Vua Quạt bị khởi tố: Từ cuộc ‘so kèo’ từ thiện đến vụ án hình sự

Ngày 7/8, Công an tỉnh Bắc Ninh phối hợp với Cục Cảnh sát hình sự, Bộ Công an khởi tố Nguyễn Văn Hợi, tức Khánh Sky; Hồ Văn Khoa và Trần Đình Tiệp, tức Vua Quạt, để điều tra các hành vi liên quan đến những mâu thuẫn phát sinh từ hoạt động livestream trên mạng xã hội.

Nguyễn Văn Hợi và Hồ Văn Khoa bị khởi tố về tội Gây rối trật tự công cộng. Nguyễn Văn Hợi và Trần Đình Tiệp bị khởi tố về tội Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Như vậy, Nguyễn Văn Hợi đang bị điều tra về hai tội danh.

Thông tin mới cho thấy vụ việc không chỉ nằm ở chuyện Khánh Sky tìm đến xưởng Vua Quạt ngày 29/7. Theo cơ quan điều tra, mâu thuẫn đã diễn ra qua nhiều buổi livestream phản cảm, xúc phạm lẫn nhau nhằm thu hút lượt xem, tăng tương tác và mở rộng ảnh hưởng trên mạng xã hội.

Vua Quạt bị khởi tố sau cuộc ‘so kèo’ từ thiện

Nguồn cơn được xác định từ tranh cãi liên quan đến hoạt động hỗ trợ người dân Lai Châu bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Trong một buổi livestream, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn Hoa Hồng, tuyên bố sẽ đóng góp số tiền gấp ba bất kỳ khoản ủng hộ nào mà người khác chuyển tới đồng bào gặp thiên tai.

Sau phát ngôn này, Trần Đình Tiệp công khai chứng từ chuyển 1 tỉ đồng. Đơn vị tiếp nhận sau đó xác nhận doanh nghiệp của gia đình ông Tiệp đã ủng hộ tổng cộng 1,1 tỉ đồng. Nhiều người trên mạng chờ Huấn Hoa Hồng thực hiện tuyên bố đóng góp khoảng 3 tỉ đồng. Tuy nhiên, Huấn sau đó cho biết không thực hiện với lý do không muốn từ thiện bị biến thành hình thức “cá cược”.

Khoản tiền 1,1 tỉ đồng đã được chuyển tới nơi tiếp nhận. Giá trị hỗ trợ người dân gặp thiên tai là có thật và cần được ghi nhận.

Nhưng chính lời tuyên bố “gấp ba” đã kéo hoạt động từ thiện sang một cuộc hơn thua bằng tiền. Một người đưa ra con số, người khác đáp lại bằng con số lớn hơn. Đám đông bắt đầu chờ xem ai giữ lời, ai mất mặt, ai thắng trong cuộc đối đầu. Người dân Lai Châu dần bị đẩy ra khỏi chính câu chuyện mang danh nghĩa giúp đỡ họ.

Từ thiện không cần một cuộc so kèo hơn thua

Công khai khoản đóng góp để minh bạch là cần thiết. Một cá nhân hay doanh nghiệp ủng hộ số tiền lớn cũng xứng đáng được ghi nhận. Nhưng minh bạch khác với biến tiền cứu trợ thành thước đo để phân cao thấp.

Người có điều kiện góp nhiều, người ít điều kiện góp ít. Có người góp tiền, người khác góp hàng hóa hoặc công sức. Từ thiện vốn dựa trên sự tự nguyện, không phải một phép thử danh dự trước hàng nghìn người xem livestream.

Một lời thách “gấp ba” rất dễ tạo sức ép. Người tham gia sau đó không chỉ đứng trước lựa chọn có giúp đỡ hay không mà còn phải đối diện với câu chuyện giữ lời, giữ thể diện và phản ứng của đám đông.Cuộc tranh cãi từ đó tiếp tục được nuôi bằng các buổi phát trực tiếp.

Theo cơ quan điều tra, các bị can nhiều lần livestream với nội dung phản cảm, xúc phạm lẫn nhau. Những nội dung này được phát tán rộng, thu hút tương tác và tác động tiêu cực đến trật tự trên không gian mạng.

Một câu chuyện ban đầu xoay quanh tiền cứu trợ đã nhanh chóng chuyển thành cuộc đối đầu giữa những cá nhân có lượng người theo dõi lớn.

Livestream đưa mâu thuẫn ra ngoài đời

Ngày 29/7, Hồ Văn Khoa đi cùng Nguyễn Văn Hợi đến xưởng của Trần Đình Tiệp tại xã Tam Giang, tỉnh Bắc Ninh.

Theo xác minh ban đầu, tại đây Hợi chửi bới, đe dọa ông Tiệp và phát trực tiếp sự việc lên mạng xã hội. Gia đình ông Tiệp sau đó gửi đơn tố giác đến cơ quan chức năng. Cơ quan điều tra xác định Hợi và Khoa đã bàn bạc, rủ nhau đến nơi ở của Tiệp gây rối trật tự công cộng.

Việc Trần Đình Tiệp cũng bị khởi tố cho thấy vụ án không chỉ được xem xét từ sự việc xảy ra tại xưởng. Cơ quan điều tra đồng thời xem xét những hành vi diễn ra trên mạng xã hội của những người liên quan. Hiện thông tin công bố chưa nêu cụ thể từng phát ngôn hoặc nội dung nào của Tiệp là căn cứ cho việc khởi tố. Trách nhiệm hình sự của từng bị can còn phải được làm rõ trong quá trình tố tụng.

Diễn biến này cũng cho thấy một cơ chế quen thuộc của mạng xã hội: xung đột càng lớn càng dễ kéo lượt xem. Người trong cuộc đáp trả nhau, người xem bình luận, chia sẻ, cắt clip rồi tiếp tục phát tán. Mỗi vòng tranh cãi lại tạo thêm tương tác.

Nếu sự chú ý trở thành phần thưởng, những phát ngôn mạnh hơn, những màn thách thức gay gắt hơn rất dễ xuất hiện. Mâu thuẫn trên màn hình sau đó có thể bị đẩy ra ngoài đời thật. Lượt xem không tạo ra quyền xúc phạm người khác. Số người theo dõi cũng không làm thay đổi giới hạn của pháp luật.

Cái giá của một cuộc “so kèo”

Khoản 1,1 tỉ đồng Vua Quạt hỗ trợ người dân Lai Châu vẫn có giá trị và cần được ghi nhận. Nhưng từ lời thách góp “gấp ba” của Huấn Hoa Hồng, việc thiện bị kéo vào một cuộc hơn thua. Sau đó là những màn livestream công kích, xúc phạm và cuối cùng mâu thuẫn bị đẩy ra ngoài đời thực.

Hậu quả giờ đây không còn tính bằng lượt xem hay chuyện ai “thắng kèo”. Vua Quạt, Khánh Sky và Hồ Văn Khoa đều đã bị khởi tố; riêng Nguyễn Văn Hợi bị điều tra về hai tội danh. Huấn Hoa Hồng hiện không bị khởi tố trong vụ án này, nhưng cũng không hoàn toàn đứng ngoài câu chuyện khi chính lời tuyên bố “gấp ba” đã mở màn cho cuộc so kè tiền từ thiện.

Người dân gặp thiên tai cần sự sẻ chia, không cần trở thành lý do để người khác hơn thua về tiền bạc, danh dự hay sức ảnh hưởng. Một cuộc “so kèo” khởi đầu từ chuyện làm từ thiện cuối cùng đã đi quá xa: người cần giúp đỡ bị khuất khỏi câu chuyện, còn ba người trong cuộc bước vào vòng tố tụng hình sự.

Từ Huấn Hoa Hồng đến Chủ tịch Mekolor: Hai con đường một điểm đến

Ai đang tiếp sức ‘giang hồ mạng’?