Trẻ tự kỷ biểu hiện sớm ra sao, điều trị thế nào?
Chỉ trong một buổi sáng cuối tháng 11, Phòng khám tâm lý hành vi - Khoa Vật lý trị liệu Bệnh viện Nhi đồng Cần Thơ đã tiếp nhận hàng chục trẻ em được cha mẹ đưa tới khám và điều trị rối loạn phổ tự kỷ.
Mỗi nhà mỗi cảnh
Mỗi sáng, chị Nguyễn Thị V., ở khu dân cư Miền Nam, phường Hưng Phú (TP.Cần Thơ) chở 2 đứa con gái, đứa ngồi trước, đứa ngồi sau, đưa cháu đến Trường Tiểu học Ngôi Sao. Theo chị V., hai con sinh đôi nay đã 7 tuổi nhưng cả hai cháu đều bị chứng tự kỷ, không nói năng, giao tiếp với ai nên gia đình rất vất vả, lo lắng.
Cũng theo chị V., khi cháu mới 2 tuổi, dịch Covid-19 xảy ra, anh chị ở Cần Thơ công tác và gửi 2 cháu về quê ngoại ở Vĩnh Long. Do hai cháu mới biết đi, biết nói lại hay nghịch, nên chị sắm cho 2 bé điện thoại thông minh và trang bị tivi cho 2 cháu xem.
Tuy nhiên, sau khi hết dịch, gia đình đưa 2 cháu về lại Cần Thơ, anh chị phát hiện ra chúng không nói chuyện với ai. Chỉ khi đem cơm tới thì hai đứa ăn theo quán tính. Mọi sinh hoạt và lời nói chúng không quan tâm. Tivi và điện thoại được chúng sử dụng như người bạn bên mình. Vệ sinh thân thể hai đứa cũng không quan tâm mà còn phản ứng khi được mẹ tắm.
Chị V. gửi cháu vào Trường Tiểu học Ngôi Sao (TP.Cần Thơ) - nơi đây có lớp cho trẻ tự kỷ. Cũng theo chị, qua sự giáo dục và hỗ trợ của nhà trường, hai trẻ đã nói được vài từ như: đói, khát nước, tắm..., thỉnh thoảng 2 đứa trẻ cũng đùa với nhau. Quan trọng hơn 2 đứa giảm đòi xem tivi và ít sử dụng điện thoại.
Tại Khoa Vật lý trị liệu - Bệnh viện Nhi đồng TP.Cần Thơ, trên tầng 3 của Bệnh viện, bệnh nhân không nhiều như các khoa khác nhưng rất nhộn nhịp với những tiếng cười giỡn, la hét, chạy nhảy vô tư của các trẻ đến khám. Tuy nhiên mỗi phụ huynh đưa con đến khoa đều có những nỗi niềm trong lòng. Nhìn các cháu bên cha mẹ chờ vào phòng khám cũng bình thường như bao trẻ em khác nhưng khi vào gặp bác sĩ thì “mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh”.
Cháu Thạch Trí T., 6 tuổi, gia đình ở xã Cờ Đỏ (TP.Cần Thơ) là một đứa trẻ rất hiếu động, bác sĩ hỏi được 1, 2 câu là bé chạy tới chạy lui trong phòng. Theo bác sĩ, cháu T. mắc chứng “tăng động”. Mẹ cháu bé cho biết, gia đình đã đưa đến Khoa Vật lý trị liệu điều trị cho bé khoảng hơn một năm nay, trong đó kết hợp với thuốc và tâm lý điều trị, tình hình tăng động của cháu có giảm, cháu đã biểu hiện tiến bộ. Với chứng này, trẻ em không chịu ngồi yên một chỗ, đôi khi trẻ phá phách một cách vô thức.
Một trường hợp khác là cháu Dương Thanh T., con của chị Phạm thị D., ở phường Hưng Thạnh (TP.Cần Thơ). Nhiều năm gia đình mẹ bận lo buôn bán, cha đi làm việc xa. Ngoài giờ học, cháu T. được chơi điện thoại, máy vi tính. Đến khi học hết cấp 2 cháu cũng rất ít giao tiếp với mọi người xung quanh.
Đi học về cháu T. khóa cửa phòng chơi với vi tính, rất lười tắm. Gia đình lo buồn nên chuyển cháu về quê ở xã Mỹ Tú. Khi môi trường sống thay đổi cộng với sự quan tâm của gia đình cho cháu vào học Trung tâm giáo dục Thường xuyên Mỹ Tú với khóa Quản trị mạng máy tính; cháu T. bắt đầu thích giao tiếp và vươn lên ham học và quan tâm vệ sinh thân thể.
Hãy quan tâm đến từng hoạt động của trẻ ngay từ bé
Theo một bác sĩ chuyên Khoa Vật lý trị liệu Bệnh viện Nhi đồng Cần Thơ, trẻ em mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ hiện nay tăng cao. Chỉ riêng tại Bệnh Viện Nhi đồng TP.Cần Thơ, mỗi năm có đến 600-700 trường hợp đến khám, điều trị.
Nguyên nhân có thể do sự bất thường trong phát triển của não bộ cộng thêm yếu tố môi trường, gia đình ít tiếp xúc, ít giao tiếp với trẻ em. Đa phần cho tiếp xúc điện thoại quá sớm góp phần thêm tình trạng chậm phát triển ngôn ngữ, hạn chế kỹ năng tương tác giao tiếp với mọi người xung quanh.
Trẻ tự kỷ hiện nay là vấn đề xã hội, cần phải quan tâm đặc biệt của nhiều ban ngành, vì di chứng của nó sẽ tác động không nhỏ đến kinh tế, hạnh phúc gia đình và sự phát triển xã hội.
Tại TP.Cần Thơ hiện nay, tình hình trẻ tự kỷ có xu hướng tăng do nhiều nguyên nhân, trong đó có khó khăn kinh tế, cha mẹ lo việc làm, thiếu quan tâm chăm sóc và giáo dục con cái. Một số khác thì giao cho con điện thoại hoặc máy vi tính để rảnh tay lo làm ăn kinh tế. Sự tiếp xúc của trẻ em đối với máy tính sớm trở thành thói quen, dần sẽ trở thành nguy cơ khi trẻ em nghiện máy tính…
Tại TP.Cần Thơ cũng không có nhiều nơi điều trị, hỗ trợ trẻ tự kỷ. Trung tâm giáo dục xã hội đường Trần Ngọc Quế (TP.Cần Thơ) là nơi duy nhất nằm trong hệ thống giáo dục của Nhà nước có sự hỗ trợ trẻ tự kỷ, trẻ chậm phát triển. Ngoài ra, các trường tư thục cũng có lớp dành cho trẻ tự kỷ. Tuy nhiên, về học phí nhiều gia đình nghèo không đủ sức lo cho con.
BSCK1 Phạm Văn Đông - Trưởng Khoa Vật lý trị liệu - Bệnh viện Nhi đồng Cần Thơ cho biết: "Những phương pháp và cách điều trị trẻ tự kỷ ở Bệnh viện Nhi đồng Cần Thơ như: Sàng lọc trẻ có nghi ngờ tự kỷ; áp dụng thang điểm sàng lọc M-CHAT; chẩn đoán theo DSM-5; đánh giá mức độ theo điểm CARS; xác định sự sẵn sàng chấp nhận của gia đình; tư vấn giải thích tình trạng bệnh của trẻ cho gia đình để có hướng điều trị cho trẻ..."
Các bác sĩ chuyên khoa cũng hướng dẫn các kỹ năng cơ bản giúp phụ huynh biết cách can thiệp trẻ tại nhà, lập kế hoạch can thiệp cho phù hợp từng trẻ.
Cũng theo bác sĩ Phạm Văn Đông, trẻ tự kỷ thường có các biểu hiện và dấu hiệu báo động trước 24 tháng tuổi. Khi cha mẹ thấy con có các biểu hiện bệnh lý cần đưa con đến khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa tâm lý, tâm thần nhi, can thiệp, điều trị càng sớm càng tốt.
