TS Trần Du Lịch: Đầu cơ đất khiến giá vượt sức chịu đựng của người dân

Ngày 6.8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Diễn đàn “Giám sát của Quốc hội để kiến tạo phát triển”. Tại đây, TS Trần Du Lịch cho rằng Nghị quyết 198 của Quốc hội có tác động đột phá, góp phần thực hiện nhà nước kiến tạo phát triển.

“Nhà nước kiến tạo phát triển là nhà nước thực hiện cải cách sâu việc quản trị quốc gia. Nhà nước không chỉ điều tiết, quản lý mà còn chủ động dẫn dắt, tạo điều kiện cho nền kinh tế - xã hội phát triển thông qua chiến lược, chương trình, thể chế và các công cụ hỗ trợ”, ông Lịch nói.

Trên cơ sở đó, ông chỉ ra 7 nhóm nội dung liên quan: chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; hoàn thiện thể chế, môi trường kinh doanh (thể chế minh bạch, ổn định, xóa bỏ cơ chế xin - cho, phân cấp phân quyền, nâng cao năng lực quản trị quốc gia); phát triển hạ tầng, nguồn nhân lực (hạ tầng giao thông, hạ tầng số, năng lượng, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao…); hỗ trợ dẫn dắt doanh nghiệp (bảo hộ phát triển doanh nghiệp nội địa, khuyến khích đổi mới sáng tạo); phân bổ hiệu quả nguồn lực, nguồn vốn nhà nước, FDI, sử dụng nguồn vốn ngân sách cho đầu tư hạ tầng…; quản trị hiện đại, nhà nước kiến tạo về thể chế, kiểm soát quyền lực; phát triển bao trùm.

Nhấn mạnh việc làm rõ nội hàm “nhà nước kiến tạo phát triển”, thực chất là chính sách đi vào cuộc sống, theo ông Lịch, “bộ tứ trụ cột” các nghị quyết mà Đảng ưu tiên hiện nay đó là đột phá để xử lý những vấn đề trên.

“Bước đầu triển khai 'bộ tứ trụ cột', tôi cực kỳ ấn tượng với Nghị quyết 198 của Quốc hội vừa ban hành. Tôi nghiên cứu kỹ từ Điều 4 đến Điều 16 của nghị quyết này. Nó tác động như đột phá để chúng ta xử lý 7 vấn đề của nhà nước kiến tạo. Trên cơ sở Hiến pháp và quy định hiện hành, tất cả 7 nội dung này đều thuộc trách nhiệm, thẩm quyền giám sát của Quốc hội”, TS Trần Du Lịch nhấn mạnh.

Ông Lịch kiến nghị về giám sát “tại bàn”, Quốc hội cần tổ chức tổng hợp, phân loại, phân tích bằng văn bản tất cả hệ thống để điều chỉnh, khơi thông 5 loại thị trường như: hàng hóa, tài chính, bất động sản, lao động và khoa học công nghệ.

Lý do là 5 loại thị trường này đang bị “ức chế” bởi các quy định chồng chéo trong hệ thống pháp luật, nên cần rà soát lại, minh bạch hóa, xây dựng hệ thống để khơi thông các loại thị trường đó.

“Đây là giám sát tại chỗ, chi phí rất thấp nhưng hiệu quả cao nhất”, ông Lịch kiến nghị.

Về giám sát thực địa, theo ông Lịch, Quốc hội đã giám sát về “việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý thị trường bất động sản và phát triển nhà ở xã hội”, nhưng hiện nay cần giám sát quá trình đô thị hóa, chuyển đất nông nghiệp thành đất hoang, tình trạng nhà cửa xây không ai ở, lãng phí.

“Đặc biệt, thị trường bất động sản hiện nay là thị trường mà không có nhà cho người thu nhập trung bình và thấp. Đây là bất cập lớn nhất”, ông Lịch nhấn mạnh và cho rằng đầu cơ đất khiến vượt sức chịu đựng của người dân.

Thứ ba, Quốc hội tập trung giám sát việc triển khai Nghị quyết 198 của Quốc hội ở các địa phương. Theo đó, hiện nay các địa phương ưu tiên triển khai chương trình hành động để triển khai Nghị quyết 198 của Quốc hội, cũng như “bộ tứ trụ cột”. Từ đó, Quốc hội sẽ bổ sung những chính sách gì để Nghị quyết 198 của Quốc hội, “bộ tứ trụ cột” đi vào cuộc sống tốt nhất và hiệu quả nhất.

Thứ tư, Quốc hội giám sát việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện xây, xây dựng nền công vụ hiệu năng, hiệu quả, hiệu lực.

ĐBQH Hoàng Văn Cường (TP.Hà Nội) nhấn mạnh giám sát là song hành, đồng hành với quá trình thực thi chính sách, pháp luật để phát hiện kịp thời các vướng mắc, chứ không phải thực thi xong rồi mới giám sát. Chính vì vậy, giám sát mang lại lợi ích cho đối tượng được giám sát nhiều hơn. Vì vậy, hoạt động giám sát cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, không chỉ sau khi có vấn đề phát sinh.

Cũng theo ông Cường, Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ, đòi hỏi Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và ĐBQH cần chủ động nắm bắt các thông tin chuyên sâu. Vì vậy, cần tăng cường ứng dụng công nghệ số vào hoạt động giám sát; ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để phát hiện ngay những vấn đề thực tiễn phát sinh để tiến hành giám sát.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh thời gian gần đây đã phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho Chính phủ và chính quyền địa phương.

“Theo chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm là phải phân cấp, phân quyền để địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm. Ngoài ra yêu cầu quản lý nhà nước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng đặt ra nhiều vấn đề mới… nên hoạt động giám sát cũng phải đổi mới, đi vào thực chất", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Cũng theo Chủ tịch Quốc hội việc giám sát thi hành luật, ban hành các nghị định, thông tư cần được làm thường xuyên, đột xuất; xem nghị định, thông tư ban hành có “trúng” với luật, nghị định hay không, có ban hành kịp thời hay không… để từ đó phát hiện các vấn đề, kịp thời tháo gỡ khó khăn bởi kinh tế- xã hội biến động liên tục đòi hỏi phải điều chỉnh luật, nghị định, thông tư cho phù hợp với tình hình thế giới và trong nước.