Baidu và các hãng Trung Quốc đối mặt mê cung pháp lý khi đưa taxi tự lái sang châu Âu

Vài năm trở lại đây, Trung Quốc dần trở thành trung tâm phát triển sôi động nhất của công nghệ xe tự lái. Gã khổng lồ công nghệ Baidu, cùng các công ty khởi nghiệp xe tự lái như WeRide hay Pony.ai, không còn chỉ tập trung cạnh tranh trong nước mà đã bắt đầu mở rộng ra thị trường quốc tế. Mục tiêu của họ là đưa các dịch vụ robotaxi(taxi tự lái hoàn toàn) xuất hiện trên đường phố châu Âu, trong đó có Đức.

Baidu là một trong những đơn vị tiên phong trong ngành taxi tự lái của Trung Quốc với dịch vụ Apollo Go. Đây là hệ thống hoạt động dựa trên AI (trí tuệ nhân tạo) và các cảm biến tiên tiến, đã vận hành hàng chục triệu chuyến đi không người lái trong các thành phố ở Trung Quốc. Riêng quý 4/2025, dịch vụ Apollo Go đã thực hiện 3,4 triệu chuyến đi không người lái, tăng hơn 200% so với cùng kỳ năm 2024.

Apollo Go đã mở rộng sang thị trường quốc tế, khi hợp tác chiến lược với các nền tảng gọi xe toàn cầu như Lyft, Uber để triển khai dịch vụ tại Trung Đông, châu Âu và các khu vực khác.

Baidu - Lyft đặt kế hoạch đưa các xe tự lái thế hệ mới của Apollo Go hoạt động ở Đức và một số thành phố châu Âu kể từ năm 2026, song vẫn đang chờ sự phê duyệt của các cơ quan quản lý địa phương.

Chiến lược taxi tự lái của Baidu ở châu Âu

Chiến lược của Baidu được thể hiện rõ ràng, qua việc hợp tác với các nền tảng gọi xe lớn tại thị trường quốc tế, thay vì tự triển khai hệ thống độc lập. Điều này giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu và rủi ro thị trường, cho phép Baidu tận dụng mạng lưới khách hàng vốn có và kinh nghiệm trong lĩnh vực vận hành dịch vụ di động mà Lyft hay Uber đã xây dựng hàng thập kỷ qua.

Các hãng xe lớn ở Đức như Mercedes‑Benz và Volkswagen chắc chắn đang theo dõi sát sao bước tiến của các công ty Trung Quốc. Song thay vì trực tiếp triển khai dịch vụ taxi tự lái như Baidu, Mercedes‑Benz và Volkswagen tập trung vào việc phát triển công nghệ tự lái để tích hợp vào ô tô của mình hoặc hợp tác với các đối tác công nghệ để tiến lên các cấp độ lái tự động cao hơn.

Cách tiếp cận này phản ánh đặc thù của ngành ô tô châu Âu. Mercedes‑Benz và Volkswagen vốn có thế mạnh sản xuất quy mô lớn và đặt nặng yếu tố an toàn, nên ưu tiên phát triển chắc chắn, đúng chuẩn pháp lý hơn là triển khai nhanh để chiếm thị trường. Thực tế, các dự án taxi tự lái của họ vẫn đang ở giai đoạn thử nghiệm hoặc triển khai giới hạn.

Thách thức pháp lý và kỹ thuật cho taxi tự lái ở châu Âu

Tại Trung Quốc, Baidu cùng các đối thủ có thể thử nghiệm xe tự lái trên quy mô rất lớn và tích lũy dữ liệu thực tế qua hàng triệu kilomet. Trong khi đó, châu Âu, đặc biệt là Đức, là môi trường khó khăn hơn rất nhiều.

Không chỉ cần công nghệ tốt là đủ, các hãng ô tô còn phải đáp ứng hàng loạt quy định pháp lý rất chặt chẽ trước khi xe tự lái được chạy trên đường.

Tại Liên minh châu Âu (EU), mọi phương tiện đều phải tuân theo một hệ thống tiêu chuẩn an toàn chung, trong đó nổi bật là Regulation EU 2019/2144. Đây là bộ quy định đặt ra các yêu cầu về an toàn, kiểm định và phê duyệt với xe và các hệ thống liên quan. Ô tô tự lái phải trải qua quá trình kiểm tra, chứng nhận và giám sát nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn cho cả người ngồi trong xe lẫn người tham gia giao thông xung quanh.

Riêng tại Đức, một số luật liên quan đến lái xe tự động cũng đã bắt đầu được sửa đổi để cho phép các phương tiện tự lái ở cấp độ cao (chẳng hạn cấp độ 4) hoạt động trong những khu vực hạn chế. Tuy nhiên, phạm vi ứng dụng vẫn còn bị giới hạn bởi yêu cầu kiểm soát chặt chẽ khi xảy ra lỗi hệ thống, trách nhiệm pháp lý và các điều kiện vận hành an toàn.

Trước khi xe tự lái Trung Quốc có thể lăn bánh trên đường phố Munich hay Berlin ở Đức, Baidu và các đối tác phải chứng minh khả năng đáp ứng các yêu cầu này - quy trình có thể kéo dài và cần phối hợp nhiều bên liên quan.

Thuật toán taxi tự lái và việc thích nghi với hạ tầng châu Âu

Khác biệt về môi trường hạ tầng giao thông giữa Trung Quốc và châu Âu là trở ngại kỹ thuật đáng kể với Baidu. Các đường phố ở Bắc Kinh hay Thượng Hải thường có bố cục rộng rãi, quy chuẩn biển báo và tín hiệu cơ bản tương đối đồng nhất và phục vụ tốt cho huấn luyện thuật toán xe tự lái.

Trong khi đó, châu Âu lại có những tuyến đường cổ, đường hẹp khu trung tâm và hệ thống giao thông phức tạp với nhiều luật lệ địa phương. Điều này đòi hỏi thuật toán của taxi tự lái phải được huấn luyện lại sâu rộng, với dữ liệu bản đồ địa phương, luật giao thông và ưu tiên hành vi trong từng quốc gia, điều cần nhiều thời gian thử nghiệm thực tế mới đạt được.

Hệ thống tự lái không chỉ cần xử lý những tình huống đơn giản mà còn phải đối mặt với vô số kịch bản giao thông phức tạp ngoài đời thực ở châu Âu. Trên đường phố, chỉ một khúc cua, một pha chuyển làn hay hành vi bất ngờ của người đi bộ cũng có thể tạo ra tình huống mà xe phải ra quyết định trong tích tắc. Nếu phản ứng không đủ chính xác và ổn định, hệ thống tự lái rất dễ gây ra sự cố. Đây chính là ranh giới giữa một công nghệ thành công về mặt thương mại hay tiềm ẩn rủi ro.

Vấn đề nằm ở chỗ, số lượng tình huống như vậy gần như vô hạn và rất khó để lập trình sẵn cho mọi trường hợp. Ngay cả các thuật toán tiên tiến hiện nay cũng gặp khó khi xử lý những tình huống hiếm gặp hoặc hành vi khó đoán của con người như băng qua đường đột ngột hay lái xe bất thường.

Vì vậy, để xe tự lái có thể hoạt động tốt ở môi trường mới như châu Âu, các công ty Trung Quốc không chỉ cần cải thiện phần mềm mà còn phải xây dựng bản đồ cực kỳ chi tiết, huấn luyện lại AI theo điều kiện địa phương và thử nghiệm trên thực tế với quãng đường rất lớn.

Nói cách khác, đây không phải là việc “mang công nghệ từ Trung Quốc sang dùng ngay” mà là cả quá trình thích nghi lâu dài và tốn kém để taxi tự lái có thể hiểu và xử lý chính xác những tình huống giao thông phức tạp.

Bảo mật dữ liệu và quyền riêng tư

Vấn đề bảo mật dữ liệu và quyền riêng tư ở EU là thách thức cực lớn với các công ty Trung Quốc. EU áp dụng bộ luật rất nghiêm ngặt gọi là GDPR (Quy định Bảo vệ Dữ liệu Chung), yêu cầu tất cả doanh nghiệp phải bảo vệ chặt chẽ thông tin cá nhân của người dùng.

Điều này đặc biệt quan trọng với taxi tự lái, vì loại xe này liên tục thu thập rất nhiều dữ liệu như vị trí di chuyển, hình ảnh từ camera, tín hiệu cảm biến, cho đến thói quen đi lại của hành khách. Nói cách đơn giản, xe tự lái “nhìn và ghi lại” gần như mọi thứ xung quanh, nên mức độ nhạy cảm của dữ liệu là rất cao.

Theo GDPR, các công ty không được tự do sử dụng dữ liệu mà phải tuân thủ nhiều nguyên tắc chặt chẽ, như phải nói rõ thu thập thông tin để làm gì, chỉ dùng đúng mục đích đó, không lưu giữ quá lâu và người dùng có quyền xem, sửa hoặc yêu cầu xóa dữ liệu của mình.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải xây dựng hệ thống lưu trữ dữ liệu ngay trong EU và có bộ phận chuyên trách giám sát việc bảo vệ dữ liệu.

Trong môi trường như vậy, chỉ cần xảy ra rò rỉ dữ liệu hoặc bị nghi ngờ sử dụng chúng không minh bạch, công ty có thể bị phạt rất nặng, thậm chí đình chỉ hoạt động.

Đây là vấn đề lớn cho các công ty Trung Quốc, vì họ phải thay đổi cách vận hành và quản lý dữ liệu để phù hợp với tiêu chuẩn rất cao của EU.