Thời sự

Đô thị đại học lớn nhất Việt Nam phát triển theo mô hình đại học thông minh nào?

Tuyết Nhung • 04/11/2026 06:37

Trong bối cảnh Đại học Quốc gia Hà Nội sẵn sàng thử nghiệm các mô hình lớp học xuyên biên giới tại Hòa Lạc, giới chuyên gia khẳng định: Công nghệ là đòn bẩy, nhưng bản năng tư duy của con người mới là trung tâm của học thuật.

Đại học Quốc gia Hà Nội thử nghiệm lớp học xuyên biên giới

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đẩy giáo dục đại học đứng trước một bước ngoặt mang tính lịch sử. Không còn dừng lại ở vai trò công cụ tìm kiếm hay hỗ trợ soạn thảo cơ bản, AI ngày nay đã bước sâu vào từng khâu của tiến trình dạy, học và nghiên cứu khoa học.

Tại Hội thảo Giáo dục trực tuyến toàn cầu 2026 (GMC 2026) với chủ đề “Tái phân bổ trí tuệ: Chuyển đổi giáo dục vì tương lai hợp tác giữa con người và trí tuệ nhân tạo”, bức tranh toàn cảnh về chuyển đổi số giáo dục đã được khắc họa rõ nét: Công nghệ bứt phá mở ra cơ hội cá nhân hóa trải nghiệm học tập vô hạn, nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi bản chất về vị thế và vai trò của con người trong môi trường tri thức số.

Chưa bao giờ việc tiếp cận và xử lí tri thức lại trở nên dễ dàng như hiện nay. Chỉ bằng vài thao tác, AI có thể tổng hợp dữ liệu, giải quyết các bài toán phức tạp hay xây dựng đề cương nghiên cứu trong vài giây. Tuy nhiên, chính khả năng đảm nhiệm công việc trí tuệ vượt trội này lại gián tiếp tạo ra những hệ lụy không nhỏ.

Nguy cơ phụ thuộc quá mức vào công nghệ, sự thoái hóa của tư duy phân tích độc lập và những góc khuất về liêm chính học thuật đang là thách thức hiện hữu tại nhiều cơ sở đào tạo. Nếu sinh viên đón nhận tri thức do AI cung cấp mà thiếu đi bộ lọc phản biện, quá trình học tập sẽ dễ rơi vào cái bẫy của sự tiếp thu thụ động.

Nhìn từ góc độ quản lí và đào tạo, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) Bùi Thế Duy nhấn mạnh rằng chuyển đổi giáo dục không đơn thuần là việc đưa công nghệ vào giảng đường, mà là cuộc đổi mới căn bản cách thức dạy, học và nghiên cứu.

vnu-khai-mac-gmc-2026-14-1.jpg
Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) Bùi Thế Duy.

Công nghệ phải phát huy tối đa thế mạnh xử lí thông tin, trong khi con người giữ vai trò chủ động, sáng tạo và định hướng giá trị. Khi AI có thể ghi nhớ và tổng hợp dữ liệu tốt hơn con người, mục tiêu giáo dục buộc phải dịch chuyển từ truyền thụ kiến thức sang rèn luyện tư duy độc lập, năng lực phản biện và kĩ năng giải quyết các vấn đề phức tạp.

Nhận thức rõ làn sóng chuyển đổi này, ĐHQGHN đã đưa ứng dụng AI vào chiến lược phát triển cốt lõi, hướng tới mục tiêu trở thành đại học nghiên cứu tinh hoa thuộc nhóm 100 đại học hàng đầu châu Á vào năm 2030.

Đột phá đáng chú ý nhất là việc đưa học phần "Nhập môn công nghệ số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo" trở thành môn học bắt buộc cho toàn bộ sinh viên đại học chính quy từ khóa tuyển sinh năm 2025. Đây là bước chuẩn bị năng lực số căn bản giúp người học chủ động thích ứng với nền kinh tế tri thức số, thay vì đứng ngoài cuộc hoặc chịu sự dẫn dắt của công nghệ.

Đô thị Đại học Hòa Lạc phát triển theo mô hình đại học thông minh

Song song đó, không gian đô thị đại học Hòa Lạc đang chuyển mình mạnh mẽ theo mô hình đại học thông minh. Việc đẩy mạnh quản trị dựa trên dữ liệu, ứng dụng AI để cá nhân hóa lộ trình học tập, xây dựng học liệu số và tích hợp trí tuệ nhân tạo trong các ngành y tế, giáo dục hay khoa học xã hội - nhân văn cho thấy một tầm nhìn toàn diện.

ĐHQGHN không xem AI là công cụ kĩ thuật đơn thuần, mà là hạt nhân phát triển của một hệ sinh thái đào tạo và nghiên cứu đa ngành.

VNU - UEd nhap hoc 2026 (45)
Sinh viên tham gia các khóa học ngoài trời tại Đại học Quốc gia Hà Nội ở Hòa Lạc.

Ở góc độ sư phạm, PGS.TS Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (ĐHQGHN), chỉ ra rằng công nghệ cần đóng vai trò hỗ trợ người học chủ động khám phá và phát triển năng lực nhận thức thay vì thay thế quá trình tư duy. Hiệu quả của giáo dục số phải được đánh giá dựa trên sự tiến bộ thực chất của sinh viên, không thể đo đếm thuần túy bằng các chỉ số sử dụng công nghệ.

Trên tinh thần đó, ĐHQGHN đang đẩy mạnh hợp tác quốc tế để phát triển các khóa học trực tuyến song ngữ Việt - Anh, thử nghiệm mô hình "lớp học kết hợp xuyên biên giới" và ứng dụng AI vào đánh giá, phát triển đội ngũ giảng viên.

VNU - UEd nhap hoc 2026 (27)
Sinh viên học tập tại Đại học Quốc gia Hà Nội.

Chuyển đổi giáo dục trong kỉ nguyên số không thể tách rời sự định hình về mặt thể chế. Phát biểu tại GMC 2026, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đã gợi mở bốn định hướng trọng tâm cho giáo dục đại học Việt Nam: đổi mới mô hình đào tạo để dẫn dắt công nghệ; đặt con người và đội ngũ nhà giáo làm trung tâm định hướng giá trị; ứng dụng AI an toàn, minh bạch thông qua các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox); và thúc đẩy hợp tác quốc tế thực chất nhằm thu hẹp khoảng cách giáo dục.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh khát vọng đưa Việt Nam trở thành trung tâm giáo dục và đổi mới sáng tạo của khu vực, đồng thời đề nghị cụ thể hóa các sáng kiến học thuật thành những dự án hợp tác "có sản phẩm, có thời hạn rõ ràng".

Làn sóng AI có thể tái cấu trúc phương thức vận hành của giảng đường, nhưng giá trị cốt lõi của giáo dục vẫn luôn thuộc về con người. Thuật toán có thể tổng hợp hàng triệu dữ liệu trong chớp mắt, nhưng không thể thay thế cảm hứng sáng tạo, sự kết nối xã hội và bản lĩnh tư duy của người học.

dji_0859.jpg
Đại học Quốc gia Hà Nội tại Hòa Lạc.

Việc thử nghiệm các mô hình lớp học xuyên biên giới hay xây dựng đô thị đại học thông minh tại Hòa Lạc là những bước đi dạn dĩ, minh chứng cho tâm thế sẵn sàng hội nhập của giáo dục Việt Nam.

Hành trình này chỉ thực sự thành công khi công nghệ trở thành đòn bẩy nâng tầm trí tuệ, chứ không làm suy giảm đi "bản năng tư duy", bản chất quý giá nhất của học thuật.

Nổi bật
      Mới nhất
      Đô thị đại học lớn nhất Việt Nam phát triển theo mô hình đại học thông minh nào?
      • Mặc định

      POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO