Kinh ngạc nhìn máy bay khổng lồ của Nga lao xuống nước trước khi bay lên

Cỗ máy có nguồn gốc từ nước Nga này là loại máy bay phản lực lưỡng cư duy nhất đang hoạt động trên thế giới. Động tác nhào mình xuống nước của thủy phi cơ, bên cạnh việc dung để lấy đà bay lên, còn có tác dụng độc đáo là để “húp” nước. Cụ thể là 12 tấn nước, để thả lên các đám cháy.

Từ máy bay săn ngầm Chiến tranh Lạnh đến “lính cứu hỏa” thế kỷ XXI

Giữa thập niên 1970, Cục thiết kế Beriev tại Taganrog nhận nhiệm vụ phát triển một thủy phi cơ chống ngầm mới thay thế chiếc Be-12 đã lỗi thời. Dự án “A-40” bắt đầu được triển khai năm 1982.

Đây là một cỗ máy khổng lồ với khối lượng cất cánh tối đa 86 tấn, trang bị 4 động cơ phản lực. A-40 được thiết kế để tuần tra những vùng biển rộng lớn của Liên Xô nhằm phát hiện và tiêu diệt tàu ngầm đối phương.

A-40 bay lần đầu ngày 8/12/1986 và lập hàng loạt kỉ lục thế giới cho thủy phi cơ. Tuy nhiên, khi Liên Xô tan rã, dự án bị đình chỉ khi mới chỉ có một nguyên mẫu hoàn chỉnh.

Nhưng ý tưởng và công nghệ lõi không mất đi. Năm 1989, đội ngũ Beriev bắt tay phát triển một phiên bản dân sự bằng một nửa kích cỡ A-40. Tầm nhìn của thiết kế hướng đến chữa cháy rừng.

Mỗi mùa hè, hàng triệu héc-ta rừng taiga ở Nga thường xuyên bị đe dọa bởi cháy. Một chiếc máy bay lưỡng cư có thể tự hút nước từ ngay dưới “đường băng” của nó rõ ràng có giá trị to lớn.

Nguyên mẫu cất cánh lần đầu ngày 24/9/1998 tại nhà máy Irkutsk. Be-200 được hoàn thiện và chấp nhận trang bị cho Bộ Tình trạng Khẩn cấp Nga năm 2002.

Không có đối thủ trong nhiệm vụ chữa cháy rừng

Điều khiến Be-200 trở thành một kì quan kĩ thuật nằm ở cách thiết kế được tối ưu cho hoạt động từ mặt nước.

Thân chiếc máy bay 41 tấn có thiết kế dựa trên vỏ tàu thủy. Thân có đáy kiểu một bậc đơn, cho phép nó hạ cánh và lướt trên mặt nước biển với sóng cao tới 1,2 mét.

Hai động cơ phản lực Progress D-436TP được gắn cao trên thân, gần về phía đuôi, nhằm tránh nước văng vào cửa hút khí khi máy bay lướt trên mặt nước. Vì đặc điểm này, Be-200 là máy bay lưỡng cư duy nhất sử dụng động cơ phản lực, trong khi mọi thiết kế khác trên thế giới hiện nay dùng động cơ cánh quạt.

Khi ở trên mặt nước, Be-200 chạm bụng xuống, mở các van hút dưới thân. Trong vỏn vẹn 14 giây chạy đà, 12 tấn nước được nạp đầy vào các bể chứa bên trong thân máy bay. Sau đó Be-200 ngóc đầu cất cánh, bay tới khu vực có đám cháy và xả toàn bộ khối nước xuống.

Trong một ca chữa cháy với bán kính hoạt động 10 km từ nguồn nước tới đám cháy, một chiếc Be-200 nạp đầy nhiên liệu có thể thả tổng cộng tới 270 tấn nước qua nhiều lượt hút.

Tốc độ bay hành trình của Be-200 đạt 365 km/h, nhanh hơn đáng kể so với các thủy phi cơ cánh quạt truyền thống, giúp rút ngắn thời gian giữa mỗi lượt thả nước. Khác biệt nhất, Be-200 có cabin tăng áp hoàn toàn, điều hiếm có trên bất kỳ thủy phi cơ nào khác. Tính năng này cho phép Be-200 bay ở độ cao lên tới 8.000 mét và có thể tùy biến thành cho chức năng chở khách, vận tải hàng hóa, cứu hộ cứu nạn hoặc tuần thám biển.

“Chinh chiến” từ rừng taiga đến Thái Bình Dương

Cho tới nay, mới chỉ có 20 chiếc Be-200 được xuất xưởng, chủ yếu phục vụ trong nước Nga. Mặc dù vậy, tính năng mạnh mẽ khiến Be-200 được cũng các nước khác ưa chuộng. Cỗ máy lưỡng cư này được đem cho thuê rất nhiều ở những nước hay có cháy rừng.

Lần triển khai Be-200 ở nước ngoài đầu tiên diễn ra từ ngày 20/8 đến 30/9/2004, khi một chiếc Be-200ES hoạt động từ đảo Sardinia của Italy. Phi hành đoàn Nga-Italy đã phối hợp thực hiện hơn 100 chuyến bay trong khoảng 90 giờ, tham gia dập tắt 4 đám cháy rừng và thả tổng cộng 294 tấn nước. Chiến dịch thành công đến mức Italy gia hạn hợp tác sang mùa khô năm 2005. Tổng cộng, chiếc Be-200 hoàn thành 63 phi vụ với 150 giờ bay, thực hiện 435 lượt thả nước với tổng khối lượng hơn 3.175 tấn.

Bồ Đào Nha là quốc gia thuê Be-200 vào năm 2006. Tại đây, một máy bay hoàn thành 42 chuyến bay, 301 lượt hút nước, thả 2.167 tấn nước. Bồ Đào Nha tiếp tục thuê Be-200 vào các năm 2007 và 2016. Năm 2016, Be-200 được ghi nhận đã thành công trong việc ngăn lửa lan tới thị trấn Castro Laboreiro với 1.000 dân, cứu 15 trang trại tại Viaden de Baixo, đồng thời bảo vệ Vườn quốc gia Peneda-Gerês.

Danh sách các quốc gia sử dụng Be-200 tiếp tục kéo dài. Hy Lạp thuê Be-200 trong mùa cháy rừng khốc liệt năm 2007. Israel huy động hai chiếc khi đám cháy núi Carmel bùng phát tháng 12/2010. Serbia còn thuê một máy bay để trực vào các mùa hè 2012 và 2013. Indonesia thuê hai chiếc vào tháng 10/2006 trong 45 ngày và tin dùng Be-200 trong năm 2015 để tìm kiếm nạn nhân vụ rơi máy bay AirAsia QZ8501 trên biển Java.

Trung Quốc khoe thủy phi cơ Côn Long AG600