Việt Nam: Tâm điểm AI và hạ tầng số toàn cầu
Khẳng định AI là "mạch máu" của nền kinh tế mới, Việt Nam đang đẩy mạnh các quan hệ đối tác đa phương nhằm hiện thực hóa mục tiêu trở thành tâm điểm hạ tầng số khu vực. Từ mô hình Sandbox toàn cầu đến việc ứng dụng 5G sâu rộng, lộ trình chuyển đổi số quốc gia đang tạo ra những chuyển biến thực chất, định hình vị thế chiến lược của Việt Nam trên bản đồ công nghệ thế giới.
Chiều ngày 14.1.2026, trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN lần thứ 6 (ADGMIN 6) tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng đã có các cuộc làm việc song phương then chốt với đại diện Liên Hợp Quốc và Trung Quốc. Thông điệp xuyên suốt là sự chuyển dịch mạnh mẽ: Từ đối thoại chính sách sang hành động thực chất.
AI và Công nghệ số - "xương sống" của sự phát triển
Tại các buổi làm việc, một tư duy chiến lược mới đã được khẳng định: AI và công nghệ số không còn là những công cụ hỗ trợ đơn thuần, mà chính thức trở thành "hạ tầng phát triển mới".
Khác với hạ tầng vật chất (giao thông, điện năng), hạ tầng số bao gồm dữ liệu, các nền tảng số và năng lực tính toán. Đây là loại hạ tầng "vô hình" nhưng đóng vai trò quyết định năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Việc đầu tư vào AI được Việt Nam xác định là khoản đầu tư cho năng lực phát triển dài hạn.
Trở thành "Sandbox" công nghệ của Liên Hợp Quốc
Trong cuộc gặp với ông Amandeep Singh Gill, Đặc phái viên của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc về Công nghệ, Việt Nam đã đưa ra đề nghị mang tính đột phá: Sẵn sàng trở thành không gian thử nghiệm (sandbox) cho các sáng kiến công nghệ toàn cầu.
Lợi thế cạnh tranh: Với quy mô dân số lớn và quyết tâm chính trị cao, Việt Nam là môi trường lý tưởng để thử nghiệm các mô hình quản trị AI và hạ tầng số công cộng.
Tiếng nói đại diện: Việc Việt Nam tiên phong giúp các quốc gia đang phát triển có tiếng nói trọng yếu trong việc định hình các chuẩn mực công nghệ bền vững, tránh nguy cơ bị tụt hậu.
Ông Gill nhận định Việt Nam có tiềm năng trở thành đối tác quan trọng nhất của Liên Hợp Quốc tại châu Á - Thái Bình Dương trong việc thực thi các chuẩn mực quản trị AI có trách nhiệm.
Hiện thực hóa hệ sinh thái 5G cùng Trung Quốc
Song song với các nỗ lực đa phương, Việt Nam cũng đẩy mạnh hợp tác thực chất với Trung Quốc. Tại buổi làm việc với Thứ trưởng Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc Trương Vân Minh, hai bên tập trung vào việc đưa 5G vào sâu trong đời sống sản xuất.
Thứ trưởng Trương Vân Minh chia sẻ kinh nghiệm từ Trung Quốc, nơi 5G sau 7 năm triển khai đã trở thành nền tảng quan trọng cho hiện đại hóa. Hiện nay, 5G tại Trung Quốc không chỉ phục vụ người dùng cá nhân mà đã len lỏi vào mọi ngóc ngách của nền kinh tế: từ cảng biển thông minh, giao thông thông minh đến các nhà máy và mỏ khai thác thông minh.
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng thẳng thắn nhìn nhận, dù độ phủ sóng 5G đã đạt khoảng 90% dân số, nhưng việc ứng dụng công nghệ này vào sản xuất và dịch vụ vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Do đó, Việt Nam đề xuất các trọng tâm hợp tác:
Kết nối doanh nghiệp: Triển khai các "vùng ứng dụng" 5G tại các khu công nghiệp, cảng biển và nhà máy thông minh.
Chia sẻ quản trị: Học hỏi kinh nghiệm của Trung Quốc trong việc phát triển AI gắn liền với chủ quyền số và an toàn thông tin.
Đào tạo nhân lực: Thông qua Sáng kiến Học viện Số Trung Quốc - ASEAN (China - ASEAN Digital Academy) để nâng cao năng lực cho đội ngũ chuyên gia Việt Nam.
Thứ trưởng Trương Vân Minh khẳng định Trung Quốc sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam theo hướng "xây dựng mạng để phục vụ phát triển", đồng thời ủng hộ các doanh nghiệp mang công nghệ, sản phẩm và kinh nghiệm tiên tiến nhất sang thị trường Việt Nam.
Khẳng định vị thế mới
Sự kết hợp giữa tư vấn chính sách từ Liên Hợp Quốc và kinh nghiệm thực thi hạ tầng từ Trung Quốc minh chứng cho chiến lược ngoại giao công nghệ linh hoạt của Việt Nam. Không chỉ bắt kịp dòng chảy toàn cầu, Việt Nam đang nỗ lực đóng góp ngược lại cho thế giới bằng những mô hình quản trị "vì con người", khẳng định vai trò dẫn dắt các sáng kiến số tại khu vực ASEAN và trên bản đồ công nghệ quốc tế.
Cả hai cuộc làm việc đều đi đến thống nhất chung: Tiếp tục duy trì đối thoại thường xuyên và thúc đẩy các chương trình hợp tác có kết quả đo lường được.
Việt Nam đang nỗ lực không chỉ để bắt kịp dòng chảy công nghệ toàn cầu mà còn muốn đóng góp vào việc xây dựng một hệ sinh thái số "vì con người". Những cam kết về quản trị AI có trách nhiệm và phát triển hạ tầng số công cộng chính là lời khẳng định về một quốc gia chủ động, trách nhiệm và có tầm nhìn dài hạn trong kỷ nguyên số.
Buổi làm việc không chỉ thắt chặt quan hệ song phương và đa phương mà còn góp phần khẳng định vị thế của Việt Nam trong vai trò dẫn dắt các sáng kiến số tại khu vực ASEAN và trên bản đồ công nghệ thế giới.