Chậm giải quyết hồ sơ thuế, cán bộ có thể bị cách chức, buộc thôi việc
Cục Thuế yêu cầu kiên quyết xử lý trách nhiệm công chức khi tiếp nhận đầy đủ hồ sơ đúng quy định nhưng không giải quyết hoặc giải quyết chậm. Nếu gây thiệt hại, người có lỗi còn có thể phải hoàn trả một phần hoặc toàn bộ tiền ngân sách đã bồi thường cho người nộp thuế.
Sau thông điệp “lỗi ai, người ấy chịu” được Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đưa ra tại nghị trường trong phiên chất vấn Quốc hội, Cục Thuế tiếp tục có chỉ đạo yêu cầu các cơ quan thuế và công chức thực hiện nghiêm trách nhiệm trong tiếp nhận, xử lý hồ sơ của người nộp thuế, tránh tình trạng chậm trễ gây bức xúc và ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.
Trong Công văn 8743 gửi cơ quan thuế các tỉnh, thành phố và các đơn vị trực thuộc về trách nhiệm của cơ quan thuế, công chức thuế trong thi hành công vụ, Cục Thuế (Bộ Tài chính) yêu cầu thủ trưởng cơ quan thuế các cấp quán triệt công chức thực hiện đúng quy định pháp luật trong tiếp nhận, xử lý hồ sơ thuế.
Đáng chú ý, cơ quan này nhấn mạnh yêu cầu tránh để xảy ra tình trạng chậm giải quyết hồ sơ của người dân, doanh nghiệp, gây bức xúc cho người nộp thuế và ảnh hưởng đến uy tín của ngành thuế.
“Nếu người nộp thuế đã nộp đầy đủ hồ sơ đúng quy định nhưng công chức thuế tiếp nhận không xử lý hoặc chậm xử lý thì phải kiên quyết xử lý trách nhiệm theo nguyên tắc lỗi của ai, người đó chịu.
Nếu lỗi của công chức thuế thì công chức phải chịu trách nhiệm theo nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật”, Cục Thuế nhấn mạnh.
Không chỉ kỷ luật, có thể phải hoàn trả tiền bồi thường
Để làm rõ trách nhiệm của cơ quan thuế và công chức thuế trong thi hành công vụ, Cục Thuế dẫn quy định tại Điều 598 Bộ luật Dân sự năm 2015 về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người thi hành công vụ gây ra.
Theo quy định này, Nhà nước có trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây ra theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Trong lĩnh vực quản lý thuế, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017 quy định một số trường hợp thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường, như ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trái pháp luật; áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt trái pháp luật; áp dụng, truy thu thuế, phí, lệ phí hoặc hoàn thuế trái pháp luật.
Một điểm đáng chú ý được Cục Thuế nhấn mạnh là trách nhiệm của công chức khi có lỗi gây thiệt hại. Theo đó, công chức có lỗi phải hoàn trả cho ngân sách nhà nước một phần hoặc toàn bộ số tiền Nhà nước đã bồi thường cho người bị thiệt hại, tùy mức độ lỗi.
Bên cạnh trách nhiệm vật chất, công chức vi phạm quy định pháp luật còn có thể bị xử lý kỷ luật theo Luật Cán bộ, công chức năm 2025 với các hình thức gồm khiển trách, cảnh cáo, cách chức đối với công chức lãnh đạo, quản lý hoặc buộc thôi việc.
Cục Thuế yêu cầu các đơn vị phổ biến, quán triệt những quy định này đến toàn thể công chức nhằm nâng cao trách nhiệm trong thực thi công vụ, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế.
Từ thông điệp trên nghị trường đến trách nhiệm trong từng hồ sơ
Chỉ đạo mới của Cục Thuế được đưa ra sau khi vấn đề trách nhiệm của cơ quan thuế trong giải quyết hồ sơ, đặc biệt là hồ sơ hoàn thuế, được đặt ra tại phiên chất vấn Quốc hội ngày 12/11.
Trước đó, Một Thế Giới có bài “Từ thông điệp ‘lỗi ai, người ấy chịu’ của Bộ trưởng trên nghị trường”, phản ánh yêu cầu phải bảo đảm trách nhiệm tương xứng giữa người nộp thuế và cơ quan quản lý thuế khi thực hiện nghĩa vụ pháp luật.
Tại phiên chất vấn, đại biểu Trần Anh Tuấn (TP.HCM) đặt vấn đề doanh nghiệp chậm nộp thuế phải chịu tiền chậm nộp 0,03%/ngày, vậy khi cơ quan thuế chậm hoàn tiền cho doanh nghiệp thì trách nhiệm của Nhà nước được xác định như thế nào.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho rằng nếu người nộp thuế đã cung cấp đầy đủ hồ sơ đúng quy định nhưng cơ quan thuế hoặc công chức tiếp nhận không xử lý đúng thời hạn thì người có lỗi phải chịu trách nhiệm, kể cả trách nhiệm bồi thường vật chất nếu gây thiệt hại.
Vấn đề này đặc biệt có ý nghĩa đối với doanh nghiệp xuất khẩu, những đơn vị có thể tích lũy số thuế giá trị gia tăng đầu vào được khấu trừ lên đến hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng.
Khi khoản thuế được hoàn đúng hạn, doanh nghiệp có thêm nguồn vốn để thanh toán cho nhà cung cấp, trả lương người lao động, mua nguyên liệu và duy trì hoạt động sản xuất. Ngược lại, nếu tiền hoàn thuế kéo dài, doanh nghiệp có thể phải vay vốn, phát sinh chi phí tài chính và đối mặt với những rủi ro trong hoạt động kinh doanh.
Trong bài viết trước, Một Thế Giới đã phân tích rằng việc bãi bỏ cơ chế trả lãi 0,03%/ngày đối với trường hợp chậm hoàn thuế do lỗi của cơ quan quản lý từ ngày 1/1/2025 không đồng nghĩa người nộp thuế mất hoàn toàn quyền được bồi thường thiệt hại nếu bị cơ quan quản lý thuế, công chức quản lý thuế gây thiệt hại trái pháp luật.
Tuy nhiên, quyền được bồi thường và khả năng thực hiện quyền này trên thực tế vẫn là vấn đề cần được làm rõ, bởi việc xác định trách nhiệm bồi thường theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước phải có căn cứ về hành vi trái pháp luật, thiệt hại thực tế và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi đó với thiệt hại.
Chỉ đạo mới của Cục Thuế vì vậy là một bước nhấn mạnh trách nhiệm của công chức trong quá trình thực thi công vụ. Điều người nộp thuế chờ đợi không chỉ là những yêu cầu về kỷ luật hành chính, mà còn là cơ chế xử lý minh bạch, đủ sức ngăn ngừa tình trạng hồ sơ bị kéo dài không có lý do chính đáng.
Người nộp thuế sai phải chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật. Cơ quan thuế, công chức thuế khi thực hiện nhiệm vụ cũng phải chịu trách nhiệm nếu có hành vi vi phạm gây thiệt hại.
Nguyên tắc “lỗi ai, người ấy chịu” chỉ thực sự có ý nghĩa khi được thực thi trong từng hồ sơ, từng quyết định hành chính, thay vì dừng lại ở những tuyên bố về trách nhiệm.



