Cách Iran âm thầm tái thiết năng lực quân sự giữa lệnh ngừng bắn
Iran đang âm thầm khôi phục năng lực tên lửa và máy bay không người lái (UAV).
Trọng tâm đối đầu giờ đây dịch chuyển sang eo biển Hormuz, đe dọa nghiêm trọng tuyến hàng hải và an ninh năng lượng toàn cầu.
Iran chạy đua tái thiết và chiến lược bảo toàn lực lượng
Theo New York Times, mặc dù hạ tầng quân sự chịu thiệt hại nặng nề, Iran vẫn đang ráo riết dọn dẹp các bãi phóng bị phá hủy, trục vớt những hệ thống vũ khí còn nguyên vẹn và xây dựng lại kho dự trữ tên lửa. Cách tiếp cận này phản ánh một chiến lược cốt lõi tập trung vào sức bền và khả năng tái tạo nhanh chóng. Bằng cách phân tán lực lượng và tích cực sửa chữa, Tehran mong muốn bảo tồn các lựa chọn tấn công tác chiến trong một môi trường xung đột có cường độ cao.
Sự chú ý của dư luận quốc tế càng được củng cố khi vào ngày 20/4, hàng loạt cơ quan truyền thông Iran đã công bố những hình ảnh hiếm hoi về thiếu tướng Seyed Majid Mousavi. Vị tư lệnh Lực lượng Không gian Vũ trụ thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC-AF) đã có chuyến thị sát một cơ sở tên lửa ngầm dưới lòng đất. Dựa trên các nguồn tin được công bố trong hai ngày 19 và 20/4, chuyến thăm này đi kèm với các đoạn video ghi lại cảnh những đường hầm kiên cố, nơi chứa vô số tên lửa và máy bay không người lái. Dù tình trạng chính xác và vị trí của khu vực này không thể được xác minh độc lập, động thái này mang đậm tính thông điệp chiến lược.
Đồng thuận với những hình ảnh từ truyền thông nhà nước Iran, tờ New York Post vào ngày 15/4 cũng đã trích dẫn các phân tích hình ảnh vệ tinh độc lập. Các phân tích độc lập từ ảnh vệ tinh cũng cho thấy nhiều địa điểm từng bị hư hại đang được sửa chữa. Điều này cho thấy quá trình phục hồi không chỉ mang tính biểu tượng mà đang diễn ra trên thực tế với tốc độ đáng kể.
“Thành phố tên lửa” và năng lực triển khai linh hoạt
Một trong những yếu tố quan trọng trong cấu trúc quân sự của Iran là mạng lưới cơ sở ngầm, thường được gọi là “thành phố tên lửa”. Đây là hệ thống đường hầm phức tạp được xây dựng sâu dưới lòng đất, cho phép lưu trữ an toàn tên lửa, UAV và các bệ phóng cơ động.
Các cơ sở này giúp bảo vệ tài sản quân sự khỏi các đợt không kích, đồng thời cho phép triển khai nhanh các hệ thống vũ khí khi cần thiết. Các bệ phóng di động có thể được đưa ra ngoài trong thời gian ngắn, giảm khả năng bị phát hiện và tăng tính linh hoạt trong tác chiến.
Về công nghệ, Iran tiếp tục dựa vào các hệ thống tên lửa nhiên liệu rắn như Fateh-110, với tầm bắn khoảng 300km. Loại động cơ này giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị, cho phép thực hiện các đợt phóng nhanh từ nhiều vị trí khác nhau.
Ở tầm xa hơn, các hệ thống như Kheibar Shekan cung cấp khả năng tấn công vượt 1.000km, mở rộng phạm vi tác chiến trên toàn khu vực. Sự kết hợp giữa tầm bắn, tính cơ động và khả năng triển khai phân tán giúp tăng khả năng sống sót của lực lượng tên lửa.
Song song với đó, các UAV tấn công như Shahed-136 đóng vai trò bổ trợ. Với chi phí thấp và khả năng triển khai số lượng lớn, chúng có thể được sử dụng trong các đợt tấn công bão hòa nhằm gây quá tải hệ thống phòng không đối phương.
Tác chiến tiêu hao và thay đổi điểm nóng
Chiến lược hiện tại cho thấy xu hướng chuyển sang mô hình tác chiến tiêu hao, trong đó mục tiêu không chỉ là gây thiệt hại tức thời mà còn duy trì áp lực liên tục. Việc kết hợp tên lửa đạn đạo tốc độ cao với UAV bay thấp giúp tạo ra nhiều lớp đe dọa, làm phức tạp hóa quá trình phát hiện và đánh chặn.
Trong khi các hoạt động trên không tạm lắng, trọng tâm căng thẳng đang dịch chuyển sang lĩnh vực hàng hải, đặc biệt là eo biển Hormuz. Đây là tuyến vận tải năng lượng quan trọng, nơi các động thái kiểm soát và phản ứng qua lại giữa các bên đang gia tăng.
Các biện pháp kiểm soát hàng hải từ phía Mỹ, bao gồm việc chặn tàu và giám sát tuyến vận tải, đã tạo ra môi trường đối đầu mới. Đáp lại, các sự cố liên quan đến việc sử dụng hỏa lực nhằm vào tàu thương mại được ghi nhận, làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động vận tải biển.
Diễn biến này cho thấy sự dịch chuyển từ đối đầu trực tiếp sang cạnh tranh kéo dài trên biển, nơi các bên duy trì áp lực mà chưa vượt qua ngưỡng xung đột quy mô lớn.
Những con số biết nói từ tình báo Mỹ
Để hình dung rõ hơn về mối đe dọa tiềm tàng, các số liệu tình báo gần đây do tờ New York Times công bố đã vẽ nên một bức tranh chi tiết về khối tài sản quân sự của Tehran. Theo báo cáo, Iran đã thành công trong việc giữ lại khoảng 40% kho vũ khí máy bay không người lái tấn công trước chiến tranh. Mặc dù các tàu chiến của Mỹ đã chứng minh được hiệu quả cao trong việc bắn hạ loại vũ khí này, số lượng máy bay không người lái còn lại vẫn đặt ra một mối đe dọa sinh tử đối với các tàu chở dầu thương mại vốn không được trang bị hệ thống phòng vệ riêng.
Tính đến thời điểm lệnh ngừng bắn có hiệu lực, lực lượng vũ trang Iran vẫn nắm quyền kiểm soát khoảng một nửa số bệ phóng tên lửa của họ. Đáng chú ý, ngay sau khi tiếng súng tạm ngừng, các lực lượng Iran đã bắt tay vào việc đưa khoảng 100 hệ thống bổ sung từ các hầm ngầm kiên cố ra ngoài. Động thái chiến lược này đã giúp họ khôi phục số lượng bệ phóng sẵn có lên mức khoảng 60% so với thời điểm trước khi xung đột nổ ra.
Không dừng lại ở đó, giới chức Mỹ ước tính rằng Iran đang tích cực đào bới các kho tên lửa bị chôn vùi dưới đống đổ nát do hậu quả từ các cuộc không kích nhằm vào nhà kho và trạm hậu cần. Một khi hoàn tất công việc khôi phục và trục vớt này, quốc gia Trung Đông được cho là sẽ có khả năng phục hồi tới 70% toàn bộ kho vũ khí tên lửa đạn đạo của mình.
Mặc dù các ước tính về kho vũ khí không thể đạt độ chính xác tuyệt đối, nhưng các đánh giá tình báo của Mỹ đều đi đến một sự đồng thuận chung đáng lo ngại: Những nguồn lực quân sự mà Iran đang nắm giữ trong tay, cùng với tốc độ phục hồi hiện tại, là hoàn toàn đủ để tiến tới việc phong tỏa toàn diện hoạt động vận tải biển qua eo biển Hormuz trong tương lai gần.
