Iran tung ‘quái vật bầu trời’ Hadid-110, UAV cảm tử nhanh gấp ba lần Shahed-136
Giữa lúc chảo lửa Trung Đông sục sôi với những đòn ăn miếng trả miếng, Iran chính thức tung "quái vật" Hadid-110 vào thực chiến.
Sự xuất hiện của UAV tấn công cảm tử thế hệ mới Hadid-110 - còn được một số đơn vị thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) gọi là Dalahu - phản ánh bước điều chỉnh đáng chú ý trong học thuyết tác chiến phi đối xứng của Iran.
Triển khai thực tế
Tạp chí Army Recognition dẫn các nguồn theo dõi quốc tế cho biết, Hadid-110 lần đầu được ghi nhận trong bối cảnh căng thẳng gia tăng sau ngày 28.2, khi Israel và Mỹ tiến hành không kích phối hợp nhằm vào các mục tiêu quân sự và hạ tầng chiến lược của Iran.
Sau đó, Tehran phát động chiến dịch đáp trả với việc triển khai đồng thời nhiều loại vũ khí, trong đó Hadid-110 được xem là một cấu phần đáng chú ý. Giới phân tích cho rằng nền tảng này được thiết kế để hỗ trợ chiến thuật gây quá tải phòng không, kết hợp giữa tốc độ, chi phí tương đối thấp và khả năng triển khai theo nhóm.
Đáng chú ý, lộ trình phát triển của Hadid-110 diễn ra khá nhanh. Mẫu UAV này được giới thiệu vào tháng 2.2025 tại một sự kiện của Bộ Quốc phòng Iran và chỉ chưa đầy một năm sau, ngày 6.12.2025, các tổ hợp đầu tiên đã được bàn giao cho Lực lượng Mặt đất thuộc IRGC.
Trước khi xuất hiện trong bối cảnh xung đột thực tế, Hadid-110 đã tham gia một số cuộc diễn tập quy mô lớn nhằm đánh giá khả năng tích hợp và phối hợp tác chiến, bao gồm Eghtedar 1403, Great Prophet 19 và Sahand-2025. Riêng Sahand-2025 thu hút sự quan tâm vì có sự góp mặt của một số quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) như Nga, Trung Quốc và Ấn Độ.
Chuyển đổi thiết kế
Về hình dáng, mẫu UAV này có thân đa giác với các bề mặt phẳng và cấu hình cánh tam giác không đuôi. Cửa hút khí được bố trí phía trên thân, góp phần giảm tín hiệu phản xạ từ phía trước. Với chiều dài ước tính khoảng 2,5 - 3 mét, thiết kế của Hadid-110 cho thấy sự tham chiếu đến các nguyên lý giảm tiết diện radar thường thấy ở tên lửa hành trình hiện đại.
Mục tiêu của cấu trúc này là hạn chế khả năng phát hiện sớm bởi radar đối phương, đặc biệt trong môi trường phòng không dày đặc.
Điểm thay đổi đáng chú ý nằm ở hệ động lực. Thay vì sử dụng động cơ piston truyền thống, Hadid-110 được cho là trang bị động cơ phản lực cỡ nhỏ tích hợp trong thân. UAV được phóng từ bệ ray với sự hỗ trợ của tầng đẩy nhiên liệu rắn, cho phép cất cánh mà không cần đường băng.
Hệ thống phóng có thể triển khai từ các bệ cơ động hoặc container ngụy trang, giúp tăng tính linh hoạt và rút ngắn thời gian chuẩn bị. Cách tiếp cận này tạo điều kiện cho việc triển khai nhanh ở nhiều địa điểm khác nhau, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng cố định.
Thông số kỹ thuật
Việc chuyển sang động cơ phản lực giúp Hadid-110 đạt tốc độ tối đa được công bố khoảng 517km/h, cao hơn đáng kể so với các UAV cảm tử dùng động cơ piston như Shahed-136 (khoảng 180 - 200km/h).
Sự gia tăng vận tốc này làm rút ngắn đáng kể thời gian tiếp cận mục tiêu, qua đó thu hẹp khoảng thời gian phản ứng của hệ thống phòng không đối phương. Tuy nhiên, cấu hình phản lực cũng đi kèm đánh đổi: tầm hoạt động ước tính khoảng 300 - 400km và thời gian bay khoảng một giờ, thấp hơn nhiều so với các mẫu UAV tầm xa trước đó.
Giới phân tích cho rằng đây là lựa chọn thiên về tốc độ và khả năng đột kích nhanh ở cự ly trung bình thay vì duy trì tầm hoạt động xa.
Hadid-110 được cho là mang đầu đạn nổ khoảng 30 kg và có thể đạt trần bay hơn 9.000 mét. Ở độ cao này, UAV có thể nằm ngoài tầm bắn hiệu quả của nhiều hệ thống phòng không tầm thấp như pháo phòng không hoặc tên lửa vác vai, buộc đối phương phải sử dụng các tổ hợp phòng không tầm trung hoặc cao hơn để đánh chặn. Sự kết hợp giữa tốc độ cao và trần bay lớn có thể làm giảm “cửa sổ” phát hiện - khóa mục tiêu - khai hỏa của lực lượng phòng thủ xuống còn thời gian ngắn.
Về điều khiển, nền tảng này được cho là tích hợp hệ thống lái tự động, dẫn đường quán tính (INS) và định vị vệ tinh, cho phép lập trình trước quỹ đạo bay. Cách tiếp cận này giảm phụ thuộc vào điều khiển trực tiếp trong quá trình tiếp cận mục tiêu, đồng thời hỗ trợ triển khai theo nhóm hoặc theo kịch bản tấn công định sẵn.
Chiến thuật “bầy đàn hỗn hợp”
Sự xuất hiện của Hadid-110 không thay thế các UAV giá rẻ như Shahed-136 mà bổ sung cho chúng trong một mô hình tác chiến kết hợp. Theo nhiều phân tích, Iran có thể triển khai chiến thuật “bầy đàn hỗn hợp”, trong đó UAV tốc độ chậm và chi phí thấp hoạt động song song với các nền tảng nhanh hơn và khó phát hiện hơn.
Trong kịch bản tấn công bão hòa, số lượng lớn UAV bay chậm được phóng trước nhằm gây áp lực lên hệ thống phòng không đối phương. Các mục tiêu này buộc radar và trung tâm điều khiển phải xử lý đồng thời nhiều vệt bám, đồng thời tiêu tốn đạn đánh chặn vốn có chi phí cao hơn đáng kể. Khi năng lực đánh chặn bị kéo giãn hoặc phân tán, các phương tiện tốc độ cao như Hadid-110 có thể được triển khai để tận dụng khoảng trống trong lưới phòng thủ.
Cách tiếp cận này dựa trên nguyên lý kết hợp giữa số lượng và tốc độ: UAV chậm tạo áp lực về khối lượng mục tiêu, còn UAV phản lực rút ngắn thời gian phản ứng của đối phương. Nếu được phối hợp hiệu quả, mô hình này có thể làm phức tạp đáng kể quá trình phân loại, ưu tiên và đánh chặn mục tiêu của các hệ thống phòng không nhiều lớp.
Việc Hadid-110 sở hữu đặc tính trung gian giữa UAV cảm tử truyền thống và tên lửa hành trình hạng nhẹ cho thấy nỗ lực của Iran trong việc đa dạng hóa công cụ tấn công tầm trung. Điều này đặt ra yêu cầu các quốc gia có liên quan phải đánh giá lại năng lực phòng thủ, đặc biệt trong môi trường mà số lượng lớn phương tiện không người lái giá rẻ có thể được sử dụng để làm suy giảm hiệu quả của các hệ thống đánh chặn hiện đại.
