Wayve tin AI đầu cuối biết học hỏi sẽ tạo đột phá trong cuộc đua xe tự lái

Wayve - startup xe tự lái có trụ sở tại London (thủ đô Anh) - đã huy động được 2,8 tỉ USD từ nhiều nhà đầu tư cùng đối tác chiến lược lớn trong lĩnh vực công nghệ và ô tô, gồm cả Nvidia, Mercedes-Benz và Nissan. Tháng 6 vừa qua, Wayve cho biết hệ thống của họ sẽ được triển khai trên các xe robotaxi Stellantis (hãng sở hữu thương hiệu Jeep) để hoạt động trên nền tảng gọi xe Uber.

Wayve sử dụng công nghệ AI gọi là học máy đầu cuối để điều khiển xe. Công nghệ này được thiết kế để chuyển trực tiếp dữ liệu thu thập từ các cảm biến thành quyết định lái xe gần như ngay lập tức, tương tự cách con người phản ứng khi cầm lái.

Cách tiếp cận này khác với phương pháp truyền thống, vốn kết hợp AI với các đoạn mã lập trình và bản đồ độ phân giải cao để xây dựng sẵn các quy tắc về cách chiếc xe phải phản ứng trong từng tình huống, kể cả những sự kiện bất ngờ.

"Wayve sẽ đưa khả năng tự lái hoàn toàn đến với mọi loại xe"

Cách làm của Wayve khá giống Tesla, công ty đã chuyển sang mô hình AI đầu cuối từ vài năm trước. Tuy nhiên, khác với Tesla - chỉ sử dụng camera làm hệ thống cảm biến trên xe, hệ thống của Wayve được thiết kế để tương thích với nhiều loại cảm biến và chip AI khác nhau.

Theo Alex Kendall - đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành Wayve, điều này đồng nghĩa startup này có thể cấp phép công nghệ cho gần như bất kỳ nhà phát triển xe tự lái nào.

"Chúng tôi muốn đưa khả năng tự lái hoàn toàn đến với mọi loại xe, mọi thương hiệu và mọi nơi trên thế giới", ông nói với Reuters hồi đầu năm nay.

Khi đó, Alex Kendall ngồi ở ghế lái Ford Mustang Mach-E được trang bị công nghệ tự lái của Wayve, trong lúc chiếc xe tự điều khiển di chuyển qua các khu dân cư ở vùng Vịnh San Francisco - nơi Wayve đặt một trong những trung tâm công nghệ quan trọng nhất của mình.

Alex Kendall sinh ra ở New Zealand, năm nay 33 tuổi, hoàn thành bằng tiến sĩ về AI và học sâu tại Đại học Cambridge (Anh) vào năm 2017.

Waymo tạo động lực mới cho ngành xe tự lái

Cuộc cạnh tranh trong ngành xe tự lái đang nóng lên trở lại sau nhiều năm liên tục lỡ hẹn với các mốc thời gian và đưa ra những lời hứa quá lạc quan.

Việc Waymo - công ty xe tự lái thuộc Alphabet - mở rộng hoạt động rất nhanh trong hai năm qua đã góp phần khơi lại sự quan tâm của giới đầu tư với lĩnh vực này. Sau hơn một thập kỉ phát triển, Waymo hiện đã cung cấp dịch vụ robotaxi trả phí cho người dân tại khoảng 12 thành phố.

Khoảng 10 năm trước, AI đầu cuối vẫn chỉ là một hướng nghiên cứu khá ít người biết đến và chủ yếu được theo đuổi bởi một số ít nhà nghiên cứu, trong đó có chính Alex Kendall. Song hiện nay, nhiều công ty phát triển xe tự lái đã bắt đầu áp dụng ít nhất một phần phương pháp này vào hệ thống của mình.

Tuy nhiên, cách tiếp cận dựa nhiều vào AI cũng đặt ra một bài toán khó. Do mô hình AI đầu cuối hoạt động giống một "hộp đen", rất khó để giải thích vì sao hệ thống lại đưa ra quyết định lái xe cụ thể.

Ở các thế hệ xe tự lái trước đây, vốn dựa nhiều vào các quy tắc được lập trình sẵn, các kỹ sư có thể dễ dàng xác định lý do chiếc xe chọn một hướng đi hay hành động nhất định.

Động cơ AI đầu cuối của Wayve tạo ra một bản đồ an toàn mô phỏng diễn biến đang xảy ra của tình hình giao thông, từ đó xác định lộ trình an toàn cho xe.

Các kỹ sư của Wayve cho rằng phương pháp an toàn truyền thống, vốn phụ thuộc nhiều vào lập trình, lại làm giảm khả năng xử lý các tình huống bất thường của AI. Nguyên nhân là gần như không thể viết sẵn quy tắc cho mọi tình huống cực kỳ hiếm gặp ngoài thực tế.

Theo Vijay Badrinarayanan - Phó chủ tịch phụ trách AI của Wayve, khi những tình huống khó dự đoán như vậy xảy ra, hệ thống được lập trình trước sẽ trở nên cứng nhắc và kém linh hoạt.

"Người lái xe vẫn có thể duy trì sự an toàn vì họ biết thích nghi một cách thận trọng khi không biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo", ông nói với Reuters.

Cuộc đua hướng đến an toàn ở quy mô lớn

Waymo hiện cũng sử dụng AI đầu cuối, nhưng vẫn kết hợp với phương pháp truyền thống dựa trên quy tắc được xây dựng bằng phần mềm và bản đồ. Công ty cho rằng cách tiếp cận này vẫn cần thiết để đảm bảo an toàn.

"Chỉ riêng các mô hình AI đầu cuối là chưa đủ để đảm bảo an toàn khi triển khai ở quy mô lớn", Waymo nói với Reuters.

Một trong những khách hàng của Wayve là Nissan cũng vẫn đang thận trọng đánh giá phương pháp đảm bảo an toàn của công nghệ này.

Eiichi Akashi, Giám đốc công nghệ Nissan, cho biết nhóm của ông đang đánh giá rất kỹ công nghệ của Wayve trước kế hoạch triển khai trên mẫu xe chở khách Elgrand tại Nhật Bản trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2028.

Ông đánh giá hệ thống của Wayve là "tiên tiến nhất", nhưng cũng thừa nhận: "Rất khó để nhìn vào bên trong và hiểu được cách hệ thống đưa ra quyết định".

Alex Kendall tin rằng với các hoạt động chính tại Tokyo (Nhật Bản), Stuttgart (Đức) và Vancouver (Canada), Wayve có thể mở rộng sang các thị trường mới nhanh hơn các đối thủ vì không cần thực hiện công việc mất nhiều thời gian là lập bản đồ đường sá và viết mã để xử lý các đặc thù giao thông ở từng địa phương.

Wayve cho biết đã thử nghiệm thành công hệ thống AI lái xe của mình tại hàng trăm thành phố trên thế giới mà không cần thực hiện các bước chuẩn bị nói trên.

Theo Siddartha Khastgir - giáo sư chuyên về an toàn của hệ thống tự hành tại Đại học Warwick (Anh), các mô hình AI đầu cuối có lợi thế là có thể được phát triển và thương mại hóa nhanh hơn so với những phương pháp truyền thống.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh: "Tôi sẽ không nói rằng công nghệ nào an toàn hơn công nghệ nào".

Phil Koopman, giáo sư ngành kỹ thuật máy tính tại Đại học Carnegie Mellon (Mỹ) và là chuyên gia về công nghệ xe tự hành, cho rằng cách Wayve xử lý các tình huống giao thông bất thường chỉ là một trong nhiều hướng tiếp cận và những phương pháp khác cũng cũng có thể mang lại hiệu quả.

Dù vậy, ông vẫn nhận định sẽ cần ít nhất một thập kỉ nữa để có thể triển khai an toàn các hệ thống xe tự lái trên quy mô rộng khắp nước Mỹ.

"Theo nhiều khả năng, chúng ta vẫn sẽ cần thêm những đổi mới công nghệ để đạt được mục tiêu đó", ông nói.