'Khát vọng' Lê Quang Lĩnh: Đi tìm mình trong hội họa
Nhiều người tìm đến hội họa để thể hiện vẻ đẹp của thế giới, nhưng cũng có những người phải đi qua những giới hạn nghiệt ngã của chính mình để tìm thấy thế giới ấy. Với họa sĩ Lê Quang Lĩnh, hội họa còn là hành trình vượt thoát số phận, đối thoại với cuộc đời...
43 tác phẩm được sáng tác trong hơn hai thập niên, từ năm 2003 đến 2026, tại triển lãm cá nhân mang tên Khát vọng của họa sĩ Lê Quang Lĩnh đang tạo nên một không gian nghệ thuật đặc biệt tại Trung tâm Văn hóa, Điện ảnh và Xúc tiến du lịch Hà Tĩnh. Đặc biệt không chỉ bởi câu chuyện vượt lên nghịch cảnh của người nghệ sĩ khuyết tật, mà còn bởi thế giới hội họa giàu nội lực, cá tính và khát khao tự biểu đạt của một họa sĩ đã chọn màu sắc làm tiếng nói, chọn nghệ thuật làm con đường đi về phía ánh sáng.
Khi những giới hạn trở thành điểm khởi đầu của sáng tạo
Sinh năm 1985, Lê Quang Lĩnh đến với hội họa bằng một hành trình không bằng phẳng. Từ nhỏ, Lĩnh đã phải đối diện với bệnh tật, những thiệt thòi về thể chất và không ít trở ngại trong cuộc sống. Ngay cả việc cầm bút, một thao tác tưởng như bình thường với nhiều người, cũng là kết quả của quá trình rèn luyện bền bỉ, kiên trì để vượt lên chính mình.
Nhưng có lẽ, điều đáng nói nhất ở Lĩnh không nằm ở những khó khăn anh đã trải qua, mà ở cách anh lựa chọn đối diện với chúng. Lĩnh không để nghịch cảnh trở thành một dấu chấm hết, cũng không biến sự khiếm khuyết của cơ thể thành giới hạn của trí tưởng tượng. Ngược lại, từ chính những trải nghiệm nhiều gian nan ấy, một thế giới nghệ thuật riêng đã dần hình thành qua từng nét cọ, từng lớp màu.
Vì thế, Khát vọng không phải là một triển lãm chỉ để kể về nghị lực sống. Nếu chỉ nhìn Lê Quang Lĩnh qua câu chuyện số phận, chúng ta sẽ vô tình bỏ qua điều quan trọng hơn nhiều: Lĩnh là một nghệ sĩ có tư duy tạo hình, có ngôn ngữ biểu đạt và có nhu cầu sáng tạo mãnh liệt. Nghị lực giúp Lĩnh đến với hội họa, nhưng chính tài năng, lao động nghệ thuật và sự tìm tòi mới làm nên giá trị của những tác phẩm.
Một thế giới hội họa cuộn chảy từ ký ức và bản năng sáng tạo
Điều gây ấn tượng khi bước vào không gian triển lãm Khát vọng là sự vận động không ngừng của màu sắc, hình thể và nhịp điệu tạo hình. Tranh Lê Quang Lĩnh có những mảng màu cuộn trào, những đường nét phóng khoáng, đôi khi dữ dội, đôi khi ma mị, nhưng bên dưới sự chuyển động ấy vẫn thấp thoáng nét dung dị, gần gũi của ký ức quê hương và đời sống xung quanh. Có cảm giác người họa sĩ không đơn thuần vẽ những gì mắt nhìn thấy, mà đang tìm cách đưa lên mặt toan những gì tâm hồn đã trải nghiệm.
Thiên nhiên, gia đình, quê hương, con người và những ám ảnh đời sống không xuất hiện như những hình ảnh minh họa đơn thuần, mà được chuyển hóa qua một thế giới tạo hình mang dấu ấn cá nhân rất riêng. Ở đó, những mạch nguồn văn hóa quê nhà Hà Tĩnh dường như không nằm yên trong ký ức mà tiếp tục sinh sôi, biến đổi qua từng lớp màu. Có những bức tranh khiến người xem liên tưởng đến những dòng chảy nội tâm, những va đập giữa con người với thế giới, giữa khát vọng và thực tại. Có những tác phẩm lại mở ra một không gian giàu liên tưởng, nơi hình thể không còn bị ràng buộc hoàn toàn bởi những khuôn mẫu quen thuộc.
Đáng chú ý, Lĩnh dường như không quá bận tâm đến việc làm đẹp lòng người xem bằng những hình ảnh dễ hiểu, dễ cảm nhận. Lĩnh có con đường riêng, có những tìm tòi riêng, có cả những góc cạnh và bất an riêng. Đó chính là điều tạo nên sức hấp dẫn của một cá tính nghệ thuật không phải lúc nào cũng cần được giải thích, mà có thể khiến người xem dừng lại, suy ngẫm và đối thoại với tác phẩm.
Hội họa, trong trường hợp này, không chỉ là nghệ thuật của thị giác mà còn là một hình thức tự sự bằng màu sắc và hình thể.
“Tôi đi tìm nghệ thuật cũng là hành trình tôi đi tìm tôi”
Chia sẻ về triển lãm, Lê Quang Lĩnh tâm sự: “Mỗi tác phẩm là lời tự sự, là cách Lĩnh cảm nhận về cuộc sống, về con người, thiên nhiên và sợi dây giữa chúng... Tôi đi tìm nghệ thuật cũng là hành trình tôi đi tìm tôi trong mỗi bức tranh...”. Có lẽ đây chính là chìa khóa để hiểu thế giới nghệ thuật của Lĩnh.
Đi tìm mình trong hội họa, với Lĩnh, không phải là hành trình khẳng định một cái tôi khép kín, mà là quá trình liên tục khám phá, đối diện và vượt qua những giới hạn của bản thân. Mỗi bức tranh giống như một lần tự mở cánh cửa, để những điều khó nói bằng ngôn từ được cất lên qua màu sắc, hình thể và nhịp điệu tạo hình.
Nhìn từ góc độ ấy, 43 tác phẩm tại triển lãm không chỉ là thành quả sáng tạo được tích lũy qua hơn năm, mà còn là 43 dấu mốc của một cuộc đối thoại bền bỉ giữa người nghệ sĩ với chính mình và cuộc đời.
Có thể nói, điều đáng trân trọng ở Lê Quang Lĩnh không phải là anh đã vẽ được bao nhiêu bức tranh trong hoàn cảnh đặc biệt, mà là anh vẫn giữ được ngọn lửa sáng tạo, vẫn không ngừng tìm kiếm một ngôn ngữ nghệ thuật của riêng mình. Đó là phẩm chất của người nghệ sĩ thực thụ, bất kể xuất phát điểm hay những giới hạn mà số phận đặt ra.
Khát vọng hôm nay, chân trời ngày mai
Một triển lãm cá nhân có thể khép lại, nhưng hành trình sáng tạo của người nghệ sĩ thì sẽ không dừng lại. Khát vọng của Lê Quang Lĩnh không chỉ được nhìn nhận như một sự kiện mỹ thuật tại một địa phương. Nó còn là lời nhắc nhở rằng tài năng và sức sáng tạo không bị giới hạn bởi địa lý, hoàn cảnh hay những khiếm khuyết thể chất. Một họa sĩ ở Hà Tĩnh vẫn có thể mở ra thế giới nghệ thuật của riêng mình bằng lao động nghiêm túc, bản lĩnh sáng tạo và một tình yêu cuộc sống bền bỉ.
Rồi đây, khi cánh cửa triển lãm khép lại, Lĩnh sẽ lại trở về với giá vẽ, với những gam màu, những ý tưởng còn dang dở và những chân trời chưa khám phá. Chuyến tàu nghệ thuật của anh vẫn đang tiếp tục, như một định mệnh được viết nên không phải bởi số phận, mà bởi chính ý chí và khát vọng của người nghệ sĩ.
Bởi có những đôi cánh không mọc lên từ cơ thể mà mọc lên từ tâm hồn. Và có những hành trình, càng đi qua gian khó, con người càng hiểu vì sao mình phải tiếp tục vẽ, tiếp tục sống và tiếp tục hy vọng.
Khát vọng hôm nay, biết đâu, chỉ là sân ga đầu tiên của một hành trình nghệ thuật còn nhiều bến đỗ phía trước. Mong rằng ở những lần gặp lại, công chúng sẽ được chiêm ngưỡng thêm những tác phẩm mới, không chỉ khác biệt mà còn sâu sắc hơn, chín muồi hơn, mang dấu ấn Lê Quang Lĩnh.
Bởi ngọn lửa sáng tạo ấy xứng đáng được tiếp sức để không bao giờ tắt giữa hành trình đi tìm cái đẹp của một đời người.
