Viêm khớp tự phát thiếu niên: Bác sĩ cảnh báo nguy cơ tàn tật ở trẻ
Đau khớp ở trẻ không phải lúc nào cũng là đau tăng trưởng. Chuyên gia Bệnh viện Nhi đồng 2 cảnh báo viêm khớp tự phát thiếu niên có thể gây biến dạng khớp nếu phát hiện muộn.
Đau khớp, đi tập tễnh hay cứng khớp buổi sáng ở trẻ thường bị xem là dấu hiệu "đau tăng trưởng". Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây cũng có thể là biểu hiện của viêm khớp tự phát thiếu niên– bệnh tự miễn mạn tính có nguy cơ gây tổn thương khớp vĩnh viễn nếu không được chẩn đoán và điều trị sớm.
Viêm khớp tự phát thiếu niên phổ biến ở trẻ dưới 16 tuổi
Viêm khớp tự phát thiếu niên (Juvenile Idiopathic Arthritis - JIA) là bệnh lý khớp mạn tính phổ biến nhất ở trẻ em dưới 16 tuổi. Đây là bệnh tự miễn, xảy ra khi hệ miễn dịch thay vì bảo vệ cơ thể lại tấn công chính các mô khớp, gây viêm kéo dài.
Không giống các bệnh viêm khớp ở người lớn do thoái hóa, viêm khớp tự phát thiếu niên có thể xuất hiện ở trẻ nhỏ và kéo dài nhiều năm nếu không được điều trị bài bản.
Tại khu vực phía Nam, Bệnh viện Nhi đồng 2 hiện là một trong những trung tâm tiếp nhận điều trị nhiều bệnh nhi mắc bệnh này. Riêng nhóm bệnh nhân cần điều trị bằng thuốc sinh học, khoa Tim mạch đang quản lí khoảng 80 trẻ, phản ánh nhu cầu điều trị ngày càng tăng đối với căn bệnh tưởng như hiếm gặp này.
Theo ThS.BS Tôn Thất Hoàng, khoa Tim mạch, Bệnh viện Nhi đồng 2, nhiều phụ huynh vẫn có tâm lí chủ quan vì cho rằng trẻ đau chân chỉ là "đau lớn". Chính điều đó khiến không ít trường hợp được đưa đến bệnh viện khi khớp đã bắt đầu tổn thương.
Một trong những câu hỏi được các gia đình quan tâm nhất là liệu viêm khớp tự phát thiếu niên có thể chữa khỏi hoàn toàn hay không?
Theo ThS.BS Tôn Thất Hoàng, đây là bệnh tự miễn mạn tính nên rất khó sử dụng khái niệm "khỏi hẳn" như các bệnh nhiễm trùng thông thường. Tuy nhiên, với sự phát triển của các thuốc sinh học và phác đồ điều trị hiện đại, mục tiêu hiện nay là đưa bệnh về trạng thái lui bệnh lâu dài.
Khi đạt lui bệnh, trẻ gần như không còn triệu chứng viêm, có thể sinh hoạt, học tập và vận động như những trẻ khỏe mạnh khác. Trong một số trường hợp ổn định kéo dài, bác sĩ còn có thể giảm dần liều thuốc nhằm hạn chế tác dụng không mong muốn và giảm gánh nặng điều trị.
Theo bác sĩ Hoàng, yếu tố quyết định hiệu quả điều trị chính là sự tuân thủ của gia đình. Việc tái khám đúng lịch, sử dụng thuốc đầy đủ và theo dõi sát các biểu hiện bất thường sẽ giúp kiểm soát bệnh tốt hơn, đồng thời hạn chế nguy cơ tái phát.
Đừng bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo sớm
Điều khiến viêm khớp tự phát thiếu niên trở nên nguy hiểm là bệnh thường khởi phát âm thầm với những triệu chứng rất dễ bị bỏ qua.
Nhiều trẻ chỉ xuất hiện tình trạng đau hoặc sưng ở khớp gối, cổ tay, cổ chân. Một số trẻ thức dậy buổi sáng với biểu hiện cứng khớp, vận động khó khăn trong khoảng 15–30 phút rồi mới dần trở lại bình thường nên cha mẹ thường nghĩ con chỉ mới ngủ dậy.
Ở những trường hợp khác, trẻ bắt đầu đi tập tễnh, ngại chạy nhảy hoặc hạn chế vận động. Một số thể bệnh còn kèm sốt kéo dài, nổi ban hoặc viêm nhiều cơ quan trong cơ thể.
Theo ThS.BS Tôn Thất Hoàng, nếu tình trạng viêm kéo dài mà không được kiểm soát, quá trình phá hủy sụn và khớp sẽ diễn ra liên tục. Khi đó, trẻ có nguy cơ biến dạng khớp, hạn chế vận động, ảnh hưởng chiều cao, sự phát triển thể chất cũng như chất lượng cuộc sống khi trưởng thành.
Các chuyên gia khuyến cáo, bất kì trẻ nào có biểu hiện đau khớp kéo dài trên 6 tuần, đặc biệt kèm sưng khớp, cứng khớp buổi sáng hoặc thay đổi dáng đi, đều cần được thăm khám tại các cơ sở chuyên khoa nhi hoặc chuyên khoa cơ xương khớp.
Theo ThS.BS Tôn Thất Hoàng, viêm khớp tự phát thiếu niên không còn là căn bệnh khiến trẻ phải đối mặt với nguy cơ tàn tật như trước đây nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng. "Điều quan trọng nhất là cha mẹ không nên xem nhẹ những cơn đau khớp kéo dài ở trẻ. Càng phát hiện sớm, cơ hội bảo tồn chức năng vận động và giúp trẻ có cuộc sống bình thường càng cao", bác sĩ Hoàng nhấn mạnh.
Thông điệp của các chuyên gia rất rõ ràng: Đau khớp ở trẻ em không phải lúc nào cũng là "đau tăng trưởng". Sự quan sát của cha mẹ cùng việc đưa trẻ đi khám đúng thời điểm có thể quyết định khả năng vận động, sự phát triển và tương lai của trẻ trong nhiều năm sau này.
