Không uống một giọt rượu vẫn mắc viêm gan: Sự thật khiến nhiều người giật mình
Nhiều người không uống rượu bia vẫn mắc viêm gan mà không hay biết. HCDC chỉ ra những nguyên nhân phổ biến và khuyến cáo cách phòng bệnh hiệu quả, phát hiện sớm biến chứng.
Nhiều người tin rằng chỉ những người thường xuyên uống rượu bia mới đối mặt với nguy cơ viêm gan. Tuy nhiên, theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), đây là quan niệm chưa đầy đủ. Trên thực tế, vi rút viêm gan, việc sử dụng thuốc không đúng cách, hóa chất và các rối loạn miễn dịch mới là những nguyên nhân khiến không ít người mắc bệnh dù chưa từng uống một giọt rượu.
Không uống rượu bia không đồng nghĩa với lá gan khỏe mạnh
Trong suy nghĩ của nhiều người, viêm gan gần như đồng nghĩa với việc lạm dụng rượu bia. Chính quan niệm này khiến không ít người chủ quan, cho rằng chỉ cần tránh đồ uống có cồn là đã đủ bảo vệ lá gan. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cho rằng đây là một trong những nguyên nhân khiến nhiều trường hợp phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn.
Theo HCDC, vi rút viêm gan vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh gan mạn tính trên toàn cầu. Trong số đó, viêm gan B và viêm gan C là hai tác nhân gây ra phần lớn các trường hợp xơ gan và ung thư gan, chứ không phải riêng rượu bia.
Điều này cũng lý giải vì sao nhiều người có lối sống lành mạnh, không sử dụng đồ uống có cồn nhưng vẫn được chẩn đoán mắc viêm gan hoặc các bệnh lý gan mạn tính.
HCDC cho biết hiện y học đã xác định 5 loại vi rút viêm gan chính gồm A, B, C, D và E. Mỗi loại có cơ chế lây truyền và mức độ ảnh hưởng khác nhau. Viêm gan A và E chủ yếu lây qua đường tiêu hóa khi sử dụng thực phẩm hoặc nguồn nước không bảo đảm vệ sinh. Trong khi đó, viêm gan B, C và D lây qua đường máu, quan hệ tình dục không an toàn hoặc từ mẹ sang con.
Đáng lo ngại, nhiều trường hợp nhiễm viêm gan B hoặc C gần như không có triệu chứng trong nhiều năm. Người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường cho đến khi xuất hiện các dấu hiệu của xơ gan hoặc ung thư gan. Chính diễn tiến âm thầm này khiến viêm gan được xem là một trong những bệnh lí nguy hiểm nếu không được phát hiện sớm.
Theo HCDC, đây cũng là lí do người dân không nên chỉ dựa vào cảm giác khỏe mạnh để khẳng định gan không có vấn đề mà cần chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Không chỉ vi rút, thuốc và hóa chất cũng có thể gây tổn thương gan
Ngoài các tác nhân truyền nhiễm, nhiều trường hợp viêm gan xuất phát từ chính những thói quen trong cuộc sống hằng ngày.
Theo HCDC, gan là cơ quan đảm nhiệm vai trò chuyển hóa và thải độc cho cơ thể. Khi phải xử lí quá nhiều thuốc, hóa chất hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc, tế bào gan có thể bị tổn thương, gây viêm gan do thuốc hoặc độc chất.
Đáng chú ý, tình trạng tự ý sử dụng thuốc giảm đau, kháng sinh, thực phẩm chức năng hoặc các loại thuốc nam, thuốc bắc không rõ nguồn gốc đang trở thành yếu tố nguy cơ ngày càng phổ biến. Nhiều người lầm tưởng sản phẩm có nguồn gốc thảo dược thì hoàn toàn an toàn, trong khi thực tế gan vẫn phải chuyển hóa các hoạt chất này và có thể bị quá tải nếu sử dụng kéo dài hoặc không đúng cách.
Viêm gan tự miễn cũng có thể xảy ra ở người khỏe mạnh
Một nguyên nhân khác ít được biết đến là viêm gan tự miễn. Đây là tình trạng hệ miễn dịch của cơ thể nhận diện nhầm tế bào gan là tác nhân gây hại rồi tự tấn công chính cơ quan này. Bệnh không liên quan đến rượu bia hay vi rút nhưng vẫn có thể dẫn đến viêm gan mạn tính, xơ gan nếu không được điều trị phù hợp.
Theo HCDC, bất kể nguyên nhân là gì, tình trạng viêm kéo dài đều có thể làm các tế bào gan bị thay thế dần bằng mô xơ, làm suy giảm chức năng gan và gia tăng nguy cơ ung thư gan theo thời gian.
Các chuyên gia của HCDC cho rằng thay đổi nhận thức là yếu tố quan trọng trong phòng chống bệnh viêm gan. Không uống rượu bia là cần thiết nhưng chưa đủ để bảo vệ lá gan.
Người dân cần chủ động tiêm vắc xin viêm gan B theo khuyến cáo, bảo đảm an toàn thực phẩm, không dùng chung kim tiêm và các vật dụng có nguy cơ tiếp xúc với máu, sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn của bác sĩ, đồng thời thực hiện quan hệ tình dục an toàn để giảm nguy cơ lây nhiễm vi rút viêm gan.
Bên cạnh đó, HCDC khuyến nghị người dân nên kiểm tra men gan, siêu âm gan và xét nghiệm viêm gan B, C định kì, đặc biệt với những người thuộc nhóm nguy cơ hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh gan. Việc phát hiện sớm giúp nâng cao hiệu quả điều trị, hạn chế tiến triển sang xơ gan và ung thư gan.
Theo các chuyên gia, viêm gan không phải là căn bệnh chỉ xuất hiện ở người uống nhiều rượu bia. Trong bối cảnh tỉ lệ mắc các bệnh gan mạn tính vẫn ở mức cao, việc hiểu đúng nguyên nhân gây bệnh, chủ động phòng ngừa và tầm soát định kì sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ biến chứng, đồng thời góp phần bảo vệ sức khỏe lá gan lâu dài.
