Ukraine bóc mẽ Nga vụ tuyên bố ‘diệt 20 xe tải chở 100 drone và 60 binh sĩ’
Cuộc tấn công của Nga vào các xe tải được cho là vận chuyển drone Ukraine dường như lại trúng chuyến hàng ngũ cốc và khiến một thường dân thiệt mạng.
Bộ Quốc phòng Nga tuần trước cho biết đã thực hiện hàng loạt cuộc không kích kết hợp với tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (drone) nhắm vào một bãi phóng drone và nhiều xe tải chở drone tầm xa ở khu vực Chernihiv, miền bắc Ukraine.
Nga tuyên bố cuộc tấn công đã phá hủy 20 xe tải chở 100 drone tầm xa và giết chết 60 binh sĩ Ukraine, gồm cả phi công điều khiển drone, kỹ thuật viên và tài xế xe tải. Theo Nga, các cuộc không kích tiếp tục nhắm vào các xe tải dọc theo đường cao tốc khi chúng di chuyển từ sân bay.
Chính phủ Ukraine đã bác bỏ thông tin từ Nga về vụ tấn công này. Theo Trung tâm Chống Thông tin Sai lệch, một bộ phận của Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia Ukraine, các cuộc không kích từ Nga đã làm hư hại, phá hủy các xe tải chở ngũ cốc và giết chết một tài xế dân sự. Trung tâm này trích dẫn thông tin từ Văn phòng Công tố Khu vực Chernihiv.
Trung tâm Chống Thông tin Sai lệch cho biết tuyên bố từ Nga là "nỗ lực nhằm biện minh cho một cuộc tấn công khác vào các mục tiêu dân sự và che giấu cái chết của một thường dân".
Ngày 1.10, Nga công bố video cho thấy diễn biến của vụ tấn công. Được quay vào ban ngày bởi máy bay, video cho thấy con đường chạy qua giữa cánh đồng với hàng chục xe tải lớn đỗ dọc theo đó. Theo nội dung, các cuộc tấn công của Nga tập trung vào địa điểm này và các tuyến đường khác.
Trung tâm Chống Thông tin Sai lệch của Ukraine cho biết "video cho thấy rõ ràng, đó là các phương tiện giao thông dân sự, không có xe tải chở drone hay binh lính".
Theo Kyle Glen - điều tra viên tại Trung tâm Phục hồi Thông tin (Anh) chuyên theo dõi các cuộc tấn công của Nga và Ukraine, một trong những chiếc xe tải dường như đang chở loại cây trồng nào đó, còn những chiếc khác thì trống rỗng. Ông nói rằng trong video không xuất hiện bất kỳ drone, cơ sở hạ tầng, binh sĩ hay dấu hiệu nào cho thấy đây là mục tiêu quân sự.
Trong ảnh vệ tinh chụp ngày 25.9, vài ngày trước cuộc tấn công của Nga, không có xe tải nào tại sân bay, cũng như không có bất kỳ hoạt động nông nghiệp nào trên các cánh đồng lân cận, theo Kyle Glen - người chuyên thu thập và phân tích hình ảnh có độ phân giải thấp.
Hình ảnh chụp ngày 27.9 dường như cho thấy một số phương tiện tại sân bay và các hoạt động nông nghiệp, có thể là thu hoạch, đang diễn ra trong khu vực này. Kyle Glen nói hoạt động đó vẫn diễn ra hôm 30.9, ngày xảy ra cuộc không kích của Nga, gợi ý rằng việc các xe tải tập trung có liên quan đến thu hoạch nông sản.
"Tôi không thể tưởng tượng ra việc người Ukraine lại kéo đến để phóng drone rồi lại ở đó thêm bốn ngày nữa, chỉ để chờ bị người Nga tấn công. Điều đó có vẻ không hợp lý", Kyle Glen nhấn mạnh.
Bộ Quốc phòng Nga và Đại sứ quán Mỹ tại Nga không trả lời ngay lập tức về việc liệu lực lượng của Nga có cố tình nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự hay không.
Trước đó, Nga từng thực hiện các cuộc tấn công vào các cơ sở ngũ cốc, một trong những mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Ukraine, theo trang Insider.
Cuộc không kích của Nga tại Chernihiv tuần trước diễn ra trong bối cảnh Ukraine đã tăng cường đáng kể tấn công bằng drone vào ngành năng lượng Nga, nhắm vào một số nhà máy lọc dầu quan trọng gần đây. Hệ quả là giá nhiên liệu tăng cao và tình trạng thiếu hụt đã gây áp lực lên nền kinh tế Nga.
Kyle Glen cho biết chiến dịch như vậy đã gây áp lực buộc Quân đội Nga phải ngăn chặn các cuộc tấn công này trước khi Ukraine kịp triển khai drone. Song vẫn chưa rõ liệu các đơn vị trinh sát bằng drone của Nga có báo cáo nhầm các mục tiêu dân sự cho chỉ huy không, hay việc tấn công vào các xe tải chở nông sản chỉ là sai sót.
Trong cuộc chiến với Ukraine, Nga nhiều lần gặp khó khăn để xác định mục tiêu trên chiến trường, do vấn đề tình báo sai lệch và phối hợp tấn công kém.
“Dường như họ đang săn lùng bất kỳ thứ gì có thể tìm thấy, sau đó không kiểm tra lại mà chỉ việc phóng tên lửa và hy vọng đó là mục tiêu quân sự”, Kyle Glen nói.
Nga xem các phi công drone của Ukraine là mối đe dọa hàng đầu
Nga xem các phi công điều khiển drone của Ukraine là mối đe dọa hàng đầu và mục tiêu giá trị cao, đồng thời ngày càng tập trung tiêu diệt họ.
Một số binh sĩ Ukraine nói với trang Insider rằng Nga đang săn lùng và đã tăng cường các cuộc tấn công vào phi công drone. Cụ thể hơn, binh sĩ Nga sử dụng tên lửa, bom và các vũ khí khác để tấn công các vị trí nghi ngờ có người điều khiển drone.
Có thể thực hiện vô số cuộc tấn công bằng drone trong một đợt triển khai, các phi công Ukraine nói rằng đang là "mục tiêu số 1" vì cản trở nhiệm vụ tác chiến của Nga.
Việc Nga mong muốn loại bỏ những người điều khiển drone Ukraine càng làm nổi bật tác động to lớn mà vũ khí này mang lại, từ thu thập tình báo chiến trường quan trọng đến thực hiện cuộc tấn công chính xác với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với các loại đạn dược khác.
Artem, sĩ quan thuộc Quân đoàn 3 của Ukraine, cho biết số phi công drone tử trận đã tăng vọt trong vài năm qua. Artem nói rằng ở giai đoạn đầu của cuộc chiến, việc phi công drone bị nhắm mục tiêu và giết chết là hiếm, nhưng giờ đây điều này đang trở nên phổ biến hơn nhiều.
Theo các đánh giá gần đây, drone, đặc biệt là loại được trang bị khối thuốc nổ nhỏ, đã trở thành vũ khí sát thương chủ lực trên chiến trường Ukraine, gây ra khoảng 70% thương vong cho cả hai phía.
Những drone mang theo chất nổ như vậy được sử dụng với hiệu quả tàn phá khủng khiếp. Những chiếc drone bốn cánh quạt giá rẻ, có giá chỉ vài trăm USD, có khả năng phá hủy những chiếc xe tăng trị giá hàng triệu USD. Chiến trường ở Ukraine đã trở thành cái bẫy tử thần với phương tiện bọc thép. Theo ước tính từ nguồn tin công khai, cả Nga và Ukraine đã mất hàng nghìn xe tăng, xe chiến đấu bộ binh, xe chở quân bọc thép.
Không chỉ là vũ khí sát thương, drone còn được sử dụng làm nền tảng trinh sát trên không và hỗ trợ nhắm mục tiêu, điều chỉnh hướng vũ khí trong trận chiến, chẳng hạn pháo binh.
Nga ngày càng nhắm mục tiêu vào các phi công drone Ukraine vì xem họ là mối đe dọa nghiêm trọng. Artem, hiện đứng đầu bộ phận quan hệ đối tác quân sự tại Viện Đảo Rắn, cho biết phi công drone Ukraine càng có kỹ năng và hiệu quả chiến đấu cao thì Nga càng coi việc loại bỏ họ khỏi cuộc chiến là ưu tiên hàng đầu.
Viện Đảo Rắn là tổ chức độc lập của Ukraine, hoạt động từ năm 2024, với mục tiêu tăng cường quan hệ chiến lược về lĩnh vực an ninh - quốc phòng giữa Ukraine và Mỹ.
Justin Bronk, nghiên cứu viên cao cấp về không quân và công nghệ tại viện nghiên cứu độc lập Royal United Services Institute, viết trong một báo cáo hồi tháng 8 rằng số phi công drone Ukraine thương vong đã tăng với tốc độ nhanh trong suốt mùa xuân và mùa hè năm nay.
Ông cho biết quân đội Nga đã tập trung nỗ lực vào việc xác định vị trí và tấn công các phi công drone này.
Một phi công drone Ukraine giấu tên nói với trang Insider rằng: "Khi phát hiện ra người điều khiển drone ở đâu đó, Nga sẽ sử dụng mọi thứ có trong tay và mọi loại vũ khí để tiêu diệt họ”.
Thông thường, Nga sẽ tấn công diện rộng vào một khu vực bằng bom và tên lửa đắt tiền ngay cả khi chỉ có một hoặc hai phi công drone Ukraine ở đó, Artem nói. Những nỗ lực tấn công quá mức nhằm phá hủy các vị trí nghi ngờ có phi công Ukraine cho thấy cách Nga nhìn nhận người điều khiển drone.
Tuy nhiên, không chỉ Quân đội Nga mới coi các phi công drone là mục tiêu hàng đầu, mà Ukraine cũng đang nhắm đến họ.
Dimko Zhluktenko, phi công thuộc Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine từng điều khiển drone tấn công và trinh sát, trước đây chia sẻ với Insider rằng lực lượng của ông cố gắng hết sức để nhắm mục tiêu vào phi công drone Nga. "Nếu chúng tôi tìm thấy họ, họ là những mục tiêu có giá trị cao", Dimko Zhluktenko nhấn mạnh. Điều này đặc biệt đúng với các phi công Nga vận hành drone trinh sát cánh cố định, theo Dimko Zhluktenko.
Drone trinh sát cánh cố định là loại drone được thiết kế với cấu trúc cánh cố định tương tự như máy bay truyền thống, thay vì sử dụng cánh quạt quay để tạo lực nâng như drone nhiều cánh quạt.
Phía Ukraine cho biết cố gắng tự bảo vệ mình khỏi các cuộc tấn công bằng drone của Nga bằng cách xây dựng hầm trú ẩn vững chắc hơn, hoạt động từ sâu dưới lòng đất, thường xuyên luân chuyển để tránh ở cùng một vị trí quá lâu, thậm chí tạo ra những vị trí giả để cố gắng đánh lừa kẻ thù.
Artem cho biết cuộc chiến này đang diễn ra với tốc độ dồn dập và luôn thay đổi, vì vậy chiến thuật được sử dụng năm 2025 có thể sẽ hoàn toàn khác với những gì xảy ra trong 2026.
