Hệ sinh thái PNJ ‘chao đảo’: Từ đợt thanh tra vàng đến các vụ xử phạt công ty mẹ - công ty con

Đặng Ngọc Thảo - Giám đốc P-Lab (tên cũ PNJ-Lab) bị bắt giam vì liên quan tới đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia quy mô lớn, với hành vi mài tẩy mã số giám định GIA để khắc lên mã số giám định của doanh nghiệp Thảo làm giám đốc, nhằm trục lợi.

Tổng số kim cương lậu được tuồn vào thị trường Việt Nam trong một khoảng thời gian dài, lên tới 28.000 viên. Trong vụ án này, bước đầu cơ quan chức năng dừng lại ở sai phạm cá nhân Đặng Ngọc Thảo. Song nhìn một cách xuyên suốt, hệ sinh thái PNJ không phải lần đầu bị dính những sai phạm trực tiếp và sự liên quan gián tiếp đến sai phạm.

Công ty mẹ PNJ vi phạm về chế độ hóa đơn, chứng từ kế toán, thuế

Cuối tháng 5/2025, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) có văn bản chuyển vụ việc vi phạm về chế độ hóa đơn, chứng từ kế toán, thuế tại PNJ sang Bộ Công an để xác minh, điều tra, xử lý vì cho rằng có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự.

Trước đó, NHNN đã tiến hành cuộc thanh tra nhằm kiểm tra việc tuân thủ các quy định về kinh doanh vàng, phòng chống rửa tiền, cũng như chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ và nghĩa vụ thuế tại PNJ.

Kết luận từ Thanh tra NHNN cho rằng, về cơ bản, PNJ chấp hành đúng các quy định trong hoạt động mua bán vàng miếng, niêm yết giá theo quy định, báo cáo số liệu và thực hiện các quy định phòng, chống rửa tiền. Nhưng bên cạnh đó, PNJ cũng có những vi phạm và thiếu sót nghiêm trọng.

Điểm thứ nhất, trong hoạt động kinh doanh vàng, PNJ vi phạm về chấp hành chế độ báo cáo hoạt động kinh doanh mua, bán vàng miếng; có dấu hiệu đưa thông tin gây nhầm lẫn về sản phẩm, hàng hóa do doanh nghiệp cung cấp nhằm thu hút khách hàng của doanh nghiệp khác, liên quan đến hành vi cạnh tranh không lành mạnh; có dấu hiệu vi phạm về nhãn hàng hóa theo quy định đối với sản phẩm vàng trang sức, mỹ nghệ... PNJ vi phạm quy định của pháp luật về thuế.

Điểm thứ hai, PNJ vi phạm các quy định pháp luật về phòng, chống rửa tiền. Cụ thể, PNJ ban hành quy định nội bộ có nội dung không đầy đủ theo quy định; báo cáo không đủ nội dung theo quy định của pháp luật; không thực hiện kiểm toán nội bộ về phòng, chống rửa tiền theo quy định; chưa có quy định về việc phong tỏa tài khoản, niêm phong, phong tỏa hoặc tạm giữ tài sản; chưa có hướng dẫn cụ thể để thực hiện đánh giá rủi ro về rửa tiền; PNJ có thực hiện nhận biết khách hàng, lưu giữ thông tin nhận biết khách hàng nhưng không đầy đủ theo quy định của pháp luật…

Điểm thứ ba, PNJ vi phạm về lập hóa đơn bán hàng không đúng thời điểm đối với một số hóa đơn; một số giao dịch thiếu thông tin hoặc có thể không phải thông tin số CMND/CCCD của khách hàng trên Bảng kê 01/TNDN...

Nguyên nhân được xác định là do người đại diện theo pháp luật, lãnh đạo, nhân viên PNJ chưa nghiêm túc chấp hành một số quy định của pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng, phòng chống rửa tiền và hạch toán kế toán, lập và sử dụng chứng từ kế toán, kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế. Tổng cộng, PNJ đã bị phạt hơn 1,3 tỉ đồng về các sai phạm trên.

Công ty con cũng có hành vi sai phạm tương tự

Bảy tháng sau thông tin sai phạm tại công ty mẹ PNJ được công bố, vào ngày 31/12/2025, hệ sinh thái PNJ lại tiếp tục trực tiếp dính một vụ việc sai phạm thứ hai sau khi Chánh Thanh tra NHNN Khu vực – NHNN Chi nhánh Khu vực 2 ban hành Kết luận thanh tra số 01/KL-TTRA đối với Công ty TNHH Một thành viên Chế tác và Kinh doanh trang sức PNJ (viết tắt PNJP), do PNJ sở hữu 100% vốn. Bà Cao Thị Ngọc Dung – Chủ tịch HĐQT PNJ – kiêm chức Chủ tịch Hội đồng thành viên tại PNJP.

PNJP có một số sai phạm. Cụ thể, PNJP vi phạm trong công tác phòng chống rửa tiền, phân công và đăng ký thông tin cán bộ phụ trách không kịp thời, còn sai sót về lưu trữ hồ sơ tài liệu nhận biết khách hàng, thực hiện báo cáo giao dịch có giá trị lớn không đảm bảo thời gian quy định. Cùng với đó, PNJP còn sai sót trong việc khai không đúng kỳ tính thuế đối với nghiệp vụ kinh tế phát sinh.

Với những sai phạm này, Thanh tra NHNN đã ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 196/QĐ-XPHC ngày 10/12/2025 đối với các vi phạm về phòng, chống rửa tiền và gửi văn bản cho các cơ quan liên ngành (Thuế TP.HCM...) để thông tin các sai sót và xem xét xử lý theo thẩm quyền.

Vào thời điểm đầu tháng 1/2026 khi công ty con PNJP bị Thanh tra NHNN ban hành quyết định xử lý vi phạm hành chính, công ty mẹ PNJ lại bị Cục thuế TP.HCM ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính số tiền 65,6 triệu đồng vì hành vi lập hóa đơn bán hàng không đúng thời điểm đối với 1.157 hóa đơn (có tình tiết tăng nặng do vi phạm nhiều lần). Tiếp đó đến tháng 2/2026, cơ quan Thuế TP.HCM lại tiếp tục xử phạt vi phạm hành chính về thuế đối với PNJ với tổng số tiền phạt, tiền truy thu và chậm nộp 5,342 tỉ đồng. Theo cơ quan thuế, PNJ đã có hành vi khai sai căn cứ tính thuế dẫn đến thiếu số tiền thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân phải nộp trong năm 2023, 2024.