Việt Nam vào nhóm thị trường mới nổi: Doanh nghiệp Việt có thể học hỏi gì từ Đài Loan?
Việc Việt Nam chính thức được FTSE Russell đưa vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp hôm 21/9 đánh dấu một bước tiến quan trọng của thị trường vốn, đồng thời mở ra kì vọng về dòng vốn quốc tế lớn hơn cho doanh nghiệp Việt Nam.
Nhưng với doanh nghiệp niêm yết, đây cũng là lúc chuẩn mực quan hệ nhà đầu tư và minh bạch thông tin phải thay đổi. Kinh nghiệm từ Đài Loan (Trung Quốc), được ông Darren Wang chia sẻ tại hội thảo IR Views hôm 24/9, cho thấy khi nhà đầu tư quốc tế xuất hiện ngày càng nhiều, IR không thể chỉ là hoạt động truyền thông mà phải trở thành năng lực giúp thị trường hiểu đúng giá trị thực của doanh nghiệp.
Thị trường mới nổi mở cửa cho doanh nghiệp Việt, chuẩn minh bạch cũng phải nâng lên
Ngày 21/9/2026, Việt Nam chính thức được FTSE Russell đưa vào các chỉ số thị trường mới nổi, sau nhiều năm nằm trong diện theo dõi để nâng hạng từ thị trường cận biên. Việc chuyển nhóm sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn, bắt đầu với tỉ trọng 10% vào tháng 9/2026 và tiếp tục tăng trong năm 2027. FTSE Russell ước tính quá trình này có thể thúc đẩy dòng vốn lên tới khoảng 6 tỉ USD vào cổ phiếu Việt Nam.
Sự thay đổi về phân loại không chỉ mang ý nghĩa đối với chỉ số chứng khoán. Nó còn đặt doanh nghiệp Việt Nam trước một môi trường mà yêu cầu về khả năng tiếp cận thông tin, tính nhất quán và chất lượng quan hệ với nhà đầu tư sẽ ngày càng quan trọng.
Khi cơ cấu nhà đầu tư mở rộng, doanh nghiệp không còn chỉ giao tiếp với nhóm cổ đông quen thuộc trên thị trường nội địa. Các quỹ đầu tư theo chỉ số, tổ chức đầu tư dài hạn, quỹ phòng hộ và nhiều nhóm nhà đầu tư quốc tế với khẩu vị rủi ro và thời gian đầu tư khác nhau sẽ cùng tham gia.
Trong tiến trình đó, IR (quan hệ nhà đầu tư) không thể chỉ được hiểu là tổ chức đại hội cổ đông, công bố báo cáo tài chính hay trả lời những câu hỏi xuất hiện sau mỗi kì kết quả kinh doanh.
Đây cũng là thông điệp nổi bật từ ông Darren Wang, Giám đốc Truyền thông Nhà đầu tư và Phát triển Chuyên môn tại Viện Quan hệ Nhà đầu tư Đài Loan (Trung Quốc), đồng thời là Giám đốc Điều hành Bays Capital, tại hội thảo IR Views - diễn đàn chuyên sâu về IR trong khuôn khổ IR Awards.
Ông Wang có kinh nghiệm ở cả phía bán và phía mua của thị trường vốn. Trong thời gian làm việc tại J.P. Morgan và Macquarie Capital, ông tham gia các thương vụ IPO và M&A với tổng giá trị hơn 5 tỉ USD, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng và truyền tải câu chuyện tới nhà đầu tư. Chính trải nghiệm từ cả hai phía khiến ông nhìn IR trước hết từ góc độ của người bỏ vốn.
“Nhà đầu tư xuống tiền dựa trên giá trị thực của doanh nghiệp. Không nhà đầu tư nào mua một doanh nghiệp chỉ vì cách truyền thông được trau chuốt. Họ mua chính doanh nghiệp đó”, ông Wang nói.
Theo ông, nhiệm vụ của IR không phải là làm cho doanh nghiệp trở nên hấp dẫn hơn thực tế, mà là giúp những giá trị thực chất của doanh nghiệp được thị trường nhìn thấy và hiểu đúng.
Đây là bài học đặc biệt đáng chú ý với doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn mới. Nâng hạng thị trường có thể đưa nhiều nhà đầu tư hơn đến với Việt Nam, nhưng cũng đồng nghĩa doanh nghiệp phải chuẩn bị để được soi chiếu bởi những tiêu chuẩn phân tích chuyên nghiệp hơn.
Đừng chỉ minh bạch về một quý, hãy minh bạch về cả câu chuyện doanh nghiệp
Một trong những thay đổi quan trọng nhất mà doanh nghiệp Việt cần lưu ý là cách xây dựng câu chuyện IR. Theo ông Wang, doanh nghiệp muốn duy trì mức định giá qua nhiều chu kì không nên chỉ tập trung vào kết quả kinh doanh của từng quý. Những con số ngắn hạn cần thiết, nhưng không thể thay thế cho câu chuyện dài hạn về doanh nghiệp.
“Các số liệu từng quý chỉ là bối cảnh, không phải toàn bộ câu chuyện”, ông nhấn mạnh. Điều nhà đầu tư cần hiểu sâu hơn là ngành đang thay đổi như thế nào, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp được bảo vệ ra sao và doanh nghiệp có khả năng tạo ra giá trị trong nhiều năm tới hay không.
Đây là điểm doanh nghiệp Việt có thể phải thay đổi đáng kể trong hoạt động IR. Việc công bố thông tin đúng hạn là yêu cầu nền tảng, nhưng minh bạch thực sự còn nằm ở khả năng cung cấp một bức tranh đủ rõ để nhà đầu tư hiểu doanh nghiệp đang đi đâu.
Chẳng hạn, một doanh nghiệp có thể công bố doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng trong một quý, nhưng nhà đầu tư dài hạn còn muốn biết động lực nào tạo ra kết quả đó, tăng trưởng có bền vững không, biên lợi nhuận chịu tác động bởi yếu tố nào và những khoản đầu tư hiện tại sẽ tạo ra dòng tiền ra sao trong những năm tới.
Ngược lại, một quý kinh doanh kém tích cực không nhất thiết là vấn đề nếu doanh nghiệp có thể giải thích nguyên nhân, mức độ ảnh hưởng và kế hoạch xử lí một cách nhất quán.
Theo ông Wang, niềm tin cũng là một loại tài sản của doanh nghiệp. Nó được tích lũy thông qua việc truyền tải thông tin chính xác và nhất quán, không chỉ trong những giai đoạn thuận lợi mà cả khi doanh nghiệp gặp khó khăn.
Với thị trường mới nổi, điều này càng quan trọng bởi nhà đầu tư quốc tế có thể không có cùng mức độ hiểu biết về doanh nghiệp Việt Nam như cổ đông trong nước. Họ cần dựa nhiều hơn vào báo cáo, dữ liệu, các buổi gặp nhà đầu tư và những thông tin chính thức để đánh giá.
Do đó, doanh nghiệp cần tránh tình trạng thông tin chỉ xuất hiện dày đặc khi kết quả kinh doanh tích cực nhưng trở nên im lặng khi xuất hiện vấn đề. Minh bạch không có nghĩa doanh nghiệp phải công bố mọi thông tin có thể có. Điều quan trọng là thông tin thuộc diện phải công bố được cung cấp đầy đủ, đúng quy định, nhất quán và dễ hiểu; đồng thời doanh nghiệp có thể giải thích bối cảnh kinh doanh một cách khách quan trong phạm vi cho phép.
Ông Wang cũng lưu ý rằng doanh nghiệp không nên cố gắng làm hài lòng tất cả các nhóm nhà đầu tư. “Nếu cố làm hài lòng tất cả, bạn sẽ dễ bị phân tán nguồn lực, mời đến những vị khách không mong muốn”, ông chia sẻ.
Nếu lợi thế của doanh nghiệp là dòng tiền ổn định thay vì tốc độ tăng trưởng quá cao, IR nên nói rõ điều đó. Nếu doanh nghiệp cần thời gian dài để thu hồi khoản đầu tư lớn, nhà đầu tư cũng cần hiểu được logic phía sau. Thay vì chạy theo một câu chuyện thị trường đang ưa chuộng, doanh nghiệp nên xác định rõ giá trị cốt lõi của mình và tìm nhóm nhà đầu tư phù hợp với giá trị đó. Bởi cuối cùng, như ông Wang nhấn mạnh, thị trường vẫn định giá dựa trên giá trị thực.
IR không chỉ trả lời nhà đầu tư mà phải giúp thị trường hiểu ngành
Một bài học khác từ Đài Loan (Trung Quốc) là vai trò của bộ phận IR có thể được mở rộng đáng kể nếu doanh nghiệp sở hữu kiến thức ngành sâu và biết cách chia sẻ chúng một cách phù hợp.
Theo ông Wang, những đội ngũ IR tốt không chỉ trả lời câu hỏi về giá cổ phiếu hay kết quả kinh doanh. Họ có thể hoạt động gần giống một bộ phận phân tích ngành, trở thành nguồn tham khảo giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về lĩnh vực mà doanh nghiệp đang hoạt động.
Lợi thế đầu tiên đến từ thông tin mà doanh nghiệp có được khi trực tiếp vận hành. Doanh nghiệp có thể hiểu sâu hơn về cung cầu, giá nguyên liệu, công suất, đơn hàng, hành vi khách hàng hay động lực cạnh tranh. Trong khi đó, chuyên gia phân tích bên ngoài thường phải xây dựng bức tranh ngành từ báo cáo tài chính, dữ liệu thị trường và các nguồn thông tin công khai.
Khoảng cách đó tạo ra một vai trò quan trọng cho IR, đó là giải thích thị trường từ góc nhìn của người trực tiếp tham gia ngành. Chẳng hạn, khi chính sách hoặc quy định mới được ban hành, doanh nghiệp có thể phân tích những thay đổi đó tác động như thế nào đến ngành và hoạt động kinh doanh, miễn là thông tin được trình bày dựa trên dữ kiện và một cách khách quan.
Những tín hiệu từ hoạt động thực tế như mức độ sử dụng công suất, đơn hàng, nhu cầu khách hàng hay diễn biến thị trường cũng có thể giúp nhà đầu tư hiểu sớm hơn về những thay đổi có thể xuất hiện trong kết quả tài chính.
Tất nhiên, lợi thế thông tin không đồng nghĩa với quyền lựa chọn nhà đầu tư nào được tiếp cận thông tin quan trọng trước. Ông Wang lưu ý doanh nghiệp phải chia sẻ trong khuôn khổ các quy định về công bố thông tin công bằng.
Đây là điểm đặc biệt quan trọng khi thị trường Việt Nam thu hút thêm dòng vốn quốc tế. Chất lượng IR không chỉ được đo bằng số lượng cuộc gặp nhà đầu tư, mà còn bằng mức độ nhất quán, công bằng và hữu ích của thông tin được cung cấp.
Nếu làm tốt, IR có thể tạo ra một hiệu ứng dài hạn đối với cơ cấu cổ đông. Những nhà đầu tư chỉ quan tâm đến biến động ngắn hạn có thể không còn phù hợp, trong khi những người tin vào giá trị nội tại của doanh nghiệp có xu hướng đồng hành lâu hơn.
“IR hiệu quả sẽ thu hút các nhà đầu tư dài hạn tốt hơn, từ đó nâng cao định giá cho công ty”, ông Wang nhấn mạnh. “Một cơ cấu cổ đông ổn định là một tài sản chiến lược”.
Với Việt Nam, việc được nâng hạng lên thị trường mới nổi vì thế không nên chỉ được nhìn như cơ hội để thu hút thêm dòng tiền. Đây còn là phép thử đối với chất lượng quản trị và minh bạch của từng doanh nghiệp niêm yết.
Khi nhà đầu tư quốc tế có thêm lí do để tìm đến Việt Nam, câu hỏi tiếp theo sẽ là họ có thể hiểu doanh nghiệp Việt Nam đến đâu thông qua những thông tin được cung cấp.
Doanh nghiệp muốn được định giá đúng không nhất thiết phải kể một câu chuyện hấp dẫn nhất. Bài học từ ông Wang cho thấy điều quan trọng hơn là phải kể một câu chuyện đúng, nhất quán và đủ chiều sâu về giá trị mà doanh nghiệp có thể tạo ra trong dài hạn.
Trong giai đoạn mới của thị trường vốn Việt Nam, minh bạch thông tin vì thế không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ. Nó đang trở thành một năng lực cạnh tranh, một cách xây dựng niềm tin và, về dài hạn, có thể trở thành một phần của giá trị doanh nghiệp trên thị trường.