200 ha lúa chỉ cần 4 người trông, trang trại 'không người lái' này được FAO chọn làm mẫu
Ở vùng hồ Datong (Hồ Nam), máy móc dẫn đường bằng vệ tinh Bắc Đẩu tự cày, tự gieo, tự gặt trên 200 ha lúa tái sinh. Cả trang trại chỉ cần 4 người quản lý, thu nhập ròng của nông dân có thể vượt 30.000 nhân dân tệ mỗi ha. Sau 3 năm thử nghiệm, mô hình đang được nhân rộng ra hàng nghìn ha.
Ở trang trại không người lái: "Bộ não" đám mây điều hành cả cánh đồng
Trên đồng bằng hồ Động Đình, tại khu Datong (tỉnh Hồ Nam, miền trung Trung Quốc), ông Xiong Jiaojun, người đứng đầu Công ty Công nghệ sinh học Hồ Nam Hongshuo, đang quản lý một trang trại được giới thiệu là mô hình lúa tái sinh thông minh không người lái (hoặc rất ít người) đầu tiên trên thế giới.
Lúa tái sinh (ratoon rice) là cách trồng cho phép gốc lúa sau khi gặt vụ đầu tiếp tục nảy chồi, trổ bông và cho thêm một vụ nữa. Người trồng không phải gieo lại từ đầu, nên tiết kiệm giống, công làm đất và thời gian.
Trang trại được xây dựng từ năm 2023 bởi nhóm chuyên gia của ba trường đại học: Viện sĩ Luo Xiwen (Đại học Nông nghiệp Hoa Nam), giáo sư Peng Shaobing (Đại học Nông nghiệp Hoa Trung) và giáo sư Tang Qiyuan (Đại học Nông nghiệp Hồ Nam), phối hợp cùng công ty của ông Xiong. Giai đoạn đầu là ruộng thử nghiệm gần 500 mẫu Trung Quốc (khoảng 33,3 ha). Hiện mô hình thông minh, ít người quản lý đã cơ bản đạt được trên khu 3.000 mẫu (khoảng 200 ha).
Tại trung tâm quản lý đám mây của trang trại, các màn hình lớn hiển thị công việc đồng áng mỗi ngày, thời tiết, thống kê số lượng máy móc, dự báo dịch hại và tưới tiêu thông minh. Đây được ví như "bộ não" của trang trại, giúp theo dõi dữ liệu theo thời gian thực, phân tích sinh trưởng của lúa và đưa ra quyết định. Máy móc nối với đám mây chỉ cần một cú nhấp chuột là thực hiện thao tác chính xác.
Ngoài ruộng, hệ thống cảm biến gồm máy đo mực nước tự động, trạm giám sát dịch hại và trạm thời tiết đồng ruộng liên tục gửi dữ liệu về. Trung tâm đám mây tích hợp thuật toán phân loại học sâu (deep learning), cho phép hiển thị tình trạng thực tế của từng thửa ruộng và nhận diện bất thường. Từ đó, hệ thống hỗ trợ quyết định thời điểm gieo, bón phân, phun thuốc, cũng như thửa nào cần tưới hay bón thêm.
Theo ông Xiong, trang trại đã gần như truy xuất được toàn bộ quy trình, từ làm đất, gieo hạt, chăm sóc đến thu hoạch.
Năng suất tăng 400 kg mỗi mẫu, thu nhập hơn 30.000 nhân dân tệ mỗi ha
Với lúa tái sinh, vụ gặt đầu tiên có một yêu cầu rất khắt khe: hạn chế tối đa việc giẫm lên gốc lúa, vì gốc này còn phải nảy chồi cho vụ sau. Máy gặt có người lái thường đi chưa thẳng, nên hay đè lên cây.
Máy không người lái thì chạy theo đường đi đã lập sẵn. Nhờ vậy, tỷ lệ gốc lúa bị giẫm khi chạy thẳng giảm từ 45% xuống còn khoảng 18%. Theo báo Khoa học và Công nghệ Trung Quốc, sai số vận hành của máy được giữ trong khoảng 2,5cm nhờ định vị Bắc Đẩu.
Những năm gần đây, năng suất bình quân của trang trại vượt 1.200 kg mỗi mẫu (tương đương khoảng 18 tấn mỗi ha), cao hơn khoảng 400 kg mỗi mẫu so với cách trồng hai vụ thông thường. Nông dân tham gia có thể đạt thu nhập ròng trên 30.000 nhân dân tệ mỗi ha (khoảng 4.200 USD). Cả 200 ha chỉ cần 4 người quản lý.
Mô hình đã được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) chọn là một trường hợp mẫu về nông nghiệp thông minh của khu vực châu Á-Thái Bình Dương.
Nông dân kiểu mới: Nhìn lệnh, bấm nút "bắt đầu"
Ông Xiong cho biết ba nhóm chuyên gia, mỗi nhóm một thế mạnh, cùng phối hợp hướng dẫn. Theo ông, người nông dân hiện đại làm việc theo phong cách "dễ dùng": trung tâm đám mây đưa ra mệnh lệnh, còn việc của họ chỉ là bấm nút khởi động.
Sau 3 năm thử nghiệm, trang trại đã đi từ một ruộng thí nghiệm đơn thuần thành mô hình sản xuất có thể nhân rộng cho nông nghiệp vùng hồ. Năm 2025, công nghệ này được áp dụng trên 2.000 mẫu (khoảng 133,3 ha) tại huyện Nam, thành phố Ích Dương. Ông Xiong cũng đang xây dựng Khu công nghiệp dịch vụ nông nghiệp thông minh Hongshuo tại huyện Nam, dự kiến hỗ trợ hơn 20.000 mẫu (khoảng 1.333 ha) thông qua chuẩn hóa kỹ thuật sản xuất, dịch vụ nông nghiệp thông minh và quản lý nông nghiệp bài bản.
Hồ Nam không phải nơi duy nhất. Theo Tân Hoa Xã (tháng 6/2026), nền tảng đám mây máy nông nghiệp của tỉnh Hà Nam đã kết nối hơn 138.000 máy. Tại một trang trại không người lái ở huyện Thanh Phong (Hà Nam), máy gặt không người lái dùng định vị Bắc Đẩu có thể gặt hơn 13 ha mỗi ngày.
Ở miền đông, thành phố Longquan (Chiết Giang) năm nay triển khai hệ thống giám sát sâu bệnh thông minh trên khoảng 733 ha lúa sớm, hoạt động suốt ngày đêm. Theo báo cáo, lượng thuốc bảo vệ thực vật giảm 20%, hiệu quả phòng trừ trên 90%, thiệt hại do sâu bệnh dưới 5%. Nông dân nhận cảnh báo trên điện thoại rồi điều khiển drone phun đúng điểm bệnh, nên ngay cả người chưa có kinh nghiệm cũng làm được.
Nhân Ngày Lương thực thế giới, bài viết gốc nhấn mạnh an ninh lương thực không chỉ phụ thuộc vào tiến bộ công nghệ, mà còn phải bảo đảm những người trực tiếp canh tác được chia sẻ thành quả của đổi mới.
