Women in Tech đưa sáng chế của nhà khoa học nữ ra dây chuyền sản xuất
Women in Tech không chỉ là diễn đàn giao thương công nghệ mà còn đặt ra những giải pháp căn cơ nhằm tháo gỡ điểm nghẽn trong chuyển giao kết quả nghiên cứu, đưa sáng chế từ phòng thí nghiệm ra thị trường.
Mở rộng không gian đổi mới sáng tạo cho nhà khoa học nữ
Ngày 11/8, tại Sàn Giao dịch khoa học và công nghệ quốc gia (Hà Nội), Hội thảo "Kết nối công nghệ - Women in Tech" đã diễn ra sôi nổi với sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lí, tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, trường đại học cùng đông đảo doanh nghiệp và các nhà khoa học nữ.
Sự kiện do Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC - Bộ Tài chính) phối hợp cùng Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI), Trung tâm Ứng dụng Khoa học Công nghệ và Khởi nghiệp (thuộc Hội Nữ trí thức Việt Nam) và BK Holdings (Đại học Bách khoa Hà Nội) tổ chức.
Đây là hoạt động trọng tâm nằm trong khuôn khổ Dự án "Nâng cao năng lực hỗ trợ đổi mới sáng tạo của NIC", do Chính phủ Nhật Bản tài trợ và được UNDP, NIC đồng quản lí.
Phát biểu tại Hội thảo, bà Francesca Nardini, Phó Trưởng Đại diện Thường trú UNDP tại Việt Nam, đã thẳng thắn đặt vấn đề về việc cần thu hẹp khoảng cách giới trong lĩnh vực STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học).
Dưới góc nhìn quốc tế, việc tạo điều kiện cho các nữ trí thức dấn thân sâu hơn vào hoạt động nghiên cứu đỉnh cao không đơn thuần là câu chuyện thực thi chính sách bình đẳng giới, mà chính là chiến lược cốt lõi nhằm tối ưu hóa nguồn lực lao động trình độ cao, gia tăng sức cạnh tranh cho toàn bộ nền kinh tế.
Bà Francesca Nardini nhấn mạnh: "Cần tạo thêm nhiều cơ hội thực chất để các nhà khoa học nữ trực tiếp dẫn dắt các dự án nghiên cứu trọng điểm, đứng tên sở hữu tài sản trí tuệ, kết nối sâu rộng với hệ sinh thái doanh nghiệp và thương mại hóa các sáng kiến. Sự tham gia của phụ nữ không chỉ làm đa dạng hóa các góc nhìn khoa học mà còn tạo động lực bứt phá cho tăng trưởng kinh tế bền vững trong tương lai".
Đồng quan điểm đó, PGS.TS Huỳnh Thành Đạt, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, phân tích sâu về mối quan hệ tương hỗ giữa môi trường học thuật và sức sáng tạo.
Thực tiễn điều hành và nghiên cứu cho thấy, những tập thể khoa học xây dựng được không gian cởi mở, khuyến khích sự tham gia của đa thế hệ, đa chuyên ngành và bao hàm nhiều góc nhìn khác nhau luôn sở hữu khả năng tạo ra các giá trị đột phá và bền vững hơn hẳn các nhóm nghiên cứu khép kín.
Trong cấu trúc đó, sự hiện diện của các nữ khoa học đóng vai trò quan trọng trong việc định hình văn hóa học thuật dựa trên tinh thần chia sẻ, trách nhiệm và tính liên kết cao.
PGS.TS Huỳnh Thành Đạt chỉ ra rằng, việc tăng cường kết nối các nhà khoa học nữ với khối tư nhân không nên dừng lại ở bài toán tìm kiếm đầu ra cho một vài sản phẩm hay quy trình công nghệ đơn lẻ.
Mục tiêu dài hạn và mang tính căn cơ hơn là phải mở rộng sự tham gia của phụ nữ xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị đổi mới sáng tạo, từ khâu định hình ý tưởng, nghiên cứu ứng dụng, xác lập quyền sở hữu trí tuệ cho đến định giá, chuyển giao và thương mại hóa trên thị trường.
Khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và thị trường
Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm lớn nhất từ giới chuyên môn tại hội thảo là việc nhận diện những "nút thắt" khiến thương mại hóa công nghệ tại Việt Nam nhiều năm qua vẫn chưa đạt kì vọng.
Mặc dù sở hữu lực lượng nghiên cứu đông đảo với vô số đề tài được nghiệm thu loại giỏi, tỉ lệ các công trình khoa học bước ra khỏi cửa phòng thí nghiệm để trở thành sản phẩm thương mại thương hiệu Việt đóng góp vào doanh thu doanh nghiệp vẫn còn rất hạn chế.
Đại diện đơn vị điều phối chính sách, ông Đỗ Tiến Thịnh, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), thẳng thắn chỉ ra thực trạng: Nhiều công trình có giá trị khoa học rất cao nhưng lại hoàn toàn "mất kết nối" với cộng đồng doanh nghiệp do thiếu cơ chế trung gian và các kênh thương mại hóa chuyên nghiệp.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp, vốn là nơi sở hữu năng lực sản xuất công nghiệp, hạ tầng phân phối và nguồn lực tài chính dồi dào, lại loay hoay trong cơn "khát" công nghệ nội địa có chất lượng, buộc phải bỏ ra chi phí lớn để nhập khẩu các giải pháp từ nước ngoài.
Phân tích rõ hơn về độ lệch pha này, TS. Trần Văn Tùng, Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI), đánh giá khoảng cách giữa nghiên cứu ứng dụng và nhu cầu thực tế của thị trường vẫn là thách thức cố hữu chưa được giải quyết triệt để.
Sự thiếu hụt các kênh tương tác hai chiều khiến nhiều nhà khoa học dồn sức nghiên cứu những vấn đề thị trường chưa cần, trong khi doanh nghiệp lại không tìm thấy những công nghệ mình đang đỏ mắt kiếm tìm.
"Nhà khoa học cần thị trường để hiện thực hóa các ý tưởng sáng tạo, còn doanh nghiệp cần công nghệ trong nước đủ chất lượng để tối ưu chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh", TS. Trần Văn Tùng khẳng định.
Tại phiên giao thương và kết nối trực tiếp, cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư đã dành sự chú ý lớn cho hàng loạt công nghệ, giải pháp có tính ứng dụng cao do các nữ trí thức làm chủ nghiên cứu.
Hầu hết các giải pháp trình diễn đợt này đều nằm trong các lĩnh vực trọng điểm, đón đầu xu hướng chuyển dịch kinh tế hiện nay như: sản xuất xanh, công nghệ sinh học, y tế - dược phẩm, nông nghiệp công nghệ cao và chế biến thực phẩm.
Những giải pháp tiêu biểu có khả năng chuyển giao ngay cho doanh nghiệp có thể kể đến: Giải pháp và công nghệ tiết kiệm nhiên liệu; Quy trình nuôi trồng vi tảo giàu dinh dưỡng quy mô công nghiệp; Công nghệ chiết xuất và tinh chế các hợp chất sinh học từ nấm dược liệu...
Từ góc độ của các chuyên gia sở hữu trí tuệ và định giá công nghệ, bài toán thương mại hóa kết quả nghiên cứu không thể thành công nếu chỉ dựa vào sự hăng hái của riêng hai chủ thể: nhà khoa học và doanh nghiệp.
Sự kết nối trực tiếp giữa hai bên là điều kiện cần, nhưng chưa đủ. Để một công nghệ đứng vững và phát sinh doanh số trên thị trường, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bắt buộc phải có sự tham gia của các "mắt xích" trung gian chuyên nghiệp.
