6 kịch bản đáng lo ngại về AI năm 2026

Từ nguy cơ sa thải quy mô lớn, chiến dịch thông tin sai lệch đến vấn đề quyền riêng tư và an toàn. Năm 2026 được dự báo sẽ là thời điểm AI (trí tuệ nhân tạo) bộc lộ rõ cả mặt sáng lẫn mặt tối.

Theo tạp chí Wired, dưới đây là 6 kịch bản đáng lo ngại về AI năm 2026:

OpenAI có thể thực hiện đợt sa thải lớn đầu tiên, tạo hiệu ứng dây chuyền

Khi công ty khởi nghiệp OpenAI tuyên bố tình trạng “báo động đỏ” nội bộ gần đây, dồn lực cho ChatGPT để cạnh tranh với Google, nhiều người nhớ lại một thời điểm tương tự cách đây 3 năm. Cuối năm 2022, Google từng phải vội vã chạy đua để theo kịp OpenAI sau khi ChatGPT trình làng hồi tháng 11 cùng năm và gây bão mạng. Đến tháng 1.2023, Google tiến hành đợt sa thải lớn đầu tiên trong lịch sử. “Một quyết định khó khăn để chuẩn bị cho tương lai”, gã khổng lồ công nghệ Mỹ mô tả vào thời điểm đó.

Hiện nay, OpenAI đã tăng quy mô nhân sự lên khoảng 4.500 người, gấp 5 lần so với hai năm trước. Công ty không chỉ phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn làm nền tảng cho ChatGPT mà còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực như thiết kế chip AI, tìm kiếm, trình duyệt web, mạng xã hội, chăm sóc sức khỏe, xây dựng hạ tầng, thanh toán... để cạnh tranh với hàng loạt đối thủ. Đầu tháng 11, Giám đốc điều hành Sam Altman cho biết OpenAI đã cam kết chi 1.400 tỉ USD trong 8 năm tới để xây dựng hạ tầng điện toán. Điều này làm dấy lên câu hỏi: Liệu OpenAI có đang mở rộng quá nhanh?

Jason Deutrom, người phát ngôn của OpenAI, cho biết: "Dù ChatGPT có mặt ở khắp mọi nơi, chúng tôi vẫn là một nhóm tương đối nhỏ. Chúng tôi rất hào hứng tiếp tục tuyển dụng và xây dựng thêm nhiều thứ mà mọi người yêu thích trong năm 2026".

Song nếu OpenAI tiến hành cắt giảm nhân sự quy mô lớn trong năm 2026, nhiều khả năng các công ty AI khác sẽ nối gót, mở ra làn sóng tái cấu trúc của ngành.

Trung tâm dữ liệu trở thành mục tiêu của chiến dịch thông tin sai lệch

Trên khắp thế giới, các dự án xây dựng trung tâm dữ liệu đang đối mặt với làn sóng phản đối từ người dân địa phương, đặc biệt tại Mỹ. Các nhóm hoạt động xã hội tổ chức biểu tình, viện dẫn lo ngại về môi trường, điện năng và nguồn nước.

Theo các nhà nghiên cứu, việc làm chậm tốc độ xây dựng trung tâm dữ liệu tại Mỹ có thể vô tình mang lại lợi thế chiến lược cho Trung Quốc và Nga trong cuộc đua công nghệ và quân sự. Dù hiện chưa có bằng chứng rõ ràng về sự can thiệp có tổ chức từ bên ngoài, giới chuyên gia Mỹ cảnh báo rằng các chiến dịch tuyên truyền hoàn toàn có thể xuất hiện khi căng thẳng gia tăng.

Sự phát triển của AI tạo sinh, có khả năng sản xuất hàng loạt hình ảnh, video và nội dung giả mạo, càng khiến việc thao túng dư luận trở nên dễ dàng hơn.

Robot AI tràn ngập các sự kiện công nghệ

Năm 2026 được dự báo sẽ là thời điểm robot tích hợp AI xuất hiện dày đặc tại các triển lãm công nghệ lớn như CES, MWC, Computex, IFA. Khác với các robot truyền thống cần huấn luyện lâu dài, robot thế hệ mới được tích hợp các mô hình ngôn ngữ lớn, học nhanh hơn thông qua tài liệu, video và hướng dẫn trực quan.

Tháng 9.2024, Google từng trình diễn robot có thể phân loại rác theo lệnh thoại.

Trong tương lai gần, các hãng công nghệ có thể tiếp tục gây ấn tượng với những màn trình diễn robot làm việc nhà hoặc xử lý tình huống chưa từng gặp. Tuy nhiên, giới chuyên môn nhấn mạnh rằng đây vẫn chủ yếu là các màn trình diễn thử nghiệm.

Việc thương mại hóa robot có khả năng tương tác vật lý với môi trường sống của con người sẽ cần thêm thời gian để đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Barak Turovsky, cựu giám đốc AI của General Motors và từng giữ vai trò lãnh đạo bộ phận AI tại Google, cho rằng robot ngày nay có thể tiến bộ nhanh là nhờ các mô hình ngôn ngữ lớn. Theo ông, những mô hình AI này không chỉ đọc hiểu sách hướng dẫn sử dụng máy rửa bát, mà còn có thể học cách vận hành thiết bị qua video và hiểu cách cầm nắm một bộ phận cụ thể thông qua bản vẽ.

Barak Turovsky nói: "Ranh giới tiếp theo cho các mô hình ngôn ngữ lớn là thế giới vật lý".

Bong bóng đầu tư AI có thể xì hơi tạm thời

Đầu năm 2025, công ty khởi nghiệp DeepSeek (Trung Quốc) từng khiến thị trường chứng khoán chao đảo khi phát hành mô hình suy luận mã nguồn mở R1 có hiệu suất ngang các sản phẩm Mỹ nhưng chi phí huấn luyện thấp hơn rất nhiều, chứng minh rằng AI không nhất thiết phải dựa vào lượng lớn chip cao cấp. Dù cú sốc này nhanh chóng qua đi, một số chuyên gia cho rằng năm 2026 có thể xuất hiện một đợt điều chỉnh lớn hơn.

Sau giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ, các công ty AI hàng đầu có thể buộc phải rà soát lại chiến lược, tập trung vào các dự án hiệu quả và cắt bỏ những mảng đầu tư kém sinh lời. Động thái của họ có thể bị các chuyên gia công nghệ coi là dấu hiệu của việc chi tiêu quá mức cho các trung tâm dữ liệu và nhân tài AI.

Trong bối cảnh đó, những kế hoạch IPO của OpenAI, Anthropic, Discord (dịch vụ trò chuyện), Stripe (xử lý thanh toán) hay Databricks (nền tảng đám mây) cũng đối mặt rủi ro nếu thị trường không còn thuận lợi.

Nếu bỏ lỡ “thời điểm vàng” chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), một số doanh nghiệp có thể phải thắt chặt chi phí, gồm cả cắt giảm nhân sự.

Xu hướng giám sát công việc nhân viên để huấn luyện AI

AI mang tính chủ động, có khả năng tự động xử lý công việc như chăm sóc khách hàng hoặc vận hành quy trình, đang phát triển nhanh chóng. Để làm được những nhiệm vụ phức tạp hơn, các hệ thống AI này cần dữ liệu huấn luyện sát với môi trường làm việc thực tế.

Điều đó làm dấy lên lo ngại về việc phần mềm giám sát sẽ được sử dụng để ghi lại thao tác chuột, bàn phím và hành vi làm việc của nhân viên nhằm huấn luyện AI.

“Khả năng này đã có và đang phát triển”, Wilneida Negrón, nhà hoạt động vì quyền lợi người lao động vàngười nghiên cứu về công nghệ trong việc làm, cho biết.

Các tổ chức bảo vệ quyền lao động cảnh báo rằng xu hướng này không chỉ làm gia tăng nỗi lo mất việc, mà còn tiềm ẩn nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư nếu dữ liệu cá nhân bị thu thập ngoài ý muốn.

Công nghệ “luôn lắng nghe” đe dọa quyền riêng tư

Các thiết bị AI như vòng cổ có micro luôn bật (có khả năng theo dõi mọi lời nói của người dùng) đã thất bại vào năm 2025. Thế nhưng, các ứng dụng AI ghi chú cuộc họp tự động lại bất ngờ được ưa chuộng.

Những ứng dụng này có thể lắng nghe cuộc gọi trực tuyến và tạo bản tóm tắt chi tiết mà không cần lưu trữ bản ghi âm. Vấn đề nằm ở chỗ một số ứng dụng âm thầm hoạt động mà những người tham gia khác không hề hay biết. Điều đó đặt ra câu hỏi lớn về đạo đức, pháp lý và chuẩn mực giao tiếp trong môi trường số.

Ví dụ, ứng dụng Granola sử dụng AI để tự động tạo biên bản cuộc họp mà không cần lưu lại bản ghi âm lâu dài. Javier Soltero, cựu lãnh đạo mảng phần mềm Google Workspace, nói các bản ghi chú do Granola tạo ra có nội dung sát thực tế, được sắp xếp rõ ràng và rất hữu ích, ngay cả với những cuộc họp dài, phức tạp và có nhiều người tham gia. Tuy nhiên, điểm gây tranh cãi là Granola có thể hoạt động mà những người khác trong cuộc gọi không hề biết, dù công ty khuyến nghị người dùng nên xin phép trước.

Theo Javier Soltero, lập luận của Granola dường như là: Người tham gia cuộc họp vẫn có thể tự ghi chép mà không nhất thiết phải thông báo cho mọi người và công cụ này chỉ làm điều đó theo cách tự động hơn.

Giới chuyên gia dự báo có thể xuất hiện ít nhất một vụ kiện lớn hoặc sự cố rò rỉ dữ liệu liên quan đến các ứng dụng AI “luôn bật” năm 2026, buộc các hãng công nghệ phải thiết lập những rào chắn pháp lý và kỹ thuật chặt chẽ hơn.

Robotaxi mở rộng, làm dấy lên lo ngại về tai nạn

Dịch vụ xe tự lái tại Mỹ đang chuẩn bị cho giai đoạn mở rộng mạnh mẽ. Waymo thuộc Alphabet đặt mục tiêu đạt hơn 1 triệu chuyến đi mỗi tuần vào cuối năm 2026. Được cho là đang huy động 15 tỉ USD, Waymo có khả năng sẽ tăng dịch vụ lên khoảng 25 thành phố từ 5, gồm cả việc mở rộng ra nước ngoài đến London (thủ đô Anh) và Tokyo (thủ đô Nhật Bản).

Tesla của Elon Musk và Zoox (thuộc Amazon) cũng đang đẩy nhanh kế hoạch triển khai dịch vụ của họ.

Theo ước tính từ các cơ quan liên bang Mỹ, xe tự lái gặp hàng chục vụ tai nạn mỗi tháng. Song dữ liệu của liên bang, tiểu bang và ngành cho thấy robotaxi tích hợp AI hiếm khi là nguyên nhân mà chủ yếu do con người và chỉ một tỷ lệ nhỏ các vụ tai nạn dẫn đến tử vong. Dẫu vậy, nhiều khả năng các vụ tai nạn do robotaxi gây ra sẽ gia tăng.

Các chuyên gia cho rằng trong ngắn hạn, robotaxi sẽ được lập trình để vận hành thận trọng, ưu tiên an toàn nhằm tránh những sự cố nghiêm trọng.