Tin vũ khí hôm nay 5.3: Bệ phóng UAV Shahed của Iran bị Mỹ xóa sổ ngay trước khi khai hỏa

Bệ phóng UAV Shahed của Iran bị Mỹ xóa sổ ngay trước khi khai hỏa

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) hôm 3.3 công bố video cho thấy Không quân Mỹ thực hiện các đòn không kích chính xác nhằm phá hủy bệ phóng và UAV Shahed-136 của Iran trước khi chúng kịp cất cánh. Hình ảnh ghi lại nhiều máy bay không người lái cánh tam giác được bố trí sẵn trên giá phóng di động, ở trạng thái chuẩn bị khai hỏa. Chỉ ít giây sau, các vũ khí dẫn đường chính xác đánh trúng khu vực tập kết, phá hủy cả UAV lẫn thiết bị phóng. Diễn biến này cho thấy mục tiêu bị tấn công đang trong cấu hình sẵn sàng chiến đấu, phản ánh tính chất ngăn chặn mối đe dọa tức thời.

Shahed-136 là loại drone cảm tử do Iran sản xuất, sử dụng động cơ piston nhỏ và được phóng bằng giá ray gắn trên xe tải, hỗ trợ triển khai số lượng lớn với chi phí tương đối thấp. Với tầm bắn ước tính trên 1.000km tùy cấu hình, hệ thống này cho phép tấn công mục tiêu ở khoảng cách xa và tạo sức ép lên mạng lưới phòng không đối phương thông qua các đợt phóng loạt. Cấu trúc đơn giản và việc sử dụng linh kiện phổ biến giúp tăng khả năng sản xuất hàng loạt, tạo nên thách thức đối với lực lượng phòng thủ trong khu vực.

Đoạn video của CENTCOM phản ánh một xu hướng rõ rệt trong tác chiến chống UAV: ưu tiên đánh chặn trước khi phóng thay vì chỉ xử lý mục tiêu sau khi đã bay lên. Việc tiêu diệt UAV khi còn trên mặt đất giúp loại bỏ đồng thời nhiều mối đe dọa và giảm áp lực lên hệ thống đánh chặn, vốn tiêu tốn tên lửa có giá thành cao. Một đòn không kích chính xác đúng thời điểm có thể vô hiệu hóa cả một loạt UAV, qua đó giảm rủi ro đối với căn cứ quân sự, hạ tầng năng lượng và tuyến hàng hải.

Các cuộc tấn công này được cho là nằm trong chiến dịch rộng hơn nhằm vào hạ tầng quân sự Iran, bao gồm vị trí tên lửa, phòng không, trung tâm chỉ huy và cơ sở liên quan đến UAV. Trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng, cách tiếp cận này phù hợp với chiến lược bảo vệ lực lượng theo hướng chủ động, tập trung vào ngăn chặn khả năng tấn công từ sớm thay vì chỉ phản ứng sau khi bị tập kích.

Về mặt chiến lược, việc công bố hình ảnh cũng mang thông điệp về năng lực tình báo, giám sát và trinh sát (ISR) của Mỹ. Khả năng phát hiện và theo dõi các đơn vị UAV di động trước thời điểm phóng cho thấy sự hiện diện giám sát liên tục và khả năng xử lý mục tiêu nhanh chóng. Điều này không chỉ có ý nghĩa tác chiến mà còn mang tính răn đe, nhấn mạnh rằng các mạng lưới phóng UAV, dù phân tán và cơ động, vẫn dễ bị tổn thương trước các đòn đánh chính xác.

Lần đầu trong lịch sử F-35 bắn hạ máy bay có người lái trên bầu trời

Israel cho biết một tiêm kích tàng hình F-35I “Adir” của không quân nước này đã bắn hạ một máy bay Yak-130 của Iran trên bầu trời Tehran trong khuôn khổ các đợt không kích đang diễn ra. Phía Iran chưa xác nhận công khai vụ việc. Nếu được kiểm chứng độc lập, đây sẽ là lần đầu tiên trong lịch sử một chiếc F-35 bắn hạ một máy bay có người lái trong không chiến, đánh dấu cột mốc quan trọng đối với dòng tiêm kích thế hệ thứ năm này.

Theo các tuyên bố từ Israel, vụ bắn hạ diễn ra giữa lúc chiến dịch không kích nhằm vào các mục tiêu quân sự tại Iran được mở rộng. Điều này cho thấy các tiêm kích Israel không chỉ thực hiện nhiệm vụ tấn công mặt đất mà còn tham gia kiểm soát không phận, ngăn chặn khả năng xuất kích phòng thủ của Iran. Tuy nhiên, các chi tiết như loại vũ khí sử dụng, cự ly giao chiến hay diễn biến cụ thể vẫn chưa được công bố đầy đủ.

F-35I “Adir” là biến thể F-35A được Israel tùy chỉnh theo yêu cầu riêng. Máy bay thuộc thế hệ thứ năm, nổi bật với khả năng tàng hình, hợp nhất cảm biến và tác chiến mạng. Radar mảng pha chủ động AN/APG-81, hệ thống cảm biến quang - điện tử và tổ hợp cảnh báo hồng ngoại cho phép phi công có bức tranh tác chiến toàn diện, tăng khả năng phát hiện sớm và khai hỏa trước đối phương. Israel cũng tích hợp các thành phần và phần mềm nội địa để chủ động cập nhật dữ liệu đe dọa và hệ thống tác chiến điện tử, phù hợp với môi trường khu vực.

Trong khi đó, Yak-130 do Nga phát triển chủ yếu là máy bay huấn luyện nâng cao, có thể đảm nhiệm vai trò tấn công hạng nhẹ. Đây là máy bay cận âm, tốc độ tối đa khoảng Mach 0,93 (1.139,3 km/h), trần bay khoảng 12.500m và có thể mang theo vũ khí trên 9 giá treo ngoài. Dù được trang bị buồng lái hiện đại và hệ thống điều khiển bay điện tử, Yak-130 không có thiết kế tàng hình hay hệ thống cảm biến tiên tiến như các tiêm kích thế hệ mới. Vai trò chính của nó vẫn là đào tạo phi công và hỗ trợ tác chiến hạn chế.

Từ góc độ chiến thuật, nếu vụ bắn hạ được xác nhận, kết quả này phù hợp với nguyên tắc “phát hiện trước, bắn trước, hạ trước”. Khả năng tàng hình giúp F-35 giảm nguy cơ bị phát hiện, trong khi hệ thống cảm biến hợp nhất cho phép theo dõi mục tiêu từ xa và khai hỏa ngoài tầm nhìn. Trước một đối thủ không được tối ưu cho không chiến cường độ cao, lợi thế về công nghệ có thể tạo ra chênh lệch đáng kể.

Pháp điều tàu sân bay hạt nhân tới Trung Đông khi xung đột leo thang

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hôm 3.3 ra lệnh điều nhóm tác chiến tàu sân bay Charles de Gaulle rời Bắc Âu để tiến về Đông Địa Trung Hải, trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran lan rộng khắp Trung Đông. Quyết định được công bố trong bài phát biểu toàn quốc, nhấn mạnh mục tiêu bảo vệ công dân, căn cứ và lợi ích của Pháp trong khu vực.

Nhóm tàu sân bay đang tham gia cuộc tập trận đa quốc gia ORION 26 tại Bắc Âu thì nhận lệnh chuyển hướng. Sau khi rời Thụy Điển, biên đội bắt đầu hành trình qua Biển Bắc, eo biển Manche và vịnh Biscay trước khi tiến vào Địa Trung Hải. Song song với điều động hải quân, Paris cũng tăng cường tiêm kích Rafale, máy bay cảnh báo sớm, hệ thống phòng không mặt đất và các đơn vị hải quân tới gần khu vực Levant và Vịnh Ba Tư.

Động thái này diễn ra sau khi chiến dịch Epic Fury và Roaring Lion do Mỹ và Israel phát động ngày 28.2 nhắm vào nhiều mục tiêu quân sự tại Iran. Iran đáp trả bằng các đợt phóng tên lửa đạn đạo và UAV vào Israel cũng như các căn cứ có binh sĩ Mỹ và đồng minh tại Qatar, Kuwait, Bahrain, UAE, Jordan, Iraq và Ả Rập Saudi. Xung đột nhanh chóng mở rộng thành một cuộc đối đầu đa hướng, bao gồm không kích, tấn công tên lửa và hoạt động hải quân. Hai cơ sở quân sự của Pháp trong khu vực bị trúng đòn đáp trả của Iran, gây thiệt hại vật chất nhưng không có thương vong.

Nhóm tác chiến xoay quanh tàu sân bay Charles de Gaulle - tàu sân bay chạy năng lượng hạt nhân duy nhất của Pháp, mang theo khoảng 20 tiêm kích Rafale Marine, hai máy bay cảnh báo sớm E-2C Hawkeye cùng trực thăng hỗ trợ. Lực lượng hộ tống thường gồm một khinh hạm phòng không, hai khinh hạm đa nhiệm, tàu tiếp tế và có thể có tàu ngầm tấn công hạt nhân đi kèm. Cấu trúc này cho phép thực hiện nhiệm vụ phòng không, tấn công mặt đất, chống hạm và chống ngầm trong thời gian dài mà không phụ thuộc vào căn cứ trên bộ.

Trước khi điều động tàu sân bay, Pháp đã hiện diện hải quân đáng kể trong khu vực. Một khinh hạm phòng không hoạt động giữa Biển Đỏ và vịnh Aden trong khuôn khổ sứ mệnh bảo vệ hàng hải châu Âu; một khinh hạm khác tuần tra tại Vịnh Ba Tư; tàu đổ bộ Dixmude và khinh hạm Aconit triển khai qua kênh đào Suez cuối tháng 2. Ngoài ra, Pháp tăng cường bảo vệ các cơ sở ngoại giao và triển khai thêm hệ thống phòng không mặt đất tại các quốc gia có thỏa thuận hợp tác quốc phòng với Pháp.

Việc tái triển khai Charles de Gaulle phản ánh vai trò linh hoạt của tàu sân bay trong khủng hoảng khu vực: cho phép chuyển dịch sức mạnh không quân nhanh chóng mà không phụ thuộc vào quyền sử dụng căn cứ. Quyết định này cũng diễn ra khi các tuyến hàng hải chiến lược chịu sức ép. Eo biển Hormuz bị gián đoạn bởi căng thẳng quân sự, trong khi hoạt động tên lửa và UAV đe dọa các tuyến vận tải qua Biển Đỏ và kênh đào Suez - những hành lang vận chuyển phần lớn nguồn cung dầu và khí hóa lỏng toàn cầu.