Vì sao cấm nhập khẩu máy tính, điện thoại cũ từ 2027?
Từ ngày 1/1/2027, Việt Nam áp dụng danh mục sản phẩm cấm nhập khẩu máy tính, điện thoại cũ và các thiết bị công nghệ số đã qua sử dụng. Quy định nhằm bảo vệ thị trường trong nước, giảm rủi ro rác thải điện tử và bảo đảm an toàn thông tin.
Tại buổi họp báo thường kì tháng 10/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) vừa diễn ra sáng nay, ông Nguyễn Khắc Lịch - Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo đã có những chia sẻ chi tiết xoay quanh việc ban hành Thông tư số 63/2026/TT-BKHCN ngày 27/10/2026. Trả lời quan tâm của dư luận, ông Nguyễn Khắc Lịch khẳng định việc cấm nhập khẩu điện thoại, máy tính cũ không phải là một chính sách mới phát sinh.
Trên thực tế, chính sách quản lí hàng hóa nhập khẩu đối với các sản phẩm công nghệ thông tin đã qua sử dụng đã được thực hiện ổn định và xuyên suốt từ năm 2007 đến nay, gần nhất là Thông tư số 11/2018/TT-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông. Việc Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Thông tư 63 nhằm mục đích thay thế quy định cũ, cập nhật khung pháp lí phù hợp với thực tiễn phát triển của ngành công nghệ số hiện nay.
Không phải quy định mới, chuẩn hóa hệ thống mã HS
Giải thích rõ hơn về căn cứ pháp lí, Cục trưởng Nguyễn Khắc Lịch cho biết việc ban hành Thông tư 63 xuất phát từ hai nhóm lí do chính là pháp lí và thực tiễn. Việc chuẩn hóa danh mục hàng hóa giúp đồng bộ hệ thống pháp luật về công nghiệp công nghệ số và quản lí ngoại thương.
Điểm quan trọng của thông tư mới là sự cập nhật danh mục mã số hàng hóa (mã HS) thống nhất với Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam ban hành kèm Thông tư số 31/2022/TT-BTC của Bộ Tài chính. Sự đồng bộ này giúp các cơ quan quản lí nhà nước, đặc biệt là cơ quan hải quan và các doanh nghiệp, có thể dễ dàng tra cứu, xác định mã HS một cách minh bạch, chính xác và thuận tiện trong quá trình thực thi.
Về quy cách áp dụng, danh mục cấm nhập khẩu được căn cứ cụ thể vào mã HS. Trường hợp danh mục xác định đến nhóm 4 chữ số hoặc phân nhóm 6 chữ số, lệnh cấm sẽ áp dụng đối với toàn bộ các mã HS 8 chữ số thuộc nhóm hoặc phân nhóm tương ứng. Trong trường hợp danh mục quy định cụ thể đến mã HS 8 chữ số, lệnh cấm sẽ chỉ áp dụng duy nhất đối với mã hàng đó. Quy định này bao gồm các nhóm sản phẩm công nghệ số phổ biến như nhóm mã HS 8517, 8470, 8471.
Đáng chú ý, phạm vi cấm không chỉ giới hạn ở các sản phẩm thiết bị nguyên chiếc. Thông tư quy định rõ lệnh cấm bao gồm cả bộ phận, phụ kiện, cụm linh kiện và linh kiện điện tử đã qua sử dụng của các sản phẩm thuộc danh mục.
Bên cạnh đó, các sản phẩm công nghệ số tân trang có mã HS thuộc danh mục cấm cũng tuyệt đối không được phép nhập khẩu. Đây là các thiết bị đã qua sử dụng nhưng được sửa chữa, thay thế linh kiện nhằm khôi phục chức năng, chất lượng và hình thức tương đương với sản phẩm mới. Việc đưa hàng tân trang vào danh mục cấm giúp triệt tiêu các hành vi lách luật để đưa thiết bị cũ vào thị trường nội địa.
Việc siết chặt quản lí nhập khẩu thiết bị cũ hướng tới mục tiêu cốt lõi là bảo vệ người tiêu dùng và thúc đẩy thị trường công nghệ số trong nước phát triển lành mạnh. Kiểm soát chặt nguồn hàng cũ giúp ngăn chặn nguy cơ Việt Nam biến thành điểm tiếp nhận rác thải điện tử và các thiết bị kém chất lượng từ nước ngoài, tránh gây ảnh hưởng tới môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Về mặt kỹ thuật và an ninh, các thiết bị điện tử cũ không rõ nguồn gốc tiềm ẩn rủi ro lớn về mất an toàn thông tin, lộ lọt dữ liệu cá nhân do phần cứng có thể đã bị can thiệp kỹ thuật trước đó. Đồng thời, việc sử dụng các thiết bị có linh kiện, pin đã xuống cấp trầm trọng dễ dẫn đến sự cố cháy nổ nguy hiểm. Việc ngăn chặn các thiết bị này giúp đảm bảo sản phẩm lưu thông trên thị trường tuân thủ đúng quy chuẩn kỹ thuật và tần số vô tuyến điện quốc gia.
Ngoại lệ cho bán dẫn
Mặc dù thắt chặt quản lí đối với hàng tiêu dùng công nghệ cũ, quy định mới không gây cản trở hay hạn chế hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp của doanh nghiệp. Ngược lại, thông tư vẫn tạo ra những cơ chế ngoại lệ mang tính chiến lược nhằm hỗ trợ hoạt động phát triển công nghệ cao.
Cụ thể, các loại dây chuyền công nghệ, máy móc, thiết bị và công cụ đã qua sử dụng nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện của pháp luật vẫn được phép nhập khẩu nếu phục vụ trực tiếp cho các dự án đầu tư sản xuất, đóng gói, kiểm thử sản phẩm vi mạch bán dẫn. Ngoài ra, thiết bị cũ phục vụ hoạt động đào tạo, nghiên cứu và phát triển (R&D) sản phẩm, dịch vụ công nghệ số cũng thuộc diện được phép nhập khẩu.
Chính sách ngoại lệ này được đánh giá là giải pháp thiết thực giúp tháo gỡ bài toán chi phí đầu tư ban đầu cho các doanh nghiệp công nghệ cao và lĩnh vực vi mạch bán dẫn tại Việt Nam, tạo điều kiện thu hút đầu tư và thúc đẩy nghiên cứu khoa học.
Bên cạnh đó, theo các quy định liên quan tại Thông tư 26 của Bộ Khoa học và Công nghệ, doanh nghiệp Việt Nam vẫn được phép nhập khẩu hàng hóa thuộc danh mục cấm nếu phục vụ mục đích đặc dụng, nghiên cứu khoa học, hoặc thực hiện hoạt động gia công cho thương nhân nước ngoài để tiêu thụ tại thị trường quốc tế.
Thông tư 63 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027. Đối với các lô hàng hoặc thiết bị đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép nhập khẩu trước thời điểm thông tư mới có hiệu lực, doanh nghiệp vẫn tiếp tục được thực hiện theo đúng nội dung và thời hạn ghi trên văn bản chấp thuận đã được cấp.