Điện mặt trời mái nhà có giải được 'cơn đau đầu' mang tên tiền điện?
Bước vào những tháng cao điểm nắng nóng của miền Trung, khi nền nhiệt thường xuyên duy trì ở mức 39 - 40 độ C, nhu cầu sử dụng điện cho sinh hoạt và sản xuất tăng vọt. Người dân đã tìm đến điện mặt trời mái nhà như một giải pháp cứu cánh.
Điện mặt trời mái nhà: Áp lực giải nhiệt ngày hè và "cơn đau đầu" mang tên tiền điện
Thay vì thụ động phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện lưới và nơm nớp lo sợ sự cố gián đoạn, nhiều hộ gia đình, cơ sở sản xuất kinh doanh tại đây đã chọn một lối đi linh hoạt: Tự chủ năng lượng ngay trên mái nhà của mình.
Xu hướng này không chỉ gạt bỏ nỗi lo cắt điện luân phiên mà còn mở ra một bài toán kinh tế vô cùng hiệu quả trong bối cảnh giá năng lượng ngày càng tăng cao.
Miền Trung bước vào giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 8 với cái nắng như thiêu như đốt. Cái nóng gay gắt cộng hưởng với gió Lào khô khốc khiến các thiết bị làm mát như điều hòa, quạt công suất lớn, tủ đông tại các hộ gia đình và cơ sở kinh doanh phải hoạt động hết công suất 24/7.
Đối với các hộ kinh doanh dịch vụ, nhà hàng, khách sạn hay các xưởng sản xuất nhỏ, đây là thời điểm "vàng" để gia tăng doanh thu nhưng cũng là lúc họ phải đối mặt với áp lực chi phí vận hành cực lớn.
Tiền điện mùa nắng nóng có thể tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba so với những tháng mùa đông. Đáng ngại hơn, việc hệ thống lưới điện quốc gia luôn trong tình trạng quá tải vào các giờ cao điểm tiềm ẩn nguy cơ xảy ra sự cố, gây gián đoạn sản xuất.
Trước thách thức đó, việc tận dụng chính "đặc sản" nắng nóng của miền Trung để chuyển hóa thành nguồn điện năng phục vụ đời sống đã trở thành một giải pháp đột phá. Điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) không còn là khái niệm xa lạ, mà đã biến thành chiếc "phao cứu sinh" kinh tế cho nhiều người dân.
Tại TP. Đà Nẵng, ông Nguyễn Văn Hùng, chủ một cơ sở sản xuất nước đá và kho lạnh bảo quản thủy hải sản tại Sơn Trà, chia sẻ về quyết định đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái công suất 30 kWp của mình.
"Với đặc thù ngành đá và kho lạnh, máy móc phải chạy liên tục. Trước đây, mỗi tháng bước vào mùa hè, hóa đơn tiền điện của xưởng không dưới 45 triệu đồng. Chưa kể, mỗi lần lưới điện gặp sự cố hay giảm áp là tôi đứng ngồi không yên vì hải sản đông lạnh rất dễ hư hỏng.
Từ khi lắp hệ thống điện mặt trời trên phần mái xưởng rộng hơn 200m², dòng điện sinh ra trùng đúng vào khung giờ nắng nóng nhất, cũng là lúc các máy nén lạnh cần nhiều điện nhất. Tháng vừa rồi nhiệt độ ngoài trời lên tới 40 độ, nhưng hóa đơn điện của tôi giảm chỉ còn hơn 20 triệu đồng. Hệ thống này giúp tôi vừa mát mái, vừa mát túi tiền".
Không chỉ các hộ kinh doanh lớn, nhiều gia đình có nhà cao tầng, sử dụng nhiều thiết bị điện cũng bắt nhịp xu hướng này. Chị Lê Thị Mai (trú tại TP. Vinh, Nghệ An) cho biết, gia đình chị lắp hệ thống điện mặt trời lưu trữ công suất 6 kWp từ đầu năm ngoái.
"Nhà tôi có người già và trẻ nhỏ, ngày nắng nóng điều hòa bật gần như cả ngày. Từ ngày có điện mặt trời, ban ngày nhà tôi dùng điện hoàn toàn miễn phí từ ông trời. Đến tối, hệ thống pin lưu trữ lại phát ra để chạy các thiết bị cơ bản.
Đặc biệt, những hôm khu vực xung quanh bị cắt điện để bảo trì lưới, nhà tôi vẫn có điện dùng bình thường nhờ nguồn lưu trữ độc lập. Cảm giác tự chủ năng lượng thực sự rất an tâm", chị Mai phấn khởi nói.
Xu hướng ĐMTMN: "Chìa khóa" xanh cho doanh nghiệp
Dưới góc nhìn chuyên môn, các chuyên gia năng lượng đánh giá rất cao xu hướng tự chủ năng lượng của người dân miền Trung. Việc phát triển điện mặt trời tự sản tự tiêu tại chỗ được xem là lời giải tối ưu cho bài toán giảm tải áp lực lên hệ thống phân phối quốc gia.
Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng mạnh mẽ, điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) kết hợp hệ thống lưu trữ (BESS) đang trở thành giải pháp tối ưu giúp doanh nghiệp vừa tự chủ nguồn điện, vừa đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe.
Theo ông Bùi Quốc Hoan - Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), ĐMTMN không chỉ giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia mà còn là "vũ khí" chiến lược giúp doanh nghiệp vượt qua các rào cản kỹ thuật như tiêu chuẩn ESG, chứng chỉ RE100 hay Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) khi xuất khẩu.
Với công nghệ hiện tại, một hệ thống ĐMTMN tích hợp BESS hợp lý có thời gian hoàn vốn rất nhanh, chỉ dao động từ 4 - 6 năm.
Việc tự ý lắp đặt ĐMTMN không thông báo sẽ gây rủi ro lớn cho công tác dự báo phụ tải và an toàn vận hành lưới điện. EVNSPC khuyến nghị người dân cần thực hiện đầy đủ thủ tục và cung cấp thông tin công suất để ngành điện cập nhật dữ liệu số hóa, tối ưu hóa hệ thống chung.
Ông Bùi Quốc Hoan khẳng định, ngành điện cam kết hỗ trợ tối đa để thúc đẩy phát triển ĐMTMN, với việc triển khai đồng bộ các giải pháp. Cụ thể, toàn bộ quy trình, thủ tục đấu nối đều được công khai, minh bạch trên website cskh.evnspc.vn và thời gian xử lí hồ sơ được rút ngắn tối đa.
Đối với các khách hàng đã lắp đặt ĐMTMN chưa hoàn tất thủ tục theo quy định, EVNSPC chủ động liên hệ hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ pháp lí.
Tổng công ty cũng phối hợp chặt chẽ với Sở Công Thương các tỉnh/thành phố trên địa bàn quản lý nhằm thúc đẩy, khuyến khích phát triển ĐMTMN theo đúng quy định.
Khi có đề nghị từ Sở Công Thương về việc đánh giá khả năng gây quá tải lưới điện tại khu vực có người dân đăng kí phát triển ĐMTMN, EVNSPC sẽ hoàn tất kiểm tra và phản hồi kết quả tối đa trong vòng 3 ngày làm việc.
