TP.HCM tung ‘vũ khí’ AI trị tắc đường, xóa mù công nghệ cho hơn 77.000 dân
Từ lớp "xóa mù số" cầm tay chỉ việc, TP.HCM bất ngờ tung 300 trợ lí AI vào bộ máy điều hành và kích hoạt hệ thống camera thông minh trị nạn kẹt xe.
TP.HCM đang đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi số toàn diện thông qua chiến lược kết hợp: vừa phát động phong trào “Bình dân học vụ số” để nâng cao năng lực công nghệ cho người dân, vừa ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào bộ máy chính quyền nhằm kiến tạo một hệ sinh thái quản trị đô thị thông minh.
“Bình dân học vụ số”: Đưa công nghệ đến gần người dân
Theo thông tin từ Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, tính đến ngày 27/8/2026, phong trào “Bình dân học vụ số” đã bồi dưỡng kỹ năng số cho hơn 77.700 lượt người dân và giúp hơn 17.900 cán bộ, công chức hoàn thành chương trình phổ cập.
Điểm sáng trong phương thức triển khai của thành phố là sự chuyển dịch từ tuyên truyền lý thuyết sang hướng dẫn trực tiếp theo phương châm “cầm tay chỉ việc”. Nhiều mô hình thực tiễn, sáng tạo đã ra đời ngay tại cộng đồng như “cà phê số”, “Trạm công dân số 4.0” hay các điểm tư vấn số, giúp người dân có thể thao tác và thực hành trực tiếp trên điện thoại thông minh.
Tuy nhiên, đằng sau những kết quả tích cực, bài toán chuyển đổi số tại cơ sở vẫn đối mặt với không ít thách thức. Khảo sát thực tế cho thấy, khoảng 73% người dân được hỗ trợ vẫn gặp khó khăn, lúng túng hoặc thường xuyên quên mật khẩu tài khoản Cổng dịch vụ công quốc gia. Riêng đối với nhóm người lớn tuổi, có đến 63,7% người gặp trở ngại khi thao tác trên các hệ thống số bằng smartphone.
Thực trạng này chứng minh rằng chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở câu chuyện đầu tư hạ tầng kĩ thuật, mà cốt lõi là quá trình thay đổi thói quen sử dụng công nghệ của toàn xã hội.
Ông Lý Minh Tuân, Trưởng phòng Kinh tế số - Xã hội số (Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM), nhận định: Tiến trình chuyển đổi số của thành phố là một hệ sinh thái gắn kết chặt chẽ giữa 4 trụ cột chiến lược bao gồm: hạ tầng và nền tảng số, quản trị số, kinh tế số và xã hội số. Hiện nay, thành phố đã hình thành kho dữ liệu dùng chung kết nối từ các sở, ban, ngành, địa phương, đồng thời phát triển hệ thống dữ liệu mở để phục vụ công tác quản lý và nhu cầu của người dân.
Mục tiêu tối thượng của chuyển đổi số không thuần túy là số hóa các thủ tục hành chính lên môi trường mạng. Quan trọng hơn, công nghệ phải trở thành công cụ giúp người dân tiếp cận dịch vụ công thuận tiện nhất, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và giúp chính quyền ra quyết định chính xác dựa trên nền tảng dữ liệu số.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, TP.HCM đang tăng cường nguồn lực công nghệ ngay tại cấp cơ sở. Theo phương án được phê duyệt, thành phố bố trí 408 nhân sự chuyên trách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại 168 phường, xã. Lực lượng này có nhiệm vụ trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, cài đặt VNeID, thực hiện thanh toán không tiền mặt cùng các tiện ích số thiết yếu khác.
AI trở thành “trợ lý” đắc lực trong quản trị đô thị
Nếu phong tào “Bình dân học vụ số” tạo dựng nền móng vững chắc từ xã hội, thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra bước ngoặt đột phá cho công tác quản trị chính quyền số.
Hiện tại, TP.HCM đã kích hoạt hơn 300 tài khoản trợ lý AI bản quyền cho các cơ quan, đơn vị nhà nước và lãnh đạo các cấp. Song song đó, thành phố đã tổ chức các chương trình tập huấn chuyên sâu về AI cho hơn 500 học viên thuộc các sở, ban, ngành và hơn 1.100 cán bộ, công chức tại 168 xã, phường. Công nghệ AI được định hướng trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực từ khâu phân tích dữ liệu chuyên sâu, phục vụ lãnh đạo ra quyết định, cho đến việc tự động hóa soạn thảo văn bản, báo cáo hành chính.
Không dừng lại ở phạm vi công sở, AI đang được ứng dụng mạnh mẽ vào đời sống đô thị. Hệ thống camera giám sát tích hợp AI đã được triển khai tại hơn 216 nút giao thông trọng điểm, giúp điều hành giao thông thông minh, phân luồng từ xa và giảm thiểu tình trạng ùn tắc.
Theo đại diện Sở Khoa học và Công nghệ, việc phát triển xã hội số phải đồng hành với năng lực tiếp cận công nghệ thực tế của người dân và doanh nghiệp. Thông qua các chương trình hỗ trợ chuyển đổi số cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), thành phố kì vọng đưa AI và các nền tảng số thành công cụ trực tiếp nâng cao năng suất và sức cạnh tranh.
“Mục tiêu đến năm 2030, TP.HCM sẽ hỗ trợ chuyển đổi số toàn diện cho 200.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó cam kết ít nhất 100.000 doanh nghiệp ứng dụng thành công AI và các giải pháp công nghệ số vào sản xuất kinh doanh”, ông Tuân cho biết.
Sức bật từ cơ sở hướng tới đô thị thông minh
Điểm nhấn mang tính đột phá trong hành trình dịch chuyển số của TP.HCM chính là sự chủ động mang tính tự thân của cấp cơ sở. Điển hình tại phường Linh Trung, đội ngũ cán bộ, công chức đã tự nghiên cứu và xây dựng hơn 40 cuốn sổ tay điện tử để tra cứu quy trình nghiệp vụ. Sáng kiến này không chỉ nâng cao hiệu suất xử lí công việc nội bộ mà còn hỗ trợ người dân tối đa trên nền tảng bản đồ số IOC.
Những mô hình chuyển đổi số từ cơ sở đã chứng minh một chân lí: Công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị gia tăng khi nó được dùng để giải quyết các bài toán cụ thể và thiết thực trong đời sống dân sinh.
Từ phong trào “Bình dân học vụ số” phát triển lên các ứng dụng AI tiên tiến, TP.HCM đang hình thành một chuỗi liên kết chuyển đổi số rất rõ nét: Người dân được trang bị năng lực số; cán bộ được nâng cao trình độ công nghệ; dữ liệu được kết nối thông suốt và AI từng bước tham gia sâu vào hệ thống quản trị. Thách thức lớn nhất trong giai đoạn tiếp theo không còn là việc có công nghệ hay không, mà là làm sao để công nghệ trở nên dễ sử dụng, vận hành ổn định và mang lại giá trị thực chứng cho mọi người dân và doanh nghiệp.
Đây chính là nền tảng vững chắc để TP.HCM tiến gần hơn tới mục tiêu xây dựng một đô thị thông minh vững bền – nơi dữ liệu và công nghệ không chỉ đồng hành cùng hệ thống quản lí, mà trở thành năng lực cốt lõi giúp chính quyền phục vụ nhân dân ngày một hiệu quả hơn.
