Tuổi trẻ ĐBSCL sáng tạo công nghệ vì nông nghiệp thông minh

Diễn đàn Thanh niên INSPIRE Mekong 2026 với chủ đề “Thanh niên đổi mới sáng tạo vì phát triển bền vững tại ĐBSCL” ngày 19/9 thu hút hơn 200 đại biểu. Sự kiện do Viện Mekong (Đại học Cần Thơ) phối hợp Viện Nghiên cứu Quản lí Phát triển bền vững (MSD) – United Way Việt Nam tổ chức với sự tài trợ của Hiệp hội Quyên góp Phúc lợi Xã hội Hàn Quốc (CCK) và Công ty Teech Việt Nam. Cùng với diễn đàn, Ngày hội Kết nối Việc làm tạo không gian gặp gỡ giữa nhà trường, doanh nghiệp và sinh viên.

Bà Nguyễn Hà My - Cán bộ Chương trình Đổi mới Sáng tạo (ĐMST) Xã hội, Viện Mekong, cho biết: “INSPIRE Mekong là lộ trình nâng cao năng lực thực chiến, giúp thanh niên chuyển hóa ý tưởng thành giải pháp. Hành trình bắt đầu từ Hackathon, giúp sinh viên hiểu về hệ thống nông nghiệp thông minh và vấn đề địa phương”.

Theo bà Nguyễn Hà My, chương trình đã mời chuyên gia quốc tế, trong đó có giảng viên thỉnh giảng từ Đại học Quốc gia Singapore (NUS), trực tiếp giảng dạy tại Đại học Cần Thơ. Sinh viên được hướng dẫn lắp đặt cảm biến, máy đo độ ẩm và thực hành kĩ năng nền tảng của nông nghiệp chính xác. Qua đó, công nghệ trở thành công cụ để người trẻ giải quyết bài toán cụ thể.

Sau đào tạo, cố vấn và khảo sát thực địa, 15 đội dự án phát triển nguyên mẫu và giới thiệu giải pháp tại Demo Day ngày 31/7/2026. Từ đó, 5 đội xuất sắc bước vào giai đoạn Proof of Concept (PoC), tiếp tục nhận hỗ trợ về nguồn lực, chuyên môn và kết nối để thử nghiệm, kiểm chứng giải pháp. Mục tiêu là đưa sản phẩm mẫu đến áp dụng thử tại doanh nghiệp và hợp tác xã.

Điểm cốt lõi của chương trình là lấy thanh niên làm trung tâm, đồng thời lấy bài toán thực tế làm điểm xuất phát. Dự án lắng nghe vướng mắc từ doanh nghiệp, hợp tác xã rồi kết nối với sinh viên để nghiên cứu và đề xuất giải pháp.

Tại phiên tọa đàm “Tiếng nói Thanh niên - Từ sáng kiến đến tác động”, nhiều câu chuyện cho thấy ĐMST bắt đầu từ vấn đề gần gũi. Với đội Hya-Tech, lục bình dày đặc trên sông, kênh rạch vừa là thách thức môi trường vừa mở ra cơ hội công nghệ. Với đội RD_AGU, bài toán liên quan đến dữ liệu, quy trình sản xuất và nhu cầu của hợp tác xã trồng lúa.

Qua khảo sát, sinh viên nhận ra: công nghệ không nhất thiết càng phức tạp càng tốt, mà phải phù hợp với vấn đề và điều kiện triển khai. Đây là nguyên tắc cần thiết với nông nghiệp thông minh.

Sinh viên Nguyễn Bảo Trân, Trường Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ, thành viên đội Soil Rhythm, chia sẻ rằng trước INSPIRE Mekong, nhóm có thể nhìn thấy vấn đề ở địa phương nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu. Qua thực địa, làm việc với thầy cô, cố vấn và doanh nghiệp, các bạn hiểu rằng một giải pháp tốt không chỉ cần mới mà còn phải phù hợp, có khả năng áp dụng và tạo giá trị.

Định hướng của chương trình là tăng cường năng lực ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trọng tâm AI và STEM, để người trẻ nhận diện, giải quyết thách thức về nông nghiệp bền vững, môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu. Khi tiếp cận công nghệ tại trường đại học, sinh viên có điều kiện thử nghiệm và hoàn thiện giải pháp.

Tại diễn đàn, PGS.TS Nguyễn Duy Cần, đại diện Viện Mekong, Đại học Cần Thơ, công bố cam kết hỗ trợ giáo dục đặc biệt. Theo đó, thanh niên thuộc mạng lưới INSPIRE Mekong có nguyện vọng theo học chương trình Thạc sĩ ngành Phát triển Nông thôn tại Đại học Cần Thơ sẽ được hỗ trợ học bổng 100%. Đây là động lực để người trẻ tiếp tục nâng cao trình độ và đóng góp cho vùng.

Song song, Ngày hội Kết nối Việc làm INSPIRE Mekong 2026 có hơn 20 doanh nghiệp, tổ chức tư vấn và tuyển dụng tham gia. Sinh viên được tư vấn nghề nghiệp, hỗ trợ công việc, phỏng vấn thử và trao đổi về cơ hội thực tập, việc làm. Chương trình đặt mục tiêu hơn 200 sinh viên tham gia phỏng vấn, kết nối và 60 sinh viên tiếp cận cơ hội thực tập hoặc việc làm.

TS. Võ Văn Tuấn, Phó viện trưởng Viện Mekong - Đại học Cần Thơ nhấn mạnh: “Thanh niên ĐBSCL đang đứng trước “khoảng cách cơ hội”: khoảng cách giữa kĩ năng được trang bị với nhu cầu thị trường lao động cần; giữa ý tưởng sáng tạo với nguồn lực để biến ý tưởng thành hiện thực; và giữa mong muốn lập nghiệp tại quê hương với những cơ hội việc làm hấp dẫn thường tập trung ở nơi khác. Ngày hội Việc làm và Diễn đàn Thanh niên tạo không gian để người trẻ gặp gỡ, kết nối và tìm kiếm cơ hội ngay tại ĐBSCL”.

INSPIRE Mekong tạo không gian đối thoại giữa thanh niên, nhà trường, doanh nghiệp, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, nhà đầu tư và chuyên gia về nguồn lực để các sáng kiến tiếp tục phát triển. Các hướng hỗ trợ gồm thử nghiệm giải pháp, mở rộng cơ hội thực tập và việc làm, kết nối chương trình ươm tạo - tăng tốc, mạng lưới đổi mới sáng tạo, đồng thời duy trì cố vấn và hợp tác.

Bà Trần Vân Anh, Phó viện trưởng MSD – United Way Việt Nam, cho biết: “INSPIRE Mekong hướng tới tạo một đường đi để người trẻ từ học kiến thức, hiểu bài toán địa phương, đồng kiến tạo giải pháp đến thử nghiệm thực tế và kết nối doanh nghiệp”. Theo bà, giá trị của chương trình là giúp người trẻ hiểu vấn đề tốt hơn, tự tin hơn khi làm việc với cộng đồng, doanh nghiệp và nhìn thấy thêm cơ hội tương lai.

Người trẻ vừa học công nghệ mới, vừa hiểu vấn đề địa phương, đồng thời trực tiếp tham gia xây dựng giải pháp, qua đó hình thành năng lực đổi mới gắn với nhu cầu.

Chương trình do MSD – United Way Việt Nam và Viện Mekong - Đại học Cần Thơ thực hiện, với tài trợ của CCK và Công ty Teech Việt Nam, nhằm tăng cường năng lực cho thanh niên ĐBSCL, đặc biệt sinh viên đại học, cao đẳng, trong tiếp cận và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, trọng tâm AI và STEM.