Từ SpaceX đến Điện Máy Xanh: IPO bị ‘kêu’ định giá cao, sao vẫn được thị trường chấp nhận?

IPO SpaceX: Cổ phiếu định giá cao đã trở thành thấp

SpaceX tiến hành công bố kết quả đợt IPO lịch sử huy động khoản tiền kỷ lục 75 tỉ USD vào ngày 11/6. Đến 12/6, khi cổ phiếu của công ty này chính thức được niêm yết trên sàn NASDAQ, mức giá đã liên tục tăng. Trên thực tế trước đó, hơn 555 triệu cổ phiếu của SpaceX (mã SPCX) đã không đủ phân phối, vì thế đã tạo ra tình trạng khan hàng, góp phần đẩy giá cổ phiếu của SpaceX tăng mạnh sau đó.

Đến ngày 17/6, giá cổ phiếu SPCX có thời điểm vượt mức 192,5 USD, đưa vốn hóa doanh nghiệp lên mức hơn 2.500 tỉ đồng, lọt vào Top 6 doanh nghiệp có mức vốn hóa lớn nhất toàn cầu. Những con số này phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư vào SpaceX thực sự mạnh mẽ.

Tới thời điểm này, sau đúng một tuần SpaceX hoàn tất IPO và cổ phiếu SPCX được niêm yết, những nhà đầu tư đã lãi đậm nhờ tham gia thương vụ. Nếu tính từ mức giá IPO 135 USD/cổ phiếu đến mức khoảng 192 USD/cổ phiếu, mức lợi nhuận đã đạt trên 42%, chỉ trong vòng một tuần. Tuy nhiên phía trước, cổ phiếu SPCX sẽ tiếp tục tăng giá hay sẽ điều chỉnh giảm sau nhịp tăng nóng còn chưa thể đoán chắc.

IPO Điện Máy Xanh: Nhà đầu tư đăng ký mua đạt 92,5%

Đợt IPO Điện Máy Xanh (DMX) vừa kết thúc giai đoạn cho nhà đầu tư đăng ký mua, dự kiến bán ra 179,5 triệu cổ phiếu với mức giá 80.000 đồng/cổ phiếu để thu về 14.360 tỉ đồng. Theo thông tin từ doanh nghiệp, tính đến thời điểm 16h ngày 17/6, hơn 30 nhà đầu tư tổ chức từ 60 quỹ đầu tư đã mua vào khoảng 90% lượng cổ phiếu IPO của DMX.

Tuy nhiên, thời điểm chốt sổ danh sách, số cổ phiếu được đăng ký mua khoảng 166 triệu, tương ứng khoản tiền huy động 13.293 tỉ đồng, đạt 92,5% lượng cổ phiếu bán ra theo kế hoạch IPO.

Trước đó, nhiều ý kiến từ nhà đầu tư, giới phân tích đã cho rằng, mức giá 80.000 đồng/cổ phiếu trong đợt IPO của DMX là cao, tương ứng P/E 12x. Tuy nhiên phía doanh nghiệp lý giải, tính theo dự phóng lợi nhuận năm 2026, P/E của DMX chỉ còn khoảng 10x, và “định giá cổ phiếu DMX đang ở mức rẻ”.

Cũng cần thấy rằng, IPO DMX diễn ra tại thời điểm thị trường chứng khoán Việt Nam không thuận lợi, đang trong đợt điều chỉnh sau khi VN-Index lên mức đỉnh 1.927 điểm, và đã mất khoảng 150 điểm trong những tuần điều chỉnh gần đây. Cùng với đó, giá cổ phiếu MWG của công ty mẹ, là Công ty cổ phần đầu tư Thế Giới Di Động, cũng liên tục giảm gần đây và duy trì ở mức giá dưới 80.000 đồng. Nhiều nhà đầu tư cá nhân nhìn vào không khỏi e ngại trong việc mua cổ phiếu DMX ở mức giá cao hơn cổ phiếu công ty mẹ.

Được biết, nhà đầu tư đăng ký mua cổ phiếu DMX phải đặt cọc 10% giá trị đặt mua. Trong trường hợp nhà đầu tư đăng ký mua vẫn giữ đúng kế hoạch, khoản 10% này được tính cộng vào tổng số tiền phải trả cho doanh nghiệp. Trường hợp nhà đầu tư rút lui, coi như chấp nhận mất 10% tiền đặt cọc.

Trên thực tế của các đợt IPO từ trước tới nay, nhiều nhà đầu tư đăng ký mua có thể bỏ cọc vào phút chót. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp như Công ty cổ phần chứng khoán Techcombank (TCBS), đã phân ra 2 giai đoạn đăng ký mua và đặt cọc khác nhau. Nhờ đó, những nhà đầu tư “nghĩ lại” tránh được rủi ro mất tiền cọc nếu đổi ý rút lui khỏi đợt IPO. Trong trường hợp IPO DMX, nếu nhà đầu tư đã đăng ký mà rút lui, coi như số tiền cọc 10% bị mất.

“

Với mức đăng ký mua 92,5%, đợt IPO DMX dù không đạt kỳ vọng của doanh nghiệp nhưng cũng không phải là tệ. DMX đã có thể thu về một khoản tiền lớn từ IPO và định giá doanh nghiệp theo đó cũng đã tăng mạnh.

Định giá cao nhưng vì sao nhà đầu tư vẫn mua vào?

Một điều được thể hiện rất rõ, lượng cổ phiếu IPO DMX 179,5 triệu không phải quá nhiều. Thế nhưng, trong bối cảnh thị trường hiện không thuận lợi, đợt IPO này dường như không phải là “cuộc chơi” dành cho nhà đầu tư cá nhân. Bằng chứng là, nhà đầu tư tổ chức mua vào đến 90% lượng cổ phiếu IPO.

Trong đầu tư chứng khoán, tuy duy đầu tư giữa nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư cá nhân rất khác biệt. Khác biệt nổi bật nhất, nhà đầu tư tổ chức tập trung chủ yếu vào trung hạn và dài hạn, có lướt sóng nhưng tỉ trọng không lớn. Trong khi đó, phần lớn nhà đầu tư cá nhân tập trung lướt sóng hoặc đầu tư ngắn hạn. Điểm thứ hai là dòng tiền, tổ chức có dòng tiền lớn, dài hạn; cá nhân dòng tiền hạn hẹp hơn. Rất nhiều nhà đầu tư phải sử dụng đòn bẩy margin, vì vậy khi thị trường không thuận lợi, cổ phiếu lại được định giá cao, sẽ e ngại tham gia IPO.

Thứ ba là về tầm nhìn, tổ chức thường kỳ vọng về dài hạn với các chỉ số triển vọng, đặc biệt là các yếu tố như kỳ vọng tăng trưởng đột phá; vị thế độc quyền hoặc dẫn đầu của doanh nghiệp; uy tín và lịch sử thành công của ban lãnh đạo doanh nghiệp. Nhà đầu tư cá nhân không phải không thấy được những điều đó. Tuy nhiên, việc nắm giữ dòng tiền không đủ mạnh dẫn đến khẩu vị đầu tư thường thiên về “đánh nhanh thắng nhanh”, nếu “ăn ngay” được thì càng tốt. Nhìn chung, yếu tố bối cảnh, tiềm lực vốn/tài chính cũng quyết định không ít đến tư duy đầu tư.