Bánh mì gây ngộ độc tập thể: Ai để cơ sở không đủ điều kiện hoạt động?

Hơn 100 người phải nhập viện chỉ sau vài giờ ăn bánh mì mua tại tiệm bánh mì Ngọc Hà (964 đường Độc Lập, khu phố Ngọc Hà, phường Phú Mỹ, TP.HCM). Tuy nhiên, điều khiến dư luận bức xúc không chỉ nằm ở số lượng nạn nhân, mà còn ở thực tế phía sau vụ việc: cơ sở gây ra vụ nghi ngộ độc chưa hề có giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

Vấn đề đặt ra là trách nhiệm quản lý thuộc về đâu, và Sở An toàn thực phẩm TP.HCM lý giải thế nào trước “lỗ hổng” này?

Sở An toàn thực phẩm: Nguy cơ ngộ độc thực phẩm đang hiện hữu

Vụ nghi ngộ độc thực phẩm tập thể tại tiệm bánh mì Ngọc Hà nhanh chóng trở thành tâm điểm dư luận. Không chỉ bởi số người mắc lớn, mà còn bởi kết luận ban đầu của cơ quan chức năng cho thấy: cơ sở này chưa được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, người trực tiếp chế biến chưa được khám sức khỏe theo quy định.

Một câu hỏi lập tức được đặt ra: Vì sao một cơ sở chưa đủ điều kiện pháp lý vẫn có thể mở cửa kinh doanh, phục vụ số lượng lớn người dân mỗi ngày?

Câu hỏi ấy không chỉ dành riêng cho tiệm bánh mì Ngọc Hà, mà còn dành cho toàn bộ hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tại đô thị đông dân nhất cả nước.

Trả lời báo chí về vấn đề này, ông Bùi Chí Tình – Phó giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM cho biết, vụ việc cho thấy nguy cơ ngộ độc thực phẩm vẫn luôn hiện hữu, đặc biệt đối với loại hình thức ăn đường phố và các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ.

Theo ông Bùi Chí Tình, trên địa bàn TP.HCM hiện tồn tại số lượng rất lớn cơ sở kinh doanh thực phẩm quy mô nhỏ, trong đó không ít cơ sở hoạt động mang tính tự phát, thường xuyên thay đổi địa điểm và thời gian bán hàng, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm tra.

“Thời gian vừa qua, trên địa bàn Thành phố đã xảy ra một số vụ nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, làm nhiều người mắc và phải nhập viện điều trị. Nguy cơ ngộ độc thực phẩm vẫn luôn hiện hữu”, ông Tình nhấn mạnh.

Theo phân tích của Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, cơ chế quản lý hiện nay dựa trên nguyên tắc phân cấp cho chính quyền cơ sở. Việc thống kê danh sách, kiểm tra điều kiện, giám sát hoạt động hằng ngày của các cơ sở kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ thuộc trách nhiệm của UBND phường, xã.

Tuy nhiên, với địa bàn rộng, dân số đông, mật độ hàng quán dày đặc, không ít cơ sở đã “lọt lưới” quản lý, đặc biệt là các điểm bán bánh mì, thức ăn đường phố hoạt động theo khung giờ linh hoạt, mở sớm – đóng muộn, thậm chí chỉ bán vào giờ cao điểm.

Trong bối cảnh đó, giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm – vốn được xem là “giấy thông hành” bắt buộc – đôi khi chỉ tồn tại trên quy định, chưa được kiểm soát chặt chẽ trong thực tế.

Phát ngôn từ cơ quan quản lý cho thấy, thực trạng vẫn còn những cơ sở chưa đủ điều kiện nhưng vẫn hoạt động, và đây chính là thách thức lớn nhất trong công tác hậu kiểm an toàn thực phẩm hiện nay.

Liệu có bịt được lỗ hổng?

Đáng chú ý, đây không phải lần đầu TP.HCM ghi nhận các vụ nghi ngộ độc liên quan đến thức ăn đường phố. Tuy nhiên, số lượng nạn nhân lớn, cùng việc cơ sở chưa đủ điều kiện pháp lý, khiến vụ việc lần này đặc biệt nghiêm trọng, tạo áp lực lớn đối với công tác quản lý.

Trước thực trạng đó, theo ông Bùi Chí Tình, UBND TP.HCM đã ban hành Công văn số 4867/UBND-VX ngày 20.12.2025, yêu cầu các sở, ban, ngành và UBND phường, xã, đặc khu phối hợp đồng bộ trong công tác tuyên truyền phòng ngừa và tăng cường kiểm tra an toàn thực phẩm.

Đây được xem là động thái nhằm bịt lại “lỗ hổng” trong quản lý, đặc biệt đối với các cơ sở kinh doanh chưa đủ điều kiện nhưng vẫn tồn tại trong thời gian dài.

Song song đó, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM cũng ban hành Công văn số 2474/SATTP-GSNĐTP&TTTT ngày 13.11.2025, yêu cầu 168 phường, xã và đặc khu tăng cường kiểm tra thường xuyên và đột xuất, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các vi phạm.

Ông Bùi Chí Tình khẳng định, sau vụ việc bánh mì Ngọc Hà, Sở sẽ không chỉ dừng lại ở việc xử lý một cơ sở, mà tiếp tục tổ chức rà soát trên diện rộng, tập trung vào các loại hình kinh doanh có nguy cơ cao gây mất an toàn thực phẩm.

“Trong thời gian tới, Sở An toàn thực phẩm sẽ tiếp tục phối hợp với UBND xã, phường, đặc khu tăng cường công tác rà soát, kiểm tra, giám sát đối với thức ăn đường phố và các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống có nguy cơ cao, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm”, ông Tình cho biết.

Từ góc độ quản lý nhà nước, vụ việc đặt ra yêu cầu phải xác định rõ trách nhiệm, không thể chỉ dừng ở việc thừa nhận “địa bàn rộng, cơ sở nhiều, khó kiểm soát”, trong khi người dân là bên trực tiếp gánh chịu hậu quả.

Một cơ sở chưa đủ điều kiện an toàn thực phẩm vẫn hoạt động đồng nghĩa với việc hàng trăm, thậm chí hàng nghìn lượt người đã sử dụng thực phẩm không được bảo đảm an toàn trước khi sự cố xảy ra.

Đó cũng là lý do dư luận kỳ vọng rằng, sau những phát ngôn từ Sở An toàn thực phẩm, các biện pháp hậu kiểm sẽ đi vào thực chất, thay vì chỉ dừng lại ở các đợt cao điểm mang tính phong trào.

Dư luận đang chờ đợi những kết quả cụ thể: bao nhiêu cơ sở chưa đủ điều kiện sẽ bị phát hiện, bao nhiêu điểm bán sẽ bị đình chỉ, và liệu những “ổ bánh mì rủi ro” có còn cơ hội tồn tại giữa lòng thành phố?