AI càng rẻ càng tốt: Chi phí tăng vọt buộc doanh nghiệp thay đổi mô hình
Chi phí sử dụng AI đang tăng nhanh ngoài dự kiến, buộc nhiều doanh nghiệp phải từ bỏ các mô hình đắt đỏ để chuyển sang lựa chọn rẻ hơn.
Nhiều năm qua, những mô hình AI mạnh mẽ nhưng đắt đỏ của các công ty ở Thung lũng Silicon (Mỹ) được xem là lựa chọn gần như bắt buộc với các doanh nghiệp muốn đảm bảo năng lực cạnh tranh trong tương lai.
Tuy nhiên, ngày càng nhiều giám đốc điều hành (CEO) công nghệ cho rằng các mô hình có chi phí thấp sẽ đóng vai trò then chốt nếu muốn AI được ứng dụng rộng rãi hơn.
Satya Nadella (CEO Microsoft), Nikesh Arora (CEO Palo Alto Networks) và Brian Armstrong (CEO Coinbase) đều nhận định rằng những mô hình AI nhỏ hơn, rẻ hơn hoàn toàn có thể đáp ứng phần lớn nhu cầu của doanh nghiệp.
Quan điểm này phản ánh sự thay đổi trong cách các công ty nhìn nhận AI. Trước đây, nhiều doanh nghiệp khuyến khích nhân viên sử dụng AI càng nhiều càng tốt, thậm chí coi mức tiêu thụ AI ngày càng tăng là thước đo của năng suất làm việc. Xu hướng này được gọi là tokenmaxxing. Song hiện nay, hóa đơn AI ngày càng lớn đang khiến các doanh nghiệp phải xem xét lại chiến lược đó.
Giá token đang giảm. Tuy nhiên, chi phí để hoàn thành một công việc lại tăng lên khi các công ty AI chuyển từ mô hình thu phí cố định sang tính phí theo mức sử dụng thực tế. Điều này khiến doanh nghiệp phải đối mặt với các hóa đơn khó dự đoán và thường cao hơn, bởi lượng token cần dùng cho mỗi tác vụ ngày càng khó ước tính.
Token là đơn vị dữ liệu mà mô hình AI xử lý hoặc tạo ra, có thể là một từ, một phần của từ, hoặc thậm chí là dấu câu. Nhiều công ty sử dụng token như một đơn vị kinh tế để đo lường khối lượng tính toán mà AI thực hiện. Văn bản càng dài thì càng cần nhiều token để xử lý, vì vậy chi phí thường được tính theo số token (trên mỗi nghìn hoặc mỗi triệu token).
Chẳng hạn, Uber đã sử dụng hết toàn bộ ngân sách AI của năm 2026 chỉ trong 4 tháng sau khi nhân viên ồ ạt áp dụng các công cụ AI hỗ trợ lập trình. Theo hãng tin Reuters, ban lãnh đạo Uber sau đó buộc phải áp đặt giới hạn sử dụng.
Harold Byun, Giám đốc điều hành BlueRock, cho biết: "Việc các hãng AI chuyển từ hình thức cấp phép cũ sang mô hình tính phí khiến rất nhiều khách hàng bất ngờ. Ngay sau đó, chúng tôi nhận được hàng loạt phản hồi từ khách hàng rằng họ bị vượt ngân sách từ 20% đến 30%".
BlueRock là công ty khởi nghiệp chuyên giúp doanh nghiệp triển khai AI an toàn.
Doanh nghiệp lo ngại hóa đơn AI ngày càng phình to
Khi AI được sử dụng nhiều hơn, chi phí cũng tăng nhanh vượt xa dự tính ban đầu. Nguyên nhân là các tác vụ AI ngày nay thường gồm nhiều bước xử lý hơn, cần nhiều dữ liệu hơn và yêu cầu prompt (câu lệnh) dài hơn.
Công ty nghiên cứu Gartner dự báo đến năm 2028, chi phí sử dụng AI để hỗ trợ lập trình sẽ vượt mức lương trung bình của một lập trình viên. Một khảo sát khác của Gartner cũng cho thấy 75% lãnh đạo doanh nghiệp dự kiến ngân sách công nghệ sẽ tăng trong năm nay, với gần một nửa cho rằng mức tăng sẽ ở hai chữ số.
Điều đó khiến nhiều doanh nghiệp chuyển sang sử dụng các mô hình AI rẻ hơn, đồng thời tận dụng các công cụ định tuyến như OpenRouter.
OpenRouter là nền tảng tổng hợp và định tuyến các mô hình AI, cho phép người dùng hoặc doanh nghiệp truy cập hàng trăm mô hình AI từ nhiều nhà cung cấp khác nhau thông qua một API (giao diện lập trình ứng dụng) duy nhất. Thay vì chỉ sử dụng GPT của OpenAI hay Claude của Anthropic, OpenRouter giúp doanh nghiệp lựa chọn mô hình AI phù hợp nhất cho từng tác vụ dựa trên các tiêu chí như chi phí, tốc độ và chất lượng.
Ví dụ, doanh nghiệp có thể sử dụng OpenRouter để tự động phân công từng tác vụ cho mô hình AI có chi phí thấp nhất, chỉ dùng mô hình cao cấp cho những công việc phức tạp, chẳng hạn lập trình.
Theo hãng dịch vụ tài chính Citigroup, tỉ lệ token được xử lí bởi các mô hình AI mã nguồn mở trên OpenRouter đã tăng từ 34% vào tháng 1 lên 65% trong tháng 6.
Xu hướng này có thể mang lại lợi thế cho nhà phát triển mô hình AI mở như DeepSeek (Trung Quốc), vốn được nhiều startup áp dụng rộng rãi nhưng gặp khó khăn trong việc thâm nhập vào các doanh nghiệp lớn do lo ngại về bảo mật.
Tuần trước, Nikesh Arora viết trên mạng xã hội X rằng nếu muốn chinh phục khách hàng doanh nghiệp, các hãng AI nên giảm giá token ngay từ bây giờ, thay vì chờ vài năm nữa. Theo ông, giá token sẽ còn tiếp tục giảm khi công nghệ phát triển, vì vậy các công ty AI nên áp dụng trước mức giá tương lai để thu hút khách hàng và mở rộng thị phần.
OpenAI dường như cũng đang thích nghi với xu hướng này. Theo nhiều nguồn tin của Reuters, công ty đứng sau ChatGPT đang cân nhắc cắt giảm đáng kể giá dịch vụ, gồm cả giá token, nhằm chuẩn bị cho khả năng đối thủ Anthropic cũng sẽ giảm giá.
Tuy nhiên, bất kì sự chuyển hướng nào sang các mô hình AI rẻ hơn đều có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng doanh thu của OpenAI và Anthropic, đặc biệt là khi họ đang chuẩn bị cho các đợt IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) tiềm năng.
Christopher Brown, cố vấn tài chính tại Synovus Securities, nhận định: "Sẽ có một cuộc chiến về giá giữa OpenAI và Anthropic khi cả hai cạnh tranh để trở thành công ty AI IPO trước".
Synovus Securities là công ty môi giới chứng khoán đang nắm giữ cổ phần tại nhiều hãng công nghệ lớn.
Trong phần lớn tuần trước, cổ phiếu công nghệ đồng loạt giảm giá khi nhà đầu tư bắt đầu đánh giá lại mức định giá của các công ty AI. Họ ngày càng hoài nghi liệu những khoản đầu tư khổng lồ vào AI có mang lại lợi nhuận tương xứng hay không. Tâm lí này càng trở nên bi quan sau khi cổ phiếu SpaceX diễn biến kém tích cực hậu IPO và xuất hiện thông tin OpenAI có thể trì hoãn kế hoạch niêm yết.
Mô hình AI mã nguồn mở ngày càng được chú ý
Chi phí AI tăng mạnh đang khiến nhiều doanh nghiệp chuyển sang các mô hình mã nguồn mở, gồm cả những lựa chọn giá rẻ đến từ Trung Quốc. Trên OpenRouter, 4 mô hình AI được sử dụng nhiều nhất hiện nay đều do các công ty Trung Quốc phát triển, trong đó DeepSeek đứng đầu.
Theo Citigroup, các mô hình AI Trung Quốc ngày càng tiệm cận về năng lực với những sản phẩm hàng đầu của Mỹ, nhưng có giá rẻ hơn đáng kể. Chi phí xử lí 1 triệu token của các mô hình AI Trung Quốc này chỉ khoảng 0,18 USD, thấp hơn 20 lần so với mức trung bình khoảng 4 USD của các mô hình AI hàng đầu Mỹ.
Harold Byun cho biết: "Trước đây, các mô hình AI mã nguồn mở thường tụt hậu hơn một năm so với những mô hình AI hàng đầu về năng lực. Hiện nay, khoảng cách đó được ước tính chỉ còn khoảng bốn tháng và sẽ còn tiếp tục thu hẹp".
Tuy vậy, một số nhà phân tích cho rằng các lo ngại về bảo mật của mô hình AI Trung Quốc vẫn sẽ là rào cản lớn, đặc biệt trong lĩnh vực nhạy cảm như an ninh mạng.
Thay vào đó, các nhà phân tích dự đoán doanh nghiệp sẽ áp dụng chiến lược tương tự điện toán đám mây: Sử dụng đồng thời nhiều nhà cung cấp AI khác nhau để tối ưu giữa hiệu năng và chi phí.
Val Bercovici, Giám đốc AI của WEKA, nhận định: "Các mô hình AI mã nguồn mở hiện đạt khoảng 90% năng lực của sản phẩm hàng đầu nhưng chỉ có chi phí bằng khoảng 10%. Doanh nghiệp không cần phải sử dụng những mô hình AI đắt tiền cho mọi tác vụ”.
WEKA là công ty chuyên giúp doanh nghiệp vận hành mô hình AI nhanh hơn và tiết kiệm hơn.
