350.000 giờ trên chiến trường Ukraine: VAMPIRE lọt vào mắt xanh Lục quân Mỹ
Lục quân Mỹ vừa đặt hàng tập đoàn L3Harris cung cấp hệ thống chống UAV VAMPIRE theo hợp đồng trị giá tới 106 triệu USD.
Điểm giúp VAMPIRE nổi bật so với nhiều vũ khí chống UAV đang được chào bán trên thị trường nằm ở hồ sơ thực chiến, với hơn 350.000 giờ hoạt động trên chiến trường châu Âu kể từ năm 2023, theo Interesting Engineering.
Trong khi phần lớn các hệ thống chống máy bay không người lái vẫn đang ở giai đoạn trình diễn hoặc thử nghiệm, lục quân Mỹ chọn con đường an toàn hơn: mua một vũ khí đã được kiểm chứng qua ba năm thực chiến. Ngày 11/6, L3Harris Technologies (Mỹ) thông báo nhận đơn hàng cung cấp các hệ thống chống phương tiện không người lái (c-UxS) VAMPIRE cho lục quân Mỹ, nhằm đáp ứng nhu cầu phòng thủ khẩn cấp trước các mối đe dọa từ UAV đối phương.
Hợp đồng có giá trị lên tới 106 triệu USD và là một phần trong chiến lược phòng thủ chống UAV nhiều tầng mà quân đội Mỹ đang theo đuổi. So với các chương trình phòng không truyền thống, con số này không quá lớn, nhưng lại cho thấy rõ triết lý thiết kế của VAMPIRE. Đó là một hệ thống có chi phí hợp lý, cấu hình gọn, dễ lắp đặt và có thể nhanh chóng đưa vào khai hỏa.
Hệ thống chống UAV VAMPIRE: Sinh ra từ chiến trường Ukraine
VAMPIRE không phải là sản phẩm của một chương trình mua sắm quân sự kéo dài nhiều thập kỷ. Hệ thống này được L3Harris tự đầu tư phát triển sau khi chiến sự Ukraine bùng nổ, với mục tiêu tạo ra một giải pháp chống UAV có chi phí thấp, dễ triển khai và phù hợp với nhu cầu thực chiến. Tên gọi VAMPIRE là viết tắt của “Vehicle-Agnostic Modular Palletized ISR Rocket Equipment”, có thể hiểu là tổ hợp rocket trinh sát dạng module, được đóng gói theo kiểu kiện hàng và có thể lắp đặt trên nhiều loại phương tiện khác nhau.
Toàn bộ hệ thống được đóng gói thành một kiện thiết bị hoàn chỉnh, có thể gắn lên gần như bất kì nền tảng nào, từ xe bán tải dân sự, xe quân sự cho đến tàu thuyền. Cấu hình cơ bản gồm cụm cảm biến quang - điện tử để phát hiện và chỉ thị mục tiêu, kết hợp bệ phóng rocket dẫn đường bằng laser. Khi khai hỏa, đạn rocket 70 mm gắn bộ dẫn đường chính xác APKWS bám theo chùm laser chiếu vào mục tiêu, biến loại đạn không điều khiển giá rẻ thành vũ khí đánh chặn có độ chính xác cao.
Bài toán kinh tế là yếu tố then chốt. Một quả tên lửa phòng không hiện đại có giá từ vài trăm nghìn đến hàng triệu USD, trong khi UAV tự sát kiểu Shahed chỉ tốn vài chục nghìn USD mỗi chiếc. Bắn tên lửa đắt tiền vào UAV giá rẻ là cuộc chiến tiêu hao mà bên phòng thủ chắc chắn thua về chi phí. VAMPIRE với đạn rocket dẫn đường giá thành thấp giúp đảo ngược phương trình này, điều mà L3Harris gọi là giảm "chi phí trên mỗi hiệu quả tác chiến".
Hồ sơ thực chiến của VAMPIRE cũng thuyết phục hơn bất kì tài liệu quảng cáo nào. Theo L3Harris, các lực lượng quân sự đã sử dụng hệ thống này rộng rãi trong các chiến dịch tác chiến tại châu Âu, tích lũy hơn 350.000 giờ hoạt động kể từ năm 2023. Mỹ từng chuyển giao các tổ hợp VAMPIRE cho Ukraine trong gói viện trợ quân sự, nơi chúng tham gia đánh chặn UAV tự sát Nga tập kích hạ tầng và đô thị.
Vì sao lục quân Mỹ chọn VAMPIRE thay vì vũ khí mới?
"Chúng tôi đã làm việc với lục quân để hiểu nhu cầu của họ về các hệ thống chống phương tiện không người lái mới, loại có thể lắp ráp, bàn giao, triển khai và khai hỏa nhanh chóng. VAMPIRE săn lùng và tiêu diệt các mối đe dọa UAV với chi phí hợp lý, giúp các lực lượng vũ trang Mỹ duy trì khả năng bảo vệ tin cậy cho binh sĩ và hạ tầng", ông Tom Kirkland, lãnh đạo L3Harris cho biết.
Phát biểu này cho thấy hai ưu tiên rõ ràng của Lục quân Mỹ. Trước hết là tốc độ triển khai. Quân đội cần một hệ thống có thể đưa vào sử dụng nhanh, thay vì tiếp tục chờ đợi các chương trình phát triển kéo dài nhiều năm. Ưu tiên thứ hai là khả năng duy trì tác chiến lâu dài. Vũ khí chống UAV phải có chi phí đủ hợp lý để sử dụng thường xuyên và trên quy mô lớn, thay vì chỉ được dành cho những tình huống đặc biệt.
Để đáp ứng nhu cầu đó, L3Harris đã khởi động dây chuyền sản xuất số lượng lớn tại Huntsville, bang Alabama từ tháng 3 năm nay. Cơ sở này có khu vực lắp ráp, thử nghiệm và tích hợp linh hoạt, cho phép gắn VAMPIRE lên xe mặt đất hoặc đóng gói thành các tổ hợp vũ khí dạng container. Dây chuyền được thiết kế để điều chỉnh và tăng sản lượng theo diễn biến nhu cầu - một chi tiết cho thấy cả nhà sản xuất lẫn khách hàng đều dự đoán mối đe dọa UAV sẽ còn leo thang.
Đáng chú ý, VAMPIRE không còn là một hệ thống đơn lẻ. Dựa trên thành công của phiên bản gốc, L3Harris đã bổ sung thêm cảm biến, vũ khí chính xác, thiết bị gây nhiễu điện tử và các phương tiện chế áp phi động năng, hình thành một họ hệ thống với nhiều biến thể chuyên biệt hoạt động trên nhiều môi trường tác chiến. Hãng cũng tích hợp trí tuệ nhân tạo và học máy để rút ngắn thời gian phát hiện, giao chiến và tiêu diệt các mục tiêu không người lái nhỏ, khó bám bắt.
Cuộc đua phòng thủ nhiều tầng trước kỷ nguyên UAV
Đơn hàng VAMPIRE cho thấy một thay đổi lớn trong tư duy quân sự hiện nay. UAV đang làm biến đổi chiến trường, buộc các quân đội phải xây dựng hệ thống phòng không nhiều tầng để đối phó với nhiều loại mối đe dọa, từ drone thương mại cỡ nhỏ đến các phương tiện không người lái hiện đại hơn.
Không một loại vũ khí đơn lẻ nào có thể xử lý toàn bộ thách thức này. Tác chiến điện tử có thể làm gián đoạn UAV điều khiển từ xa. Pháo phòng không và laser phù hợp với mục tiêu ở cự ly gần. Trong khi đó, những hệ thống như VAMPIRE đảm nhiệm vai trò đánh chặn bằng hỏa lực trực tiếp với chi phí thấp hơn.
Cùng thời điểm, châu Âu cũng đang chạy đua theo hướng tương tự, với việc Airbus bắt tay công ty Pháp Alta Ares tích hợp UAV đánh chặn dẫn đường bằng AI vào mạng chỉ huy phòng không, tất cả đều rút ra từ cùng một bài học Ukraine.
