Đái tháo đường: Vì sao kiểm soát đường huyết thôi chưa đủ?
Kiểm soát đường huyết là chưa đủ để ngăn biến chứng đái tháo đường. Chuyên gia phân tích nguy cơ tim mạch, rối loạn mỡ máu và bệnh võng mạc.
Đái tháo đường đang trở thành một trong những thách thức lớn của y học hiện đại. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở tình trạng tăng đường huyết kéo dài mà còn ở những biến chứng âm thầm có thể đồng thời tấn công nhiều cơ quan quan trọng, đặc biệt là hệ tim mạch, thận và đôi mắt.
Trong thực tế điều trị, việc đưa đường huyết về mục tiêu là yếu tố quan trọng nhưng chưa đủ để kiểm soát toàn diện bệnh đái tháo đường. Một chiến lược quản lí hiệu quả cần được đặt trong tổng thể, bao gồm kiểm soát đường huyết, huyết áp, lipid máu, điều chỉnh lối sống và lựa chọn các liệu pháp phù hợp nhằm bảo vệ tim, thận cũng như hệ vi mạch.
Khi đường huyết đã đạt mục tiêu, nguy cơ tim mạch vẫn còn
Theo TS.BS Trần Minh Triết – Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, một trong những thách thức lớn đối với người bệnh đái tháo đường là nguy cơ tim mạch tồn dư. Ngay cả khi đã sử dụng statin và đưa LDL-C về ngưỡng mục tiêu, nguy cơ xuất hiện các biến cố tim mạch vẫn không hoàn toàn biến mất.
“Cách tiếp cận rối loạn lipid máu ở người bệnh đái tháo đường cần toàn diện hơn, thay vì chỉ tập trung vào một chỉ số cholesterol riêng lẻ. Đặc biệt, ở người mắc đái tháo đường tuýp 2 hoặc có hội chứng chuyển hóa, tình trạng triglyceride tăng cao đi kèm HDL-C thấp có thể phản ánh kiểu rối loạn lipid máu sinh xơ vữa, từ đó làm gia tăng nguy cơ tổn thương mạch máu”, bác sĩ Triết nói.
Các rối loạn lipid này có thể liên quan đến sự gia tăng các tiểu phân lipoprotein nhỏ, đậm đặc, góp phần thúc đẩy quá trình xơ vữa. Vì vậy, kiểm soát mỡ máu ở bệnh nhân đái tháo đường cần được cá thể hóa và đánh giá dựa trên tổng thể nguy cơ tim mạch, thay vì chỉ nhìn vào một con số xét nghiệm.
Trong một số trường hợp phù hợp, fenofibrate có thể được bác sĩ cân nhắc khi tình trạng rối loạn lipid máu sinh xơ vữa vẫn tồn tại sau khi LDL-C đã đạt mục tiêu. Tuy nhiên, việc phối hợp thuốc phải dựa trên đánh giá cụ thể của bác sĩ điều trị, người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc.
Nhìn rõ vẫn có thể đang đối mặt với biến chứng mắt
Nếu biến chứng tim mạch là một trong những mối đe dọa lớn đối với sức khỏe và tính mạng, bệnh võng mạc đái tháo đường lại là biến chứng có thể âm thầm ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực.
Điều đáng lưu ý là bệnh võng mạc đái tháo đường thường diễn tiến âm thầm trong giai đoạn đầu. Người bệnh vẫn có thể nhìn thấy bình thường trong khi những tổn thương vi mạch tại võng mạc đã bắt đầu xuất hiện. Khi bệnh tiến triển, tình trạng rò rỉ mạch máu, phù hoàng điểm hoặc hình thành các mạch máu bất thường có thể đe dọa nghiêm trọng đến thị lực.
TS.BS Trần Minh Triết nhấn mạnh, quản lí đái tháo đường không thể tách rời việc theo dõi các biến chứng vi mạch. Điều này đồng nghĩa người bệnh cần chủ động kiểm tra mắt theo khuyến cáo, ngay cả khi chưa xuất hiện bất kì dấu hiệu bất thường nào về thị lực.
Việc phát hiện sớm, điều trị kịp thời và theo dõi đầy đủ có thể giúp giảm nguy cơ mất thị lực. Do đó, chờ đến khi mắt nhìn mờ mới đi khám có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm can thiệp hiệu quả.
Đái tháo đường cần được quản lý như một bệnh lí toàn thân
Đằng sau các biến chứng của đái tháo đường là một chuỗi cơ chế bệnh sinh phức tạp liên quan đến tăng glucose máu kéo dài, phản ứng viêm, stress ô-xy hóa và tổn thương hệ thống vi mạch. Chính vì vậy, chỉ tập trung kiểm soát một yếu tố nguy cơ sẽ khó bảo vệ toàn diện người bệnh.
Theo định hướng chuyên môn được TS.BS Trần Minh Triết phân tích, mục tiêu điều trị hiện nay cần hướng tới mô hình quản lí đa yếu tố. Trong đó, người bệnh có thể cần sự phối hợp theo dõi giữa các chuyên khoa nội tiết, tim mạch, thận và mắt để nhận diện sớm những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.
Đặc biệt, người mắc đái tháo đường tuýp 2 cần được quan tâm đến việc tầm soát biến chứng mắt từ sớm, đồng thời kiểm soát huyết áp, đường huyết và lipid máu. Việc lựa chọn thuốc cũng cần hướng đến mục tiêu rộng hơn là chỉ hạ đường huyết, trong đó có cân nhắc khả năng giảm nguy cơ biến chứng tim mạch và thận khi có chỉ định phù hợp.
Cuộc chiến với đái tháo đường vì thế không thể chỉ bắt đầu khi biến chứng đã xuất hiện. Kiểm soát đường huyết cần được thực hiện song song với kiểm soát huyết áp, mỡ máu, thay đổi lối sống, khám định kì và tầm soát biến chứng.
Với người bệnh đái tháo đường, bảo vệ trái tim, thận và đôi mắt không phải là những mục tiêu tách rời. Đó là các mắt xích trong cùng một chiến lược điều trị toàn diện. Khi bệnh được quản lí theo hướng đa yếu tố và biến chứng được phát hiện từ sớm, cơ hội giảm thiểu tổn thương cơ quan đích và duy trì chất lượng cuộc sống lâu dài sẽ tốt hơn.
