Cục Điện ảnh yêu cầu rà soát phim ngắn online: Những phim nào dễ ‘lọt tầm ngắm’?
Cục Điện ảnh vừa yêu cầu các nền tảng, kho ứng dụng và chủ thể phổ biến phim rà soát phim, “phim ngắn” trên không gian mạng. Đáng chú ý, những sản phẩm thiếu điều kiện phổ biến, chưa phân loại hoặc hiển thị sai kết quả phân loại có thể bị ngăn chặn.
Ngày 25/9, Cục Điện ảnh (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) ban hành Công văn 1919/ĐA-VP, yêu cầu các doanh nghiệp, đơn vị, tổ chức phổ biến phim trên không gian mạng chấp hành quy định pháp luật; đồng thời đề nghị các nền tảng truyền thông số, nền tảng trung gian và kho ứng dụng có cung cấp phim tại Việt Nam khẩn trương kiểm tra, rà soát phim, “phim ngắn” và các ứng dụng phổ biến phim.
Theo Cục Điện ảnh, qua công tác quản lý nhà nước, cơ quan này nhận thấy một số tổ chức, cá nhân phổ biến phim trên mạng nhưng chưa thực hiện đầy đủ các điều kiện, thủ tục, trong đó có điều kiện về chủ thể được phép phổ biến phim, phân loại và hiển thị kết quả phân loại, thông báo danh sách phim trước khi phổ biến cùng các nghĩa vụ liên quan.
Phim ngắn nào dễ bị rà soát?
Công văn 1919 không đưa ra một danh sách thể loại “phim ngắn nguy cơ cao”. Thay vào đó, văn bản đặt ra các yêu cầu mà chủ thể phổ biến phim phải đáp ứng. Vì vậy, có thể nhận diện các nhóm dễ trở thành đối tượng kiểm tra từ chính những yêu cầu này.
1. Phim do chủ thể chưa đáp ứng điều kiện phổ biến cung cấp
Theo khoản 1 Điều 21 Luật Điện ảnh 2022, chủ thể được phép phổ biến phim trên không gian mạng là doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp, tổ chức thực hiện hoạt động phổ biến phim theo quy định của Luật Điện ảnh và pháp luật liên quan.
Cục Điện ảnh yêu cầu các nền tảng rà soát phim, “phim ngắn” do những chủ thể chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện cung cấp. Nếu phát hiện trường hợp chưa đủ điều kiện, nền tảng được đề nghị ngăn chặn, không tiếp tục cung cấp, phổ biến, đồng thời yêu cầu chủ thể liên quan khắc phục và hoàn thiện điều kiện trước khi tiếp tục phát hành.
Điểm này đáng chú ý với thị trường phim ngắn bởi mô hình sản xuất hiện nay cho phép một nhóm nhỏ, thậm chí một ê-kíp độc lập, tạo và đưa nội dung lên nhiều nền tảng trong thời gian rất ngắn.
2. Phim chưa phân loại hoặc phân loại không đúng
Đây là một trong những nội dung được Cục Điện ảnh nhấn mạnh. Trước khi phổ biến phim trên không gian mạng, chủ thể phổ biến phải bảo đảm điều kiện thực hiện phân loại và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung, kết quả phân loại. Nếu chưa đủ điều kiện tự phân loại, chủ thể phải đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hoặc cơ quan được ủy quyền thực hiện phân loại.
Theo Nghị định 131/2022/NĐ-CP, chủ thể tự phân loại phải có hội đồng phân loại, phần mềm kỹ thuật hoặc cơ chế thực hiện phân loại theo quy định; đồng thời phải có phương án cập nhật kết quả phân loại và quy trình kỹ thuật để tạm dừng, gỡ phim khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Đến ngày 25/9, Cục Điện ảnh công bố 30 chủ thể đủ điều kiện phân loại phim phổ biến trên không gian mạng. Danh sách có các doanh nghiệp và nền tảng như VieON, FPT, iQIYI, Apple Distribution International, Netflix, Galaxy Go, Yeah1 Edigital, MobiFone, Viettel, WarnerMedia Direct Asia Pacific…
3. Phim không hiển thị rõ mức phân loại, cảnh báo
Một bộ phim đã được phân loại nhưng không hiển thị kết quả phân loại đúng quy định cũng là vấn đề mà Cục Điện ảnh yêu cầu rà soát.
Công văn 1919 yêu cầu trước khi phổ biến, các doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp và tổ chức phải thông báo danh sách phim cùng kết quả phân loại thông qua Hệ thống dữ liệu về phân loại phim trên không gian mạng; đồng thời hiển thị mức phân loại, cảnh báo và áp dụng biện pháp kỹ thuật bảo vệ trẻ em.
Hệ thống phân loại hiện gồm P, K, T13, T16, T18 và C; trong đó C là phim không được phép phổ biến.
Càng “sốc”, càng cần rà soát kỹ cách thể hiện
Bên cạnh điều kiện phổ biến phim là “phần cứng” của đợt rà soát, thì nội dung cũng là phần quan trọng không kém.
Phim ngắn, đặc biệt micro-drama, thường phải kể một câu chuyện trong thời lượng rất ngắn. Để giữ khán giả, một số sản phẩm sử dụng liên tục các nút thắt như phản bội, trả thù, ngoại tình, tranh chấp gia đình, tiền bạc, quyền lực hoặc những tình huống cực đoan. VnExpress dẫn thực trạng một số phim ngắn chiếu mạng đang chạy theo các yếu tố gây sốc, quan hệ gia đình lệch chuẩn, trả thù và ngoại tình.
Nhưng “gây sốc” không phải một tiêu chí pháp lý độc lập để kết luận phim vi phạm. Điểm quan trọng nằm ở cách nội dung được thể hiện, mức độ, tần suất, thời lượng, tính chi tiết và tác động tới người xem.
Theo các tiêu chí phân loại phim hiện hành, phim được xem xét trên 7 nhóm: chủ đề, nội dung; bạo lực; khỏa thân, tình dục; ma túy, chất kích thích, chất gây nghiện; kinh dị; ngôn ngữ thô tục; hành vi nguy hiểm, dễ bắt chước.
Chẳng hạn, với bạo lực, tiêu chí không chỉ xem một cảnh đánh nhau có xuất hiện hay không mà còn xem tính thực tế, mức độ chi tiết, việc sử dụng hung khí, hình ảnh gây đau đớn, chảy máu, cũng như phim có khuyến khích hoặc tôn vinh bạo lực hay không.
Sức hút của phim ngắn
Theo số liệu từ hãng tư vấn Deloitte của Anh, doanh thu toàn cầu của phim ngắn dạng ứng dụng đạt khoảng 3,8 tỉ USD năm 2025 và được dự báo lên khoảng 7,8 tỉ USD trong năm 2026.
Dữ liệu được YouTube công bố tại sự kiện Made on YouTube ngày 23/9 cho thấy micro-drama đạt hơn 6,5 tỉ lượt xem trên toàn cầu trong nửa đầu năm 2026, trong khi thời gian xem tăng hơn 50% so với cùng kỳ năm trước. Sức tăng này diễn ra trong bối cảnh thị trường microdrama toàn cầu đạt khoảng 11 tỉ USD doanh thu năm 2025 và được Omdia dự báo lên 14 tỉ USD trong năm 2026.
AI khiến tốc độ sản xuất phim ngắn tăng thêm
Một yếu tố mới là AI. Sự phát triển của công cụ tạo hình ảnh, video, giọng nói và hậu kỳ bằng AI đang làm giảm thời gian và chi phí thử nghiệm nội dung. Channel News Asia cho biết tại Trung Quốc, trong quý I/2026 có khoảng 128.000 phim ngắn được phát hành, trong đó 95% được tạo bằng AI theo nguồn được dẫn. Financial Times cũng được dẫn với thống kê 89/100 phim ngắn thịnh hành trên Douyin vào tháng 5 là sản phẩm AI.
Những con số này là dữ liệu của thị trường Trung Quốc, không phải số liệu về Việt Nam, nhưng cho thấy một vấn đề mà thị trường Việt Nam cũng phải tính đến: khi công nghệ làm tốc độ sản xuất tăng mạnh, lượng nội dung cần được kiểm soát cũng có thể tăng theo.
Từ “phim ngắn” đến trách nhiệm của nền tảng
Điểm đáng chú ý nhất trong Công văn 1919 là trách nhiệm không được đặt riêng lên người làm phim.
Cục Điện ảnh yêu cầu các nền tảng truyền thông số, nền tảng trung gian và kho ứng dụng chủ động kiểm tra, rà soát phim và “phim ngắn” đang được cung cấp trên hệ thống. Với trường hợp chủ thể cung cấp chưa đáp ứng điều kiện, nền tảng được đề nghị ngăn chặn việc tiếp tục cung cấp, phổ biến cho đến khi các yêu cầu được hoàn thiện.
Cục cũng cho biết đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng kiểm tra, rà soát, xác minh những trường hợp có dấu hiệu vi phạm; tổ chức, cá nhân được xác định vi phạm sẽ bị xử lý theo thẩm quyền hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý.
Nghị định 87/2026/NĐ-CP, ban hành ngày 27/3/2026, là một trong những căn cứ xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo. Một số hành vi liên quan đến phổ biến phim có thể bị xử phạt và áp dụng biện pháp khắc phục như buộc gỡ bỏ phim trên không gian mạng; với một số hành vi nghiêm trọng còn có thể phát sinh các biện pháp khác theo quy định.
.jpg)
