TP.HCM chuẩn bị nhân lực Quantum-Ready cho kỷ nguyên hậu lượng tử
TP.HCM chuẩn bị nguồn nhân lực Quantum-Ready từ đại học, doanh nghiệp và an toàn thông tin, trước khi công nghệ lượng tử trở thành yêu cầu thực tế.
.jpg)
Công nghệ lượng tử đang trở thành năng lực chiến lược của nhiều nền kinh tế. Vấn đề trước mắt của TP.HCM là chuẩn bị đội ngũ hiểu công nghệ, biết đặt bài toán ứng dụng, biết bảo vệ dữ liệu và có khả năng đưa tri thức từ trường đại học ra doanh nghiệp. Khi các chuẩn bảo mật hậu lượng tử được nhiều quốc gia chuẩn bị, một đô thị có nền kinh tế số lớn như TP.HCM cần đi sớm ở phần căn bản nhất: con người.
Tinh thần đó được đặt ra trong chương trình HCMC Quantum-Ready Day 2026, diễn ra ngày 17/6 tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM (SIHUB). Phiên hội thảo buổi chiều do SIHUB phối hợp cùng VNQuantum Network và các đơn vị đối tác tổ chức, tập trung vào chủ đề đào tạo nguồn nhân lực Quantum-Ready và vai trò của các trường đại học cho kỷ nguyên hậu lượng tử.
Quantum-Ready tại TP.HCM: chuẩn bị nhân lực lượng tử từ đại học
Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Hoàng Bảo Trân, Phó giám đốc Sở KH-CN TP.HCM, nhấn mạnh: “Quantum-Ready không bắt đầu từ máy móc. Quantum-Ready bắt đầu từ con người”.
Cách tiếp cận này phù hợp với giai đoạn đầu. Nếu thiếu người hiểu bản chất, thiếu giảng viên, kỹ sư thử nghiệm và doanh nghiệp có bài toán cụ thể, các chương trình công nghệ chiến lược rất khó tạo tác động bền vững.
TP.HCM cần chuẩn bị đồng thời nhiều nhóm nhân lực: sinh viên, kỹ sư, nhà quản lý và doanh nghiệp hiểu đúng công nghệ lượng tử; kỹ sư có khả năng thử nghiệm ứng dụng ban đầu; giảng viên nòng cốt; nhóm nghiên cứu chuyên sâu; cùng hệ sinh thái kết nối cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, đại học, doanh nghiệp, startup và nhà đầu tư.
Cách chuẩn bị này giúp thành phố tránh hai cực đoan: xem lượng tử như chuyện quá xa để chưa cần quan tâm, hoặc xem lượng tử như khẩu hiệu công nghệ có thể triển khai ngay bằng vài dự án ngắn hạn. Nhân lực phải đi trước, nhưng phải đi bằng chương trình cụ thể.
Đại học giữ vai trò mở đường
Trong lĩnh vực mới, doanh nghiệp khó tự đào tạo từ con số 0. Họ cần người học có nền tảng toán, vật lý, công nghệ thông tin, an toàn thông tin, trí tuệ nhân tạo và khoa học dữ liệu. Các trường đại học phải chuẩn bị sớm hơn thị trường.
PGS.TS. Đinh Trung Hòa, Trưởng ban Đào tạo VNQuantum Network, trình bày báo cáo định hướng xây dựng nguồn nhân lực Quantum-Ready cho TP.HCM từ bài học của một số nước. Nhiều quốc gia khởi đầu bằng khóa nhập môn, chương trình chứng chỉ ngắn hạn, đào tạo giảng viên, mạng lưới nghiên cứu và sự tham gia của khu vực tư nhân, thay vì đầu tư ngay vào phòng thí nghiệm quy mô lớn.
TP.HCM có lợi thế về hệ thống trường đại học, nguồn nhân lực công nghệ, cộng đồng startup, doanh nghiệp số và nhu cầu cao về bảo mật dữ liệu. Lợi thế đó cần được chuyển thành học phần, khóa ngắn hạn, seminar chuyên đề, chương trình đào tạo giảng viên nguồn và nhóm nghiên cứu liên ngành.
GS.TS. Đỗ Phúc, Trường Đại học Công nghệ Thông tin TP.HCM, Đại học Quốc gia TP.HCM, nhìn vấn đề từ năng lực hiện có của các cơ sở đào tạo. Sinh viên công nghệ thông tin, toán, vật lý, kỹ thuật, khoa học dữ liệu và an toàn thông tin có thể tiếp cận công nghệ lượng tử ở các mức độ khác nhau. Không phải ai cũng trở thành nhà nghiên cứu lượng tử, nhưng nhiều người cần đủ hiểu biết để làm việc trong môi trường hậu lượng tử.
An toàn thông tin hậu lượng tử là ưu tiên hàng đầu
Hậu lượng tử thường được nhắc nhiều trong an toàn thông tin. Khi máy tính lượng tử đủ mạnh, một số phương thức mã hóa hiện nay có thể bị đe dọa. Thế giới đã bắt đầu chuẩn bị các chuẩn mã hóa hậu lượng tử, lộ trình chuyển đổi hệ thống và cách bảo vệ dữ liệu dài hạn.
Với doanh nghiệp, rủi ro không nằm ở việc ngày mai có máy tính lượng tử hay chưa. Rủi ro nằm ở dữ liệu hôm nay có thể bị thu thập, lưu trữ và chờ giải mã trong tương lai. Tài chính, ngân hàng, y tế, chính quyền số, hạ tầng đô thị và sở hữu trí tuệ đều cần tính đến kịch bản này.
TP.HCM có lượng dữ liệu lớn, nhiều doanh nghiệp số và nhiều hệ thống cần bảo vệ trong thời gian dài. Chuẩn bị Quantum-Ready vì thế không chỉ dành cho nhà khoa học, mà còn liên quan đến lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia bảo mật, kỹ sư dữ liệu, đơn vị tư vấn công nghệ và cơ quan quản lý.
Doanh nghiệp phải tham gia bằng dự án thật
Công nghệ lượng tử rất dễ bị trình bày như một chủ đề học thuật xa đời sống. Muốn tránh tình trạng này, đào tạo phải gắn với nhu cầu thực tế: dữ liệu nào cần bảo vệ lâu dài, hệ thống nào cần đánh giá rủi ro, bài toán tối ưu nào có thể thử nghiệm, ngành nào có khả năng chịu tác động sớm.
Đại học cung cấp nền tảng tri thức và phương pháp nghiên cứu. Doanh nghiệp cung cấp bối cảnh ứng dụng. Cơ quan quản lý tạo cơ chế phối hợp, hỗ trợ chính sách và lựa chọn ưu tiên. Ba bên phải cùng tham gia nếu muốn hình thành năng lực thật.
Một đề xuất được thảo luận là hình thành Mạng lưới giáo dục lượng tử liên trường, tức Quantum Education Network. Mạng lưới này có thể kết nối các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực Quantum-Ready cho TP.HCM.
Mạng lưới liên trường sẽ giúp chia sẻ giảng viên, giáo trình, chuyên gia, bài toán doanh nghiệp và hoạt động nghiên cứu. Sinh viên có thêm cơ hội tiếp cận chuyên đề mới. Doanh nghiệp có kênh đặt hàng nhân lực và thử nghiệm ý tưởng. Cơ quan quản lý có thêm dữ liệu thực tế cho chính sách.
Cần lộ trình cụ thể sau chương trình
HCMC Quantum-Ready Day 2026 là điểm khởi đầu tích cực. Việc cần làm tiếp theo là chuyển các trao đổi thành lộ trình 5 năm: nhóm công tác chuyên môn, khóa nhập môn liên trường, chương trình đào tạo giảng viên nguồn, bộ học phần thí điểm, seminar định kỳ, hackathon và đề tài nghiên cứu gắn với nhu cầu doanh nghiệp.
Lộ trình này cần phân vai rõ. Kỹ sư doanh nghiệp không cần nội dung giống sinh viên sau đại học. Nhà quản lý cần hiểu tác động chính sách, rủi ro bảo mật và yêu cầu đầu tư. Giảng viên cần tài liệu, chuyên gia hỗ trợ và môi trường trao đổi học thuật.
Ở góc độ phản biện, thách thức của TP.HCM không nằm ở việc có thêm nhiều tọa đàm về lượng tử. Thách thức là giữ được sự liên tục sau mỗi sự kiện, chọn đúng việc làm trước, đo được kết quả đào tạo và gắn người học với bài toán doanh nghiệp. Nếu làm được điều đó, Quantum-Ready sẽ không dừng ở một thuật ngữ công nghệ mới.
TP.HCM không cần nóng vội trong cuộc đua lượng tử. Thành phố cần chuẩn bị đúng, có trọng tâm và có người làm được việc. Nhân lực là phần khó nhất, nhưng cũng là phần quyết định khả năng đi xa của một đô thị trong kỷ nguyên hậu lượng tử.
.jpg)
.png)
