Cảnh giác mô hình lừa đảo núp bóng 'đi chùa online'

Đi chùa online: Niềm tin tâm linh bị thao túng trên không gian số

Sự bùng nổ của các nền tảng video ngắn và công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã tạo ra một không gian ảo nơi các nghi lễ tôn giáo được tái hiện chỉ bằng một vài thao tác vuốt chạm.

Tuy nhiên, đằng sau lớp áo "hướng thiện" ấy, nhiều phiên livestream "đi chùa online", "cầu an", "phóng sinh trực tuyến" đang biến tướng thành những cỗ máy bào tiền tinh vi, đặt ra thách thức lớn đối với công tác quản lí an ninh mạng và bảo vệ sự tôn nghiêm của văn hóa tín ngưỡng.

Thời gian qua, lướt qua các nền tảng mạng xã hội phổ biến như TikTok, Facebook Reels hay YouTube Shorts, người dùng không khó để bắt gặp những phiên livestream mang chủ đề "đi chùa online", "tụng kinh gõ mõ trực tuyến" hay "cầu tài lộc đầu tháng".

Không chỉ dừng lại ở các video quay tĩnh, nhiều tài khoản còn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra các không gian đền chùa, bàn thờ Phật vô cùng sinh động với hiệu ứng khói hương ảo, âm thanh mõ tụng đều đặn nhằm thu hút người xem giữa dòng thông tin cuồn cuộn.

Nhà nước luôn tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn trọng các nhu cầu văn hóa - tâm linh chính đáng của Nhân dân. Hoạt động chia sẻ không gian tâm linh trên môi trường mạng tự thân nó không vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, lực lượng chức năng từ Công an tỉnh Đồng Tháp đến Công an tỉnh Hưng Yên đã liên tục phát đi những hồi chuông cảnh báo khi hiện tượng này bị lợi dụng triệt để để thương mại hóa lòng tin, biến những nhu cầu tinh thần chính đáng của người dân thành công cụ trục lợi bất chính.

Thay vì hướng con người về sự bình an nội tại, nhiều phiên livestream lại vận hành như một cỗ máy kinh doanh khép kín, nơi lòng trắc ẩn và sự hướng thiện bị khai thác bằng những thuật toán thao túng tâm lí tinh vi.

Những "cạm bẫy" giăng sẵn

Qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, cơ quan công an đã chỉ ra hàng loạt thủ đoạn biến tướng nguy hiểm của trào lưu "đi chùa online". Trò chơi tâm lí ở đây được thiết kế bài bản nhằm dẫn dụ người xem vào vòng xoáy chi tiêu không lối thoát.

Thủ đoạn phổ biến nhất là gắn kết hành vi tôn giáo với quà tặng ảo. Chủ các tài khoản livestream thường đặt ra các điều kiện công khai: người xem muốn chủ phòng thay mặt thắp hương, quỳ lạy, gõ mõ, đọc tên cầu an hay giải hạn thì phải gửi các món quà ảo có quy đổi ra tiền mặt. Giá trị của lời cầu nguyện hay sự chú ý của "thầy online" được định giá sòng phẳng bằng số lượng hoa hồng, hào quang hay siêu xe ảo trên màn hình.

Bên cạnh đó, các đối tượng còn tung ra những lời hứa hẹn không có căn cứ về phước báu, công đức, tài lộc hay khả năng được "Phật độ trì" nếu tích cực gửi quà theo các mốc thời gian quy định. Không ít phiên livestream còn biến tướng thành sới bạc trá hình khi tổ chức các hoạt động xin xăm, bói toán, giải hạn hoặc các trò chơi mở quà, quay thưởng may rủi với cam kết trúng những phần thưởng giá trị cao.

Để kích thích tâm lí đám đông, chủ phòng liên tục xướng tên, gửi lời cảm ơn hào sảng, công khai danh sách những "mạnh thường quân" chi mạnh tay, đồng thời ghim các bình luận mồi. Hiệu ứng đám đông và hội chứng sợ bỏ lỡ (FOMO) bị đẩy lên đỉnh điểm, khiến nhiều người vì sĩ diện hoặc lòng tin ngây thơ mà bị cuốn vào vòng xoáy chi tiêu liên tục, dẫn đến tổn thất tài chính nặng nề.

Nguy hiểm hơn, trào lưu này còn là bàn đạp cho các hành vi lừa đảo có tổ chức. Nhiều đối tượng lập các fanpage, hội nhóm giả mạo cơ sở tôn giáo lớn, sử dụng hình ảnh đại lễ để kêu gọi công đức, quyên góp từ thiện rồi chiếm đoạt toàn bộ.

Tinh vi hơn, các đường link độc hại được ngụy trang dưới dạng "đăng ký cầu an 3D", "nhận lộc vàng" nhằm đánh cắp thông tin cá nhân, mã OTP và chiếm quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng của người dùng nhẹ dạ.

Công nghệ chỉ là phương tiện, không thể thay thế thực chứng

Đánh giá về hiện tượng này dưới góc độ quản lí giáo lí và đạo đức xã hội, Hòa thượng Thích Huệ Thông - Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng Ban Pháp chế Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam (GHPGVN) nhìn nhận sự phát triển của công nghệ là xu thế khách quan của thời đại, mở ra thêm kênh tiếp cận phật giáo cho đông đảo cộng đồng trên không gian mạng.

Dù vậy, đi kèm với tiện ích đó là yêu cầu cấp thiết về công tác hướng dẫn, quản lí để việc thực hành tôn giáo trên môi trường số phù hợp với giáo lí truyền thống và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật.

Đồng quan điểm ở góc độ chuyển đổi số, Thượng tọa Thích Minh Nhẫn - Phó Trưởng Ban Thường trực phụ trách chuyển đổi số, Ban Thông tin - Truyền thông Trung ương GHPGVN nhấn mạnh ranh giới không thể xóa nhòa giữa không gian số và thực tại tu tập: "Các nền tảng trực tuyến đóng vai trò hỗ trợ đắc lực trong việc hướng dẫn thực hành, giúp người dân tìm kiếm thông tin chính thống và lắng nghe giáo lí. Nhưng công nghệ chỉ là phương tiện hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn cho trải nghiệm tâm linh trực tiếp tại các cơ sở tự viện. Nói cách khác, những thao tác vuốt chạm trên màn hình điện thoại không thể tương đương với quá trình tu tập, rèn luyện thân tâm và sự trải nghiệm trực tiếp trong đời sống thực".

Để bịt kín khoảng trống thông tin và ngăn chặn các nội dung lệch chuẩn, dung tục trên không gian mạng, GHPGVN đang chủ động xây dựng và chuẩn hóa các kênh truyền thông chính thống, tiêu biểu như mạng xã hội Phật giáo Butta. Việc chủ động cung cấp tri thức chuẩn mực chính là chiếc khiên vững chắc giúp định hướng dư luận, không để không gian mạng trở thành mảnh đất màu mỡ cho các hoạt động trục lợi thao túng.

Để bảo vệ sự tôn nghiêm của văn hóa tín ngưỡng và tài sản hợp pháp của người dân, cơ quan công an khuyến cáo, đơn vị quản lí nền tảng và mỗi cá nhân cần siết chặt công tác thanh kiểm tra, rà soát không gian mạng để kịp thời phát hiện, xử lí nghiêm minh các hành vi lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để trục lợi, tổ chức đánh bạc trái phép hoặc lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Cần chủ động hoàn thiện cơ chế kiểm duyệt nội dung, ứng dụng AI và đội ngũ kiểm duyệt để quét nhanh các từ khóa, hình ảnh mang tính kích động thương mại hóa tôn giáo, xử lí triệt để các tài khoản vi phạm chính sách cộng đồng và pháp luật sở tại.

Mẹ ăn chay và đi chùa vì phá thai, con trai bắt bạn gái phá thai rồi cưới tình cũ

HLV Troussier khuyên CĐV Trung Quốc nên đi chùa lễ Phật trước khi nói về trận Việt Nam - Trung Quốc

Một du khách bị chết đuối khi đi chùa Hương Tích

Sóc Trăng: Kẹt xe kéo dài bởi xe chở khách đi chùa