp đẽ: tri thức là nền tảng vững chắc cho không gian sống.

Kiến trúc “nói chuyện” với đất

Lựa chọn xây dựng dưới lòng đất không chỉ là quyết định thẩm mỹ, mà còn là triết lý. Nhóm kiến trúc sư muốn giữ lại lớp đất canh tác, bảo vệ hệ vi sinh và sự đa dạng sinh học quanh khu vực.

Trước khi có dự án, nơi đây là vùng đất khô cằn, ngổn ngang phế liệu. Nhưng nhờ sự can thiệp khéo léo, thung lũng dẫn đến “Hồ Mẹ” - địa điểm gắn liền với lịch sử nông nghiệp địa phương - đã được hồi sinh. Công trình giờ không chỉ là thư viện, mà còn góp phần cân bằng hệ sinh thái, điều hòa tưới tiêu và giữ nước, giúp đất đai màu mỡ trở lại.

Các kiến trúc sư mô tả triết lý bằng câu nói giản dị mà gợi hình: “Cày ruộng khi trời nắng, đọc sách khi trời mưa”. Thư viện trở thành sự tiếp nối của đời sống canh tác -nơi lao động và tri thức cùng nhau tồn tại.

Kho tàng tri thức cho mọi thế hệ

Thư viện chứa khoảng 3.000 đầu sách, được tuyển chọn kỹ lưỡng: từ thơ ca, nghệ thuật, triết học, khoa học, lịch sử cho đến văn học thiếu nhi. Đây không phải là một bộ sưu tập khô khan, mà là hành trình khám phá tri thức dành cho mọi lứa tuổi.

Điểm nhấn thú vị là phòng đọc dành cho trẻ em, được đào sâu dưới gò đất, mang đến cảm giác vừa ấm áp, vừa như bước vào thế giới bí mật. Trẻ em có thể thỏa sức tưởng tượng trong không gian thân thiện, nơi sách không chỉ là chữ, mà còn là trải nghiệm.

Ở trung tâm thư viện là phòng kể chuyện, được thiết kế như một chiếc kén. Những kệ sách vòng tròn ôm lấy không gian, xen kẽ là các góc ngồi riêng tư. Đây là nơi độc giả có thể đọc một mình hoặc chia sẻ cùng người khác, biến trải nghiệm đọc thành hoạt động cộng đồng.

Khi kiến trúc trở thành phong cách sống

“Library in the Earth” không chỉ là một công trình đọc sách. Nó còn là biểu tượng của lối sống bền vững và chậm rãi - điều mà người Nhật gọi là ikigai, tìm thấy ý nghĩa trong từng khoảnh khắc.

Trong nhịp sống hiện đại, con người dễ bị cuốn vào guồng quay công nghệ, màn hình và sự ồn ào của đô thị. Thư viện này đưa độc giả “trở về lòng đất” - nơi không gian gợi nhắc đến sự gắn bó nguyên sơ với thiên nhiên. Khi ngồi xuống và mở một cuốn sách, người đọc cũng đang lắng nghe tiếng gió, ánh sáng và hơi ẩm của đất, để hiểu rằng tri thức không tồn tại tách rời khỏi tự nhiên.

Mô hình thư viện “ẩn mình” như ở Kisarazu đang trở thành cảm hứng cho nhiều quốc gia muốn gắn kết văn hóa đọc với phát triển bền vững. Tại châu Âu, một số thư viện xanh cũng đang được xây dựng, ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo và vật liệu thân thiện môi trường.

Ở Việt Nam, tuy chưa có những công trình thư viện ẩn mình dưới lòng đất như Nhật Bản, nhưng tinh thần “gieo mầm tri thức” gắn với cộng đồng cũng đang lan tỏa mạnh mẽ.

Một ví dụ tiêu biểu là thư viện làng cò Đông Xuyên (Bắc Ninh) - nơi người dân tự đóng góp để duy trì không gian đọc miễn phí cho trẻ em và thanh niên trong làng. Thư viện này không chỉ cung cấp sách, mà còn trở thành nơi gắn kết thế hệ, nuôi dưỡng tình yêu tri thức ngay giữa làng quê.

Ở vùng cao, nhiều dự án nhà trẻ hay “thư viện xanh” được dựng từ tre, gỗ và vật liệu sẵn có, hòa nhập với cảnh quan thiên nhiên. Đây còn là không gian sinh hoạt văn hóa, nơi trẻ em dân tộc thiểu số có thể vừa học, vừa chơi, vừa khám phá thế giới.

Những mô hình này cho thấy, dù quy mô và hình thức khác nhau, nhưng triết lý chung vẫn là đưa sách đến gần đời sống nhất, hòa cùng nhịp thở của cộng đồng và thiên nhiên - rất giống tinh thần mà “Library in the Earth” đang truyền tải.

TP.HCM: Hội Doanh nhân trẻ trao tặng 2 thư viện container cho thiếu nhi TP

Xây dựng thư viện xanh, thư viện thân thiện tạo thói quen đọc sách cho học sinh

Quảng Nam khai trương Thư viện số cộng đồng đầu tiên tại Việt Nam