Phụ nữ Khmer ở Cà Mau học bón phân đúng cách để làm lúa phát thải thấp
Nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, phụ nữ Khmer ở xã Hồng Dân (Cà Mau) được tập huấn quản lí dinh dưỡng chính xác và nói lên nhu cầu của mình. Đây là bước chuẩn bị để nhân rộng Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Lắng nghe phụ nữ Khmer từ thực tiễn đồng ruộng
nhân dịp Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, tại Nhà Văn hóa ấp Tà Ky, xã Hồng Dân, tỉnh Cà Mau, đã diễn ra buổi tập huấn về bao trùm giới và quản lí dinh dưỡng chính xác. Chương trình do Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) và Trung tâm Khoai tây Quốc tế (CIP), thuộc Nhóm Tư vấn Nghiên cứu Nông nghiệp Quốc tế (CGIAR), phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau và Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) tổ chức.
Chương trình thuộc Đề án “Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đến năm 2030”, với hỗ trợ từ Chương trình Scaling for Impact (S4I) của CGIAR.
Tham gia có nông dân hợp tác xã (HTX) Hòa Phát, HTX 14/10, đại diện Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Hồng Dân và bà Nguyễn Thị Kiều, Trưởng ban Công tác xã hội và Nữ nông nghiệp xanh, VIETRISA.
Buổi tập huấn phổ biến kĩ thuật, tạo điều kiện để phụ nữ Khmer chia sẻ kinh nghiệm và tham gia quyết định sản xuất, đồng thời chú ý đến khác biệt về điều kiện kinh tế và khả năng tiếp cận thông tin.
Hệ thống lúa - tôm ở Cà Mau đòi hỏi cách quản lí dinh dưỡng phù hợp. Thông qua quản lí dinh dưỡng chính xác (PNM), chương trình tìm hiểu cách nông dân bón phân và những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định áp dụng.
Theo bà Đinh Thị Kim Dung, thách thức của Đề án Một triệu ha là đưa giải pháp hiệu quả vào nhiều điều kiện sản xuất khác nhau. Bà nhấn mạnh khuyến nông cần cùng nông dân xác định nhu cầu, thử nghiệm, trao đổi và phản hồi để PNM trở thành thực hành thường xuyên.
Để phụ nữ Khmer nói lên nhu cầu
Nông dân được chia thành bốn nhóm: nữ Kinh, nữ Khmer, nam Kinh và nam Khmer. Các nhóm trao đổi về vai trò trong hộ, quyết định sản xuất lúa - tôm và khó khăn khi tiếp cận kĩ thuật, qua đó phụ nữ Khmer có dịp nói rõ nhu cầu của mình.
Các nhóm cũng xem xét vai trò của từng thành viên, từ lao động đồng ruộng, tiếp cận kĩ thuật đến chọn vật tư và quyết định sản xuất. Áp dụng PNM không chỉ phụ thuộc vào người trực tiếp bón phân, mà gắn với kiến thức, lao động, tài chính và quyền quyết định được chia sẻ trong gia đình.
Chị Thạch Kim Duyên, nông dân người Khmer ở HTX Hòa Phát, ấp Tà Ky, xã Hồng Dân, cho biết tập huấn kĩ thuật canh tác lúa theo hướng thông minh giúp nông dân từng bước học cách làm ruộng hiện đại để vụ lúa đạt kết quả tốt hơn.
TS. Nozomi Kawarazuka cho biết quyết định quản lí dinh dưỡng chịu ảnh hưởng từ nhận thức, vai trò giới, niềm tin và tập quán văn hóa. Hiểu những khác biệt này giúp xác định khuyến nghị, đối tượng và cách cung cấp thông tin phù hợp.
Ông Võ Đức Toàn, Giám đốc HTX Hòa Phát, cho biết nông dân đã trao đổi kinh nghiệm quản lí dinh dưỡng trong canh tác lúa - tôm. Theo ông, hoạt động dịp 20/10 tạo không khí gắn kết, nhiều phụ nữ phát biểu và tự tin hơn về vai trò của mình trong sản xuất, quyết định gia đình.
Rào cản khi áp dụng quản lí dinh dưỡng chính xác
PNM hướng đến bón phân đúng loại, đúng lượng, đúng thời điểm, đúng vị trí và đúng phương pháp. Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc chi phí, vật tư, công lao động, niềm tin, rủi ro năng suất và hỗ trợ kĩ thuật. Với hộ ít nguồn lực, khoản đầu tư bổ sung hoặc rủi ro giảm năng suất có thể tạo áp lực lớn.
Bà Lê Thị Bích Ngân, thành viên HTX 14/10, Trưởng ấp Tà Ben, xã Hồng Dân, cho biết làm lúa phải tính kĩ việc áp dụng cái mới vì ảnh hưởng đến mùa vụ và chi tiêu. Bà trực tiếp làm ruộng, cùng chồng bàn việc mua vật tư. Theo bà, dự tập huấn giúp phụ nữ có thêm thông tin và tự tin hơn khi quyết định sản xuất.
Bà Lê Kiều Hiếu, đại diện Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Cà Mau, nhận định việc lắng nghe phụ nữ, nông dân Khmer và các hộ khác nhau giúp cơ quan chuyên môn hiểu nhu cầu, rào cản của từng nhóm. Đây là cơ sở để khuyến nông và hỗ trợ PNM sát thực tế, đưa khuyến cáo đến đúng đối tượng.
Bà Nguyễn Thị Kiều nhấn mạnh chương trình dịp 20/10 nhằm ghi nhận đóng góp của phụ nữ. Theo bà, bao trùm giới cần giúp phụ nữ tiếp cận thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực và có tiếng nói trong tổ chức sản xuất. Vai trò của phụ nữ trong hộ, hợp tác xã và chuỗi giá trị lúa gạo góp phần thúc đẩy thực hành xanh, chuyển đổi bền vững.
Ý kiến nông dân được đưa vào quá trình nhân rộng Đề án
Phiên thảo luận tiếp theo tập trung vào động lực áp dụng PNM và các kênh thông tin nông dân ưu tiên, như tập huấn trực tiếp, trình diễn ngoài đồng, cán bộ kĩ thuật, hợp tác xã, cộng đồng và truyền thông. Mục tiêu là xác định nông dân cần biết gì và cần hỗ trợ thế nào.
Ý kiến của phụ nữ nông dân Khmer tại Cà Mau sẽ giúp IRRI, CIP, VIETRISA và các đối tác hoàn thiện kĩ thuật, cách truyền tải thông tin và hỗ trợ PNM khi nhân rộng Đề án Một triệu ha. Các giải pháp cần phù hợp với thực tế sản xuất và phản ánh nhu cầu của phụ nữ, nam giới, nông dân Kinh và Khmer.
.jpg)