AI chọn tạo giống: Từ 8 năm xuống còn 3 năm, 2 giống rau diếp mới ưu việt ra đời ở Bắc Kinh
Làm ra một giống cây trồng mới thường mất 5- 8 năm. Một mô hình AI do Đại học Nông nghiệp Trung Quốc phát triển được cho là đã đưa con số này xuống còn 2 -3 năm, và đã cho ra đời hai giống rau diếp trồng thử thành công ở ngoại thành Bắc Kinh.
Mô hình "Thần Nông Cố Tâm" học từ hàng chục triệu dữ liệu
Mô hình chọn tạo giống thông minh mang tên "Thần Nông Cố Tâm" (Shennong Guxin) do Đại học Nông nghiệp Trung Quốc phát triển. Nó kết hợp dữ liệu kiểu gene của cây trồng với đồ thị tri thức nông nghiệp, khai thác hàng chục triệu bản ghi dữ liệu.
Nói đơn giản, thay vì lai tạo rồi trồng thử từng dòng để xem dòng nào tốt, nhà tạo giống dùng mô hình để dự đoán trước. Các dòng ít triển vọng được loại sớm, chỉ những dòng có khả năng cao mới được đưa ra ruộng kiểm chứng. Đây cũng chính là cách các chuyên gia mô tả vai trò của AI trong chọn tạo giống hiện nay: thu hẹp phạm vi lựa chọn, còn khâu kiểm chứng ngoài đồng vẫn không thể bỏ qua.
AI chọn tạo giống giúp rút ngắn chu kỳ tạo giống
Theo báo cáo nhân Ngày Lương thực thế giới (16/10/2026), mô hình đã rút ngắn chu kỳ chọn tạo giống hơn 30%. Thời gian để tạo ra một giống mới giảm từ mức thông thường 5 đến 8 năm xuống còn 2 đến 3 năm.
Chu kỳ ngắn hơn có ý nghĩa rất thực tế. Khi khí hậu biến động, sâu bệnh đổi chiều, nông dân cần giống mới thích nghi nhanh hơn. Mỗi năm rút ngắn được là một năm giống tốt đến tay người trồng sớm hơn.
Hai giống rau diếp tạo ra từ mô hình có tên Yanqi số 1 và Yanqi số 2. Chúng đã được trồng thử thành công tại quận Hoài Nhu, Bắc Kinh. Theo báo cáo, hai giống này cho thấy khả năng chống chịu tốt và chất lượng cao.
Báo cáo không nêu chi tiết về màu sắc, mùa vụ hay năng suất của hai giống, nên đây là phần cần tìm hiểu thêm nếu muốn khai thác sâu hơn.
Trung Quốc đẩy mạnh AI trong ngành giống
Nghiên cứu công bố trên tạp chí Engineering (ScienceDirect) nhận định nhiều nước phát triển ở châu Âu, châu Mỹ cùng các tập đoàn giống lớn đã bước vào kỷ nguyên chọn tạo giống 4.0. Trong khi đó, Trung Quốc vẫn ở giai đoạn chuyển tiếp giữa 2.0 và 3.0, chủ yếu dựa vào chọn lọc truyền thống và chọn giống phân tử. Các tác giả đề xuất xây dựng mô hình lớn cho các cây trồng chủ lực, dựa trên ngân hàng nguồn gen quốc gia, và hệ thống ra quyết định chọn giống dựa trên dữ liệu tương tác giữa kiểu gene, kiểu hình và môi trường. Nền tảng chọn giống thông minh Thần Nông Cố Tâm được nhắc đến trong nghiên cứu này như một ví dụ phần mềm chọn giống ứng dụng dữ liệu sinh học lớn.
Cùng trường, nhóm mô hình lớn Thần Nông còn ra mắt nhiều phiên bản khác. Theo nhóm nghiên cứu, mô hình lớn Thần Nông 3.0 (công bố tháng 10/2025) giảm đáng kể nhu cầu tính toán, tăng hiệu năng khoảng 5% so với bản gốc, kèm nền tảng gồm 36 tác tử (agent) chia thành 6 nhóm, trong đó có chọn giống thông minh. Tháng 7/2026, nhóm tiếp tục ra mắt Thần Nông 4.0 và Mô hình thế giới nông nghiệp Thần Nông 1.0. Hồi đầu tháng 9, tại Đại hội ngành giống cây trồng Bắc Kinh, nhóm cũng giới thiệu nền tảng "Thần Nông Breeding Studio" cho các nhà chọn giống.
