Bữa ăn bán trú TP.HCM: Xóa cảnh nhà thầu ‘ôm’ trường, phụ huynh trực tiếp giám sát
Ngành giáo dục TP.HCM siết chặt an toàn thực phẩm học đường, chấm dứt cảnh nhà thầu quá tải và trao quyền cho phụ huynh trực tiếp giám sát bữa ăn bán trú mỗi ngày.
Tại buổi họp báo về các vấn đề kinh tế - xã hội vào chiều 12/11, ông Nguyễn Trần Khánh Bảo - Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, đã chia sẻ những thông tin quan trọng về lộ trình nâng cao chất lượng bữa ăn bán trú cho hàng triệu học sinh. Theo đại diện ngành giáo dục thành phố, công tác quản lí vệ sinh an toàn thực phẩm tại các trường học đang chuyển dịch mạnh mẽ từ việc kiểm tra hồ sơ trên giấy tờ sang giám sát thực chất, liên tục và minh bạch hóa toàn bộ chuỗi cung ứng.
Siết chặt cửa ngõ, chấm dứt cảnh nhà thầu "ôm" nhiều trường
Ngay từ đầu năm 2026 và đặc biệt sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 33 ngày 14/8/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM đã đồng bộ hóa các giải pháp nhằm chặn đứng nguy cơ mất an toàn thực phẩm ngay từ khâu đầu vào.
Chia sẻ về thực trạng trước đây, ông Nguyễn Trần Khánh Bảo chỉ ra điểm nghẽn lớn nhất của bữa ăn học đường nằm ở khâu lựa chọn đối tác cung ứng. Nhiều đơn vị sở hữu hồ sơ pháp lí rất đẹp nhưng năng lực chế biến và vận chuyển thực tế lại quá tải do nhận thầu cùng lúc quá nhiều trường học, dẫn đến việc buông lỏng quy trình kiểm soát chất lượng.
“Để giải quyết triệt để lỗ hổng này, các cơ sở giáo dục trên địa bàn thành phố hiện nay chỉ được phép kí hợp đồng với những doanh nghiệp đã được Sở An toàn thực phẩm cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện còn hiệu lực và có tên công khai trên cổng thông tin điện tử. Các nhà trường buộc phải trực tiếp thẩm định thực tế quy mô bếp ăn, phương tiện vận chuyển chuyên dụng cũng như đội ngũ nhân sự của đối tác”, ông Bảo cho biết.
Nguyên tắc cứng được thành phố đặt ra là nhà cung cấp phải cam kết không giao hàng vượt quá năng lực sản xuất thực tế. Toàn bộ quá trình lựa chọn nhà thầu phải được lập biên bản đánh giá hiện trường rõ ràng và chịu sự thẩm định chặt chẽ về tư cách pháp nhân từ UBND phường, xã, đặc khu.
Truy xuất nguồn gốc qua mã QR và lá chắn giám sát ba lớp
Khi thực phẩm bước qua cổng trường, quy trình kiểm soát tại bếp ăn tiếp tục được siết chặt theo nguyên tắc tuyệt đối không tiếp nhận hàng hóa trôi nổi. Mỗi ngày, nhân viên nhà trường phải đối chiếu từng tem nhãn, hóa đơn chứng từ, quét mã QR và tra cứu dữ liệu trực tiếp trên hệ thống truy xuất nguồn gốc lẫn ứng dụng công dân số của thành phố. Các bếp ăn bán trú cũng được yêu cầu ưu tiên nguồn nguyên liệu thuộc chuỗi thực phẩm an toàn, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kiểm thực ba bước và lưu mẫu thức ăn theo đúng quy định.
Ông Nguyễn Trần Khánh Bảo nhấn mạnh điểm cốt lõi trong cách làm mới của TP.HCM chính là cơ chế giám sát liên tục theo ba lớp thay vì kiểm tra định kì mang tính hình thức.
“Ở lớp đầu tiên ngay tại nội bộ trường học, ban giám hiệu cùng nhân viên y tế học đường trực tiếp theo dõi xuyên suốt quá trình tiếp nhận và chế biến suất ăn. Ở lớp thứ hai, quyền giám sát được trao tận tay cha mẹ học sinh thông qua việc nhà trường phải công khai hằng ngày danh tính nhà cung cấp nguyên liệu, hóa đơn nhập hàng và thực đơn chi tiết kèm hình ảnh thực tế.
Ban đại diện cha mẹ học sinh hoàn toàn có quyền phối hợp kiểm tra đột xuất hoặc định kì, tạo ra áp lực tích cực buộc cả nhà trường lẫn nhà thầu phải làm thật trong từng khay cơm. Ở lớp thứ ba, Sở An toàn thực phẩm sẽ kiểm tra định kì hằng tháng kết hợp thanh tra đột xuất, đồng thời số hóa toàn bộ dữ liệu rà soát năng lực nhà cung cấp vào tháng 9 đầu mỗi năm học để toàn xã hội cùng giám sát”, ông Bảo chia sẻ.
Hiệu trưởng chịu trách nhiệm toàn diện và cơ chế phối hợp liên ngành
Căn cứ Chỉ thị 33 của Thủ tướng Chính phủ, Công văn 7916 của UBND thành phố cùng Kế hoạch phối hợp 6104, hiệu trưởng được xác định là người chịu trách nhiệm toàn diện về công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tại đơn vị. Theo phân tích của Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, trách nhiệm của người đứng đầu không chỉ dừng lại ở việc kí duyệt hợp đồng mà phải trực tiếp tổ chức bộ máy giám sát nội bộ, mở cửa đón phụ huynh kiểm tra và diễn tập sẵn các kịch bản ứng phó sự cố ngộ độc.
Đáng chú ý, ngay khi xuất hiện phản ánh từ phụ huynh hoặc giới chuyên môn y tế về dấu hiệu mất an toàn, hiệu trưởng buộc phải tạm ngừng ngay việc sử dụng dịch vụ của đơn vị cung cấp và chỉ được phép hợp tác trở lại khi có kết luận chính thức từ cơ quan có thẩm quyền.
Song song với nỗ lực của ngành giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo cùng Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đã kí kết kế hoạch phối hợp giai đoạn 2026 - 2030 theo phương châm: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả.
Dưới sự điều phối liên ngành này, chuỗi cung ứng thực phẩm học đường được khóa chặt từ trang trại đến bàn ăn khi Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm soát khâu chăn nuôi, giết mổ. Lực lượng Quản lí thị trường (Sở Công Thương) cùng Công an thành phố đảm nhận nhiệm vụ ngăn chặn thực phẩm giả và chất cấm lưu thông.
Trong khi Sở An toàn thực phẩm chủ trì thanh tra và công bố danh sách cơ sở đạt chuẩn, Sở Y tế luôn sẵn sàng mạng lưới giám sát dịch tễ và cấp cứu kịp thời nếu sự cố xảy ra. Sự vào cuộc đồng bộ này đang thiết lập một hàng rào bảo vệ kiên cố, củng cố vững chắc niềm tin của phụ huynh đối với chất lượng bữa ăn bán trú tại trường học.
