Khán giả có đang khắt khe hơn với phim Việt?
Sau mùa phim Quốc khánh, khoảng cách doanh thu giữa ba phim Việt cho thấy kinh phí lớn, tên tuổi và quảng bá mạnh chưa đủ thuyết phục khán giả mua vé.
Phòng vé Việt sau kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9 ghi nhận sự phân hóa rõ giữa ba phim Việt cùng có mặt trong nhóm dẫn đầu. Theo số liệu Box Office Vietnam cập nhật sáng 7/9, Nghỉ hè sợ nghỉ hưu của Huỳnh Lập đạt gần 193 tỉ đồng. Quý tử vượt giàu của Nguyễn Quang Dũng đạt khoảng 50,77 tỉ đồng, còn Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh đạt khoảng 32,78 tỉ đồng.
Riêng ngày 6/9, Nghỉ hè sợ nghỉ hưu thu hơn 5,5 tỉ đồng với 60.232 vé trên 2.257 suất chiếu. Quý tử vượt giàu đạt hơn 4 tỉ đồng, còn Hộ linh tráng sĩ khoảng 2,35 tỉ đồng. Trước mùa phim, tương quan giữa ba tác phẩm không hẳn như kết quả hiện tại. Hộ linh tráng sĩ là dự án cổ trang có mức đầu tư được công bố khoảng 100 tỉ đồng và được quảng bá mạnh. Quý tử vượt giàu có Thu Trang, Tiến Luật cùng đạo diễn Nguyễn Quang Dũng. Nghỉ hè sợ nghỉ hưu chọn câu chuyện gia đình gần gũi nhưng hiện bỏ xa hai đối thủ về doanh thu.
Khi kinh phí lớn không bảo đảm doanh thu
Điện ảnh không có công thức chắc thắng. Kết quả mùa phim 2/9 cho thấy những lợi thế thường dùng để quảng bá phim Việt không còn dễ dàng chuyển thành doanh thu. Một bộ phim có thể tốn hàng chục, thậm chí hàng trăm tỉ đồng, sở hữu dàn diễn viên nổi tiếng, bối cảnh lớn, phục trang cầu kỳ và chiến dịch quảng bá dày đặc. Tuy nhiên, người xem vẫn trả tiền cho trải nghiệm cuối cùng trong rạp.
Hộ linh tráng sĩ thể hiện khá rõ sự chênh lệch này. Phim có lợi thế về bối cảnh, phục trang, võ thuật và cảnh sắc Ninh Bình. Johnny Trí Nguyễn đảm nhiệm phần hành động. Nhưng ngay sau khi công chiếu, nhiều phản hồi về kịch bản, tuyến nhân vật và cách kể chuyện xuất hiện. Chỉ vài ngày sau, ê-kíp đưa ra bản dựng mới dài 135 phút, cắt khoảng 20 phút so với phiên bản ban đầu nhằm đẩy nhanh tiết tấu. Việc một bộ phim đang chiếu phải dựng lại cho thấy phản ứng của người xem có thể tác động rất nhanh đến nhà sản xuất. Quảng bá có thể đưa khán giả đến những suất đầu tiên, nhưng chất lượng tác phẩm mới quyết định khả năng duy trì sức hút.
Truyền miệng ngày càng có sức nặng
Nghỉ hè sợ nghỉ hưu ra rạp từ ngày 21/8, sớm hơn một tuần so với hai đối thủ chính. Khoảng thời gian này giúp phim tích lũy doanh thu trước kỳ nghỉ lễ, nhưng phát hành sớm không thể giải thích toàn bộ kết quả. Đến sáng 7/9, phim vẫn dẫn đầu phòng vé sau hơn ba tuần công chiếu và tiến sát mốc 200 tỉ đồng.
Hiệu ứng truyền miệng góp phần duy trì sức hút. Khi những khán giả đầu tiên phản hồi tích cực, bộ phim có thêm một kênh quảng bá rất khó tạo ra chỉ bằng ngân sách truyền thông. Người xem có thể đăng nhận xét trên Facebook ngay khi bước khỏi rạp, còn video TikTok vài chục giây có thể tiếp cận hàng trăm nghìn người. Các hội nhóm điện ảnh liên tục đánh giá, tranh luận, phân tích ưu và nhược của từng tác phẩm.
Phim 25 năm tuổi vẫn cạnh tranh được với phim mới
Harry Potter và Hòn đá Phù thủy trở lại rạp sau 25 năm nhưng đến tối 2/9 vẫn đạt khoảng 24 tỉ đồng. Ở cùng thời điểm, doanh thu của phim gần tương đương Hộ Linh Tráng Sĩ, một tác phẩm Việt hoàn toàn mới.
Kết quả này không đồng nghĩa khán giả chuộng phim ngoại hơn phim Việt. Harry Potter sở hữu cộng đồng người hâm mộ hình thành trong nhiều thập niên, còn việc xem lại tác phẩm trên màn ảnh rộng mang giá trị hoài niệm mà một phim mới khó có được. Tuy nhiên, trường hợp này cho thấy phim mới không mặc nhiên có lợi thế trước phim cũ. Khán giả lựa chọn trải nghiệm mà họ cho rằng xứng đáng với tiền vé và thời gian.
Khán giả khắt khe hay có nhiều quyền lựa chọn hơn?
Gọi khán giả Việt ngày càng khó tính có lẽ chưa phản ánh đầy đủ sự thay đổi của thị trường. Người xem hiện có nhiều công cụ để lựa chọn và ít phải mua vé trong tình trạng thiếu thông tin.
Trước đây, một chiến dịch truyền thông lớn có thể duy trì hình ảnh tích cực của bộ phim khá lâu. Hiện nay, khoảng thời gian này được rút xuống rất ngắn. Ngay sau những suất chiếu đầu tiên, chất lượng tác phẩm đã trở thành chủ đề công khai trên mạng xã hội. Khen, chê, tranh luận và phản biện cùng xuất hiện, khiến nhà sản xuất khó kiểm soát câu chuyện về bộ phim như trước khi công chiếu.
Sự thay đổi này cũng khiến một cách quảng bá quen thuộc của phim Việt giảm hiệu quả: nhấn mạnh sự vất vả của ê-kíp như một lý do để thuyết phục khán giả. Diễn viên dầm mưa bao lâu, đoàn phim quay trong hoàn cảnh khó khăn thế nào, phục trang được may công phu ra sao hay kinh phí lớn đến mức nào đều là thông tin hậu trường có thể tạo sự quan tâm, nhưng không phải thước đo chất lượng điện ảnh.
Khán giả có thể trân trọng công sức của đoàn phim nhưng vẫn không thích tác phẩm. Doanh thu cũng không phải thước đo duy nhất của chất lượng. Một phim tốt vẫn có thể thất bại thương mại do phát hành không thuận lợi hoặc chọn sai thời điểm. Ngược lại, một tác phẩm còn hạn chế vẫn có thể thắng lớn nếu đáp ứng đúng nhu cầu giải trí của số đông.
Mỗi bộ phim phải tự thuyết phục khán giả
Thành công của Nghỉ hè sợ nghỉ hưu không có nghĩa phim gia đình đã trở thành công thức chắc thắng. Kết quả của Hộ linh tráng sĩ cũng không chứng minh khán giả quay lưng với phim cổ trang hay lịch sử. Hai trường hợp chỉ cho thấy ngày càng khó dùng thể loại, đề tài, kinh phí hoặc tên tuổi để dự đoán phản ứng của người xem.
Khi người xem lựa chọn kỹ hơn, nhà sản xuất buộc phải cạnh tranh bằng chính tác phẩm thay vì dựa quá nhiều vào ngôi sao, kinh phí, đề tài hoặc chiến dịch truyền thông. Một bộ phim 100 tỉ đồng không mặc nhiên hay hơn phim có kinh phí thấp hơn.
Với các nhà làm phim Việt, cạnh tranh tại phòng vé không chỉ là giành suất chiếu hay ngân sách truyền thông. Cuộc cạnh tranh quan trọng nhất vẫn nằm ở chính bộ phim. Khi người xem có nhiều lựa chọn hơn, chất lượng, cách kể chuyện và khả năng tạo cảm xúc sẽ ngày càng quyết định sức sống thương mại của một tác phẩm.
