Toyota muốn tung ra thị trường 400.000 robot, đối đầu Tesla và Trung Quốc

Tập đoàn Toyota (Nhật Bản) đang đặt mục tiêu trở thành một thế lực toàn cầu trong ngành robot, khi nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới hiện đại hóa dây chuyền sản xuất để cạnh tranh với Trung Quốc, đồng thời mở rộng hoạt động sang những lĩnh vực ngoài ngành ô tô.

Các lãnh đạo cấp cao tại Toyota đang tích cực quảng bá chiến lược robot nhằm thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư trên toàn cầu. Kế hoạch của Toyota bao gồm triển khai 400.000 robot trong khuôn khổ chương trình đầu tư hằng năm trị giá 6,4 tỉ USD để tự động hóa nhà máy kể từ 2028. Toyota cũng lên kế hoạch thành lập đội ngũ chuyên trách về robot dưới sự lãnh đạo của giám đốc sản xuất.

Tại nhà thi đấu đa năng Toyota Arena Tokyo vào 12/4, hãng xe Nhật Bản đã trình diễn một phần năng lực phát triển robot của mình. Robot hình người Cue7 màu đen và đỏ, được trang bị AI (trí tuệ nhân tạo), có thể dẫn bóng rổ quanh sân rồi ném bóng trúng rổ, khiến khán giả reo hò phấn khích.

Dấu hiệu khác cho thấy Toyota thực sự nghiêm túc với lĩnh vực này xuất hiện vào tháng 7, khi Walden Robotics (tách ra từ mảng robot AI của Toyota) lần đầu công khai hoạt động sau một thời gian trong chế độ bí mật. Walden Robotics huy động được 300 triệu USD với mức định giá 1,1 tỉ USD.

Các nhà phân tích tại công ty nghiên cứu đầu tư Bernstein gọi Walden Robotics là “viên ngọc quý” trong hệ sinh thái robot của Toyota. Walden Robotics đã triển khai robot đa năng tại các nhà máy Toyota ở Bắc Mỹ.

Sự quan tâm của giới đầu tư ngày càng tăng khi xuất hiện nhiều bằng chứng cho thấy Toyota đang tận dụng hai thập niên nghiên cứu và phát triển robot để đưa robot thông minh ra thị trường, cạnh tranh với Tesla, Xpeng và Hyundai.

“Tôi nghĩ Toyota có thể trở thành công ty robot hình người lớn nhất hành tinh. Họ chỉ cần thực sự bắt tay vào làm quyết liệt”, Carl Vine thuộc công ty quản lý đầu tư M&G nhận định. Carl Vine là nhà đầu tư của Toyota.

“Ai kiểm soát được lớp phần mềm sẽ kiểm soát ngành sản xuất toàn cầu. Toyota đang phát triển các mô hình AI quy mô lớn có khả năng điều khiển hành vi robot... Họ cũng sở hữu lượng dữ liệu nội bộ khổng lồ nhờ quy mô hoạt động rất lớn. Đây là những yếu tố đầu vào hết sức quan trọng”, Carl Vine nhấn mạnh.

Các nhà phân tích của ngân hàng đầu tư Goldman Sachs cũng đồng tình với nhận định này. Họ ước tính kinh nghiệm về công nghệ và sản xuất hàng loạt của Toyota có thể giúp hãng chiếm từ 3% đến 8% thị trường robot hình người vào năm 2035, tương đương 190.000 đến 540.000 robot.

Dù triển vọng gần đây được đánh giá tích cực, một số cổ đông vẫn cảnh báo Toyota có không ít công nghệ khác từng không đạt kì vọng hoặc chưa chứng minh được giá trị như những lời quảng bá ban đầu. Những lĩnh vực này bao gồm ô tô chạy bằng hydro, nền tảng phần mềm do Toyota tự phát triển và pin thể rắn.

Trong những năm 2000 và 2010, Nhật Bản gần như đồng nghĩa với lĩnh vực robot, từ Asimo của Honda đến Pepper của SoftBank. Tuy nhiên, sự trỗi dậy của AI cùng những video lan truyền trên mạng về robot hình người Trung Quốc nhảy múa và biểu diễn võ thuật đã củng cố quan điểm rằng Nhật Bản tụt lại phía sau Mỹ và Trung Quốc.

Toyota đặt mục tiêu triển khai 400.000 robot, tăng tốc tự động hóa nhà máy

Toyota cũng tham gia cuộc đua xây dựng chiến lược robot khá muộn, trong bối cảnh các hãng ô tô đối thủ đã chuyển hướng sang lĩnh vực này nhằm giảm chi phí sản xuất xe và tìm kiếm nguồn doanh thu mới.

Cuối năm 2025, Hyundai công bố kế hoạch đầu tư 86 tỉ USD vào Hàn Quốc đến hết thập niên này, trong đó dành nguồn lực lớn cho AI và robot. Hyundai, chủ sở hữu Boston Dynamics từ cuối năm 2020, dự định bắt đầu sản xuất robot hình người Atlas của công ty Mỹ tại nhà máy ở bang Georgia vào năm 2028, với công suất 30.000 robot mỗi năm.

Elon Musk cũng đưa ra những tuyên bố đầy tham vọng, cho rằng robot Optimus sẽ trở thành “sản phẩm lớn nhất từ trước đến nay” của Tesla. Về dài hạn, ông đặt mục tiêu sản xuất 1 triệu robot mỗi năm. Tesla đã bắt đầu sản xuất Optimus, nhưng chưa bước vào giai đoạn chế tạo hàng loạt.

Theo những người am hiểu Toyota, đợt thúc đẩy quảng bá tham vọng robot gần đây, dưới thời tân Giám đốc điều hành Kenta Kon, xuất phát từ nhận thức rằng hãng cần tăng tốc để cạnh tranh với Trung Quốc, cả trên dây chuyền nhà máy lẫn về công nghệ.

Toyota sẽ có cơ hội đưa robot vào sản xuất khi nhà máy lắp ráp ô tô mới của hãng gần thành phố Nagoya, tỉnh Aichi, Nhật Bản đi vào hoạt động vào đầu những năm 2030. Đây sẽ là nhà máy lắp ráp xe mới đầu tiên mà Toyota xây dựng ở Nhật Bản kể từ năm 2012.

“Một số người phụ trách gần như đã ngừng nghĩ đến những công nghệ mới phục vụ việc sản xuất xe. Hệ thống sản xuất hiện là một trong những chìa khóa để cạnh tranh với Trung Quốc. Robot là một phần trong cách chúng ta cạnh tranh với ngành sản xuất Trung Quốc”, một cựu lãnh đạo Toyota cho biết.

Toyota từng thận trọng khi công khai tham vọng phát triển robot vì lo ngại nhân viên sợ mất việc. Tuy nhiên, tình trạng thiếu lao động tại Nhật Bản và nhiều nền kinh tế lớn khác đang khiến những rào cản này dần được nới lỏng.

Kế hoạch của Toyota không chỉ dừng lại ở việc phát triển robot để nâng cao năng lực sản xuất của chính mình. Toyota đặt mục tiêu trở thành công ty cung cấp giải pháp “di chuyển”, tạo ra doanh thu từ nhiều lĩnh vực khác ngoài hoạt động sản xuất ô tô truyền thống.

Với tổng số 400.000 robot Toyota dự định triển khai, khoảng 250.000 robot được dành cho các công ty thành viên trong tập đoàn Nhật Bản và những nhà cung cấp của hãng.

“Họ nói sẽ bắt đầu bằng việc chế tạo robot phục vụ tự động hóa nhà máy và giải quyết tình trạng thiếu lao động. Song thực chất, họ cũng đang thể hiện năng lực của mình. Đây có thể là mô hình thử nghiệm để tiến xa hơn trong tương lai”, nhà đầu tư khác của Toyota nhận định.

Sự hào hứng của giới đầu tư với robot hình người ngày càng lớn, trong bối cảnh thị trường ô tô có ít dư địa tăng trưởng hơn trước. Giá một robot hình người có thể cao hơn đáng kể so với chiếc ô tô mới.

Robot hình người giúp Toyota nâng cao năng lực sản xuất ô tô

Masahiro Akita, nhà phân tích tại Bernstein, cho rằng thế mạnh nổi bật của Toyota có thể không nằm ở việc phát triển những robot quá tinh vi, mà ở khả năng “kết hợp robot, AI và các quy trình sản xuất thành một hệ thống vận hành vượt trội”.

Toyota Research Institute, công ty con của Toyota đặt tại bang California (Mỹ), đã phát triển một mô hình AI nền tảng có thể chuyển các quyết định ở cấp độ tổng quát thành những thao tác vật lý chính xác theo thời gian thực, gồm cả việc điều khiển chuyển động của robot. Mô hình AI này đang được sử dụng trên robot hình người Atlas của Boston Dynamics.

Robot Eley do Toyota tự phát triển, nặng 50 kg, cũng sẽ sử dụng mô hình AI nền tảng này. Nhờ đó, robot có thể học nhiệm vụ mới bằng cách quan sát công nhân trong nhà máy, đặc biệt là những công việc đòi hỏi khả năng điều khiển động tác tinh tế, chẳng hạn chuyển linh kiện giữa các thùng.

Tuy nhiên, một số người hoài nghi cho rằng robot khó có thể trở thành mảng kinh doanh độc lập với quy mô lớn của Toyota. Theo họ, mục tiêu chính của kế hoạch phát triển robot là nâng cao hiệu quả sản xuất khoảng 10 triệu ô tô mà Toyota chế tạo mỗi năm.

Tomohiro Nomi, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu robot hình người của Toyota, từng nói trong một buổi thuyết trình hồi đầu năm 2026: “Chúng tôi ưu tiên cao nhất việc triển khai robot tại các nhà máy của chính mình, nơi có nhu cầu thực tế và môi trường có thể được kiểm soát”.

Một cựu lãnh đạo Toyota nhận xét Chủ tịch Akio Toyoda là người am hiểu ngành ô tô hơn là lĩnh vực robot. Theo người này, ưu tiên hàng đầu vẫn là củng cố hoạt động kinh doanh ô tô vốn đang giữ vị thế hàng đầu thế giới. “Hiện tại, Toyota không cần rời bỏ lĩnh vực ô tô”, ông nói.

Một nhà đầu tư của Toyota tại châu Á nhận định rằng, ngay cả khi bán được 200.000 robot hình người, con số này cũng “chẳng thấm tháp gì so với sản lượng 10 triệu chiếc ô tô” mà hãng sản xuất.

Vị này nói thêm: “Nếu mảng kinh doanh ô tô cốt lõi của Toyota đang hoạt động tốt, việc phát triển robot sẽ được nhìn nhận như một điểm cộng. Ngược lại, nếu mảng kinh doanh ô tô gặp khó khăn thì nỗ lực này sẽ bị coi là phân tán nguồn lực không cần thiết”.