TP.HCM quy định chặt về bữa ăn học đường

Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM vừa chính thức ban hành công văn tăng cường quản lý bữa ăn học đường và vệ sinh môi trường học đường tại các cơ sở giáo dục. Đây được xem là động thái “thiết quân luật” mới, siết chặt toàn diện từ nguồn gốc củ hành, giọt dầu cho đến tần suất cọ rửa nhà vệ sinh, nhằm bảo vệ sức khỏe thế hệ tương lai trước nguy cơ ngộ độc và suy dinh dưỡng.

Sạch từ “gốc”: Cuộc chiến với thực phẩm trôi nổi và dầu mỡ bẩn

Theo quy định mới, người đứng đầu mỗi cơ sở giáo dục phải chịu trách nhiệm toàn diện về an toàn thực phẩm (ATTP), không còn tình trạng “khoán trắng” cho đơn vị cung cấp suất ăn.

Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các trường bảo đảm ATTP và dinh dưỡng hợp lý. Đây chính là chìa khóa phòng ngừa ngộ độc, đồng thời giúp trẻ phát triển thể chất bền vững.

Nỗi lo lớn nhất của phụ huynh lâu nay là nguồn gốc thực phẩm. Để xóa tan bóng ma “thực phẩm bẩn”, bà Huỳnh Lê Như Trang - Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM - cho biết, Sở yêu cầu 100% nguyên liệu, gia vị đưa vào bếp ăn phải có xuất xứ rõ ràng. Tuyệt đối không để các lô hàng trôi nổi, hết hạn hoặc ôi thiu len lỏi vào bếp ăn nhà trường. Mỗi lô thực phẩm đều phải có thông tin truy xuất minh bạch, có người giao - người nhận ký xác nhận cụ thể.

Đặc biệt, chỉ thị mới cấm tuyệt đối việc sử dụng dầu chiên đi chiên lại nhiều lần hoặc pha trộn dầu cũ với dầu mới để “tiết kiệm”. Những loại dầu có mùi lạ, đổi màu hoặc nổi bọt phải bị loại bỏ ngay. Đây là bước đi quyết liệt nhằm ngăn chặn các chất độc hại, có nguy cơ gây ung thư xâm nhập vào cơ thể trẻ em qua các món chiên rán.

Ngay cả vật liệu đựng thức ăn cũng được chuẩn hóa. Thời của hộp xốp, túi nilon đựng đồ nóng đã chấm dứt. Thay vào đó, các trường phải ưu tiên sử dụng vật liệu an toàn như inox, sứ, thủy tinh hoặc nhựa đạt chuẩn “food grade”. Muỗng nhựa, ly nhựa mỏng dùng một lần cũng bị “khai tử” khỏi bữa ăn học đường nhằm giảm thiểu rủi ro từ vi nhựa và hóa chất độc hại.

“Một chiều” trong bếp ăn và “bốn lần” trong nhà vệ sinh

Không chỉ dừng ở yêu cầu “ăn sạch”, chỉ thị mới còn hướng tới mục tiêu “ăn thông minh”. Lần đầu tiên, bảng chỉ tiêu dinh dưỡng chi tiết được áp dụng thống nhất cho các cơ sở giáo dục, dựa trên Quyết định 3958 của Bộ Y tế.

Cấu trúc bữa ăn được tính toán khoa học với tỷ lệ các chất sinh năng lượng rõ ràng: chất đạm chiếm 13 - 20%, chất béo 20 - 30%, bột đường 55 - 65%. Thực đơn phải bảo đảm đa dạng, không lặp lại trong vòng hai tuần và ưu tiên sử dụng thực phẩm theo mùa tại địa phương.

Một điểm mới đáng chú ý là khuyến nghị tăng tần suất sử dụng cá và thủy, hải sản ít nhất 2 - 3 lần mỗi tuần, đồng thời xen kẽ đạm thực vật để bảo đảm cân bằng dinh dưỡng.

Học sinh TP.HCM cũng được tập thói quen “ăn nhạt” nhằm bảo vệ thận và tim mạch ngay từ nhỏ. Lượng muối và đường trong mỗi bữa ăn được giới hạn chặt chẽ theo từng lứa tuổi. Chẳng hạn, học sinh tiểu học không được tiêu thụ quá 4g muối và 15g đường mỗi ngày. Lượng rau xanh cũng được định lượng cụ thể, từ 80 - 120g cho học sinh tiểu học và lên đến 150g cho học sinh trung học trong mỗi bữa chính. Đây là nỗ lực nhằm cải thiện tình trạng thừa cân, béo phì nhưng lại thiếu vi chất – vấn đề ngày càng phổ biến tại các đô thị lớn.

Quy trình vận hành bếp ăn tập thể được chuẩn hóa theo nguyên tắc “một chiều”, phân định rõ khu sạch - khu bẩn để tránh nhiễm chéo. Người trực tiếp chế biến không chỉ phải bảo đảm sức khỏe mà còn được tập huấn kỹ năng ATTP và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình khử khuẩn.

Một chi tiết đáng chú ý trong chỉ thị lần này là quy định về tần suất vệ sinh nhà vệ sinh. Với các cấp mầm non đến THCS, nhà vệ sinh phải được làm sạch ít nhất 4 lần mỗi ngày; riêng cấp THPT là 3 lần/ngày. Mỗi ca vệ sinh đều phải có sổ theo dõi, ghi rõ người thực hiện và người kiểm tra.

Nhà trường không còn là đơn vị “vừa đá bóng vừa thổi còi”. Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu định kỳ mỗi học kỳ, các trường phải tổ chức khảo sát mức độ hài lòng của chính học sinh đối với công trình vệ sinh. Những phản hồi trực tiếp từ các em được xem là thước đo sát thực nhất cho chất lượng quản lý của ban giám hiệu.

Kích hoạt “báo động đỏ” trong vòng 60 phút

Theo bà Huỳnh Lê Như Trang, dù kiểm soát chặt chẽ đến đâu, nguy cơ sự cố vẫn luôn tiềm ẩn. Vì vậy, chỉ thị mới quy định quy trình ứng phó khẩn cấp với yêu cầu cực kỳ nghiêm ngặt. Khi xuất hiện dấu hiệu ngộ độc thực phẩm, nhà trường phải lập tức kích hoạt phương án ứng phó, sơ cứu nạn nhân và bảo vệ hiện trường.

"Thời gian vàng" để báo cáo sự cố về Sở Giáo dục và Đào tạo cùng chính quyền địa phương được ấn định tối đa 60 phút kể từ khi phát hiện.

“Việc chậm trễ hoặc bưng bít thông tin sẽ bị xử lý nghiêm. Các lô thực phẩm nghi ngờ phải tạm dừng sử dụng ngay cho đến khi có kết luận cuối cùng của cơ quan chức năng”, bà Trang nhấn mạnh.

Cuộc chiến bảo vệ bữa ăn học đường tại TP.HCM đang bước vào giai đoạn quyết liệt hơn bao giờ hết. Với sự vào cuộc đồng bộ của ngành giáo dục, y tế cùng sự giám sát của phụ huynh, kỳ vọng rằng mỗi khay cơm trường học sẽ thực sự trở thành nguồn dưỡng chất lành mạnh, giúp học sinh phát triển toàn diện cả trí lực lẫn thể lực, đáp ứng niềm tin của gia đình và xã hội.