Lãnh đạo Sở ATTP TP.HCM: Phường, xã phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra ngộ độc thực phẩm
Trước làn sóng ngộ độc thực phẩm, TP.HCM chuyển dịch tư duy sang "phòng ngừa từ gốc", quy trách nhiệm trực tiếp cho Chủ tịch UBND phường, xã nếu xảy ra sai phạm.
Trước những diễn biến phức tạp của tình hình ngộ độc thực phẩm thời gian gần đây trên phạm vi cả nước và tại các đô thị lớn, Sở An toàn thực phẩm (ATTP) TP.HCM đã phát đi những thông điệp mạnh mẽ cùng giải pháp căn cơ nhằm bảo vệ sức khỏe người dân. Điểm cốt lõi trong chiến lược mới của năm 2026 là việc phân định rạch ròi "vùng trách nhiệm", quyết tâm không để xảy ra tình trạng chồng chéo hay buông lỏng quản lý từ cấp cơ sở cho đến tuyến thành phố.
Chặn đứng nguy cơ ngộ độc từ bếp ăn trường học
Chia sẻ tại buổi họp báo định kì về tình hình kinh tế - xã hội TP.HCM vào chiều 8/10, ông Lê Minh Hải, Phó giám đốc Sở ATTP TP.HCM, nhấn mạnh công tác kiểm tra, giám sát trong giai đoạn tới sẽ tập trung vào các trọng điểm mang tính sống còn đối với sức khỏe cộng đồng.
Cơ quan chức năng đang triển khai đợt tổng rà soát và kiểm tra toàn diện các bếp ăn tập thể tại các trường học, dự kiến sẽ hoàn tất dứt điểm ngay trong tháng 10 hoặc đầu tháng 11. Đây là động thái kịp thời nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho những bữa ăn bán trú của học sinh — nhóm đối tượng nhạy cảm, cần được bảo vệ đặc biệt trước các nguy cơ nhiễm khuẩn.
Trong kế hoạch hành động lần này, ngành chức năng đã xây dựng một bản đồ phân định quyền hạn và trách nhiệm cực kỳ rõ ràng. Theo đó, Sở ATTP sẽ trực tiếp đảm nhận việc kiểm tra các đối tượng trọng điểm có quy mô lớn. Ngược lại, lực lượng chức năng tại các phường, xã sẽ chịu trách nhiệm bám sát và giám sát chặt chẽ các cơ sở thuộc thẩm quyền quản lí trực tiếp trên địa bàn. Sự phân vai cụ thể này nhằm hiện thực hóa tinh thần Chỉ thị 33 của Thủ tướng Chính phủ, đảm bảo không có bếp ăn tập thể hay cơ sở cung cấp suất ăn nào bị lọt lưới kiểm tra.
"Việc bảo đảm an toàn thực phẩm học đường không thể chỉ làm theo phong trào hay mang tính thời điểm. Chúng tôi kiên quyết thiết lập một cơ chế giám sát liên tục, nơi mà từ nguồn nguyên liệu đầu vào, quy trình chế biến cho đến khi món ăn đặt lên bàn của học sinh đều phải minh bạch và có người chịu trách nhiệm rõ ràng. Nếu để xảy ra sai phạm do lơ là, người đứng đầu cơ sở và lực lượng phụ trách địa bàn đó sẽ phải giải trình trước pháp luật”, ông Hải nhấn mạnh.
Chủ động xây dựng "thế trận" kiểm soát thị trường Tết
Không dừng lại ở khu vực trường học, áp lực đảm bảo an toàn thực phẩm càng đè nặng lên vai các nhà quản lí khi thành phố bước vào những tháng cuối năm. Đây là giai đoạn cao điểm phục vụ Tết Nguyên đán (kéo dài từ tháng 12 đến tận tháng Giêng năm sau) với lượng tiêu thụ hàng hóa tăng đột biến.
Để đối phó với thách thức này, lãnh đạo Sở ATTP cho biết sẽ triển khai đồng bộ nhiều mũi nhọn kiểm tra xuyên suốt thị trường. Lực lượng quản lí sẽ tập trung đánh mạnh vào các chợ đầu mối và hệ thống chợ truyền thống nhằm kiểm soát khối lượng lớn hàng hóa tiêu dùng thiết yếu luân chuyển mỗi ngày. Song song đó, các cơ sở kinh doanh, kho bãi bảo quản thực phẩm cùng các đại lý phân phối lớn cũng nằm trong diện ưu tiên kiểm tra diện rộng để kịp thời phát hiện hàng lậu, hàng kém chất lượng.
Tùy theo mức độ vi phạm, lực lượng chức năng sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với cơ quan công an và quản lý thị trường để xử lí triệt để các tổ chức, cá nhân sai phạm. Quan điểm của thành phố là không dung túng cho bất kì hành vi trục lợi nào trên sức khỏe của người dân. Đồng thời, các cơ sở sản xuất bánh mứt kẹo, các loại nước giải khát cùng dịch vụ phục vụ Tết cũng chịu sự giám sát nghiêm ngặt để ngăn chặn nguồn cung thực phẩm bẩn ngay từ nơi sản xuất.
Xóa khoảng trống quản lí bằng cách giao quyền cho cơ sở
Một điểm cải tiến mang tính bước ngoặt của năm 2026 so với giai đoạn trước chính là sự rạch ròi trong phân cấp quản lí hành chính. Nếu như những năm trước, sự phân định giữa tuyến sở và tuyến cơ sở đôi khi vẫn còn những "khoảng mờ" gây lúng túng trong xử lí vi phạm, thì nay, các loại hình dịch vụ ăn uống và kinh doanh thực phẩm quy mô hộ cá thể đã được giao khoán rõ ràng cho UBND các phường, xã trực tiếp chịu trách nhiệm quản lí, kiểm tra.
Lúc này, Sở ATTP sẽ đóng vai trò tổng hợp, điều phối và tổ chức phối hợp nhịp nhàng để hỗ trợ các phường, xã về mặt nghiệp vụ. Sở cũng đóng vai trò tham mưu đắc lực cho UBND TP.HCM các chủ trương, định hướng vĩ mô nhằm khép kín mọi kẽ hở pháp lý, tránh tình trạng "cha chung không ai khóc".
"Khoảng trống quản lí chính là nơi thực phẩm bẩn len lỏi vào đời sống của người dân. Bằng cách đẩy mạnh phân cấp, trao quyền đi đôi với quy trách nhiệm cụ thể cho từng Chủ tịch UBND phường, xã, chúng tôi muốn tạo ra một lá chắn phản ứng nhanh. Người dân ở đâu, chính quyền ở đó và bất kì dấu hiệu vi phạm nào cũng phải được xử lý ngay tại cơ sở thay vì chờ đợi các đoàn kiểm tra liên ngành từ cấp thành phố xuống”, ông Hải khẳng định.
Nhìn nhận thẳng thắn về thực trạng ngộ độc thực phẩm trong những năm qua có chiều hướng gia tăng, ông Lê Minh Hải cho biết Bộ Y tế cùng các cơ quan chức năng đã có những đánh giá nghiêm túc. Dù quy mô các vụ việc trong nửa đầu năm 2026 đã phần nào giảm bớt, nhưng tư duy quản lí hiện nay đã dịch chuyển hoàn toàn từ "bị động ứng phó" sang "chủ động phòng ngừa từ gốc".
Thành phố hiện đã ban hành một kế hoạch chung, vạch rõ trách nhiệm xuyên suốt từ khâu phòng ngừa ban đầu của phường, xã cho đến sự can thiệp chuyên sâu của các sở, ngành liên quan. Quy chế phối hợp trong điều tra và xử lí ngộ độc thực phẩm cũng đã chính thức có hiệu lực, giúp giải quyết triệt để sự lúng túng trước đây của các lực lượng khi xảy ra sự cố. Quy chế quy định rất rõ tình huống nào phường, xã phải ra tay hành động ngay lập tức, tình huống nào thuộc thẩm quyền xử lý chuyên môn của sở, và khi nào cần kích hoạt sức mạnh tổng hợp của lực lượng công an hay quản lí thị trường.
