TP.HCM ghi nhận gần 1.400 người ngộ độc thực phẩm trong một năm

UBND TP.HCM vừa có báo cáo về công tác quản lý an toàn thực phẩm trên địa bàn, trong thời gian từ ngày 1/7/2025 đến 30/6/2026. Đây là giai đoạn thành phố vận hành mô hình quản lý tập trung sau khi hợp nhất nhiệm vụ an toàn thực phẩm thuộc các lĩnh vực y tế, nông nghiệp và công thương về một đầu mối.

Theo báo cáo, TP.HCM ghi nhận 19 vụ ngộ độc thực phẩm, làm 1.389 người mắc, không có trường hợp tử vong. Các vụ việc đều được điều tra, truy xuất nguồn gốc và xử lý theo cơ chế phối hợp liên ngành.

Dù không ghi nhận tử vong, số người mắc cho thấy nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn hiện hữu, nhất là tại những nơi phục vụ số lượng lớn như bếp ăn tập thể, trường học, khu công nghiệp và cơ sở cung cấp suất ăn sẵn.

TP.HCM kiểm tra hơn 3.600 cơ sở, xử phạt gần 781 triệu đồng

Trong một năm, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đã kiểm tra 3.648 cơ sở. Trong đó, 3.413 cơ sở được kiểm tra theo kế hoạch và 235 cơ sở bị kiểm tra đột xuất.

Qua kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện 50 cơ sở vi phạm. Sở đã xử phạt hành chính 48 cơ sở với tổng số tiền hơn 778,7 triệu đồng, tham mưu UBND TP.HCM xử phạt thêm một trường hợp 2 triệu đồng và tiếp tục xử lý một trường hợp khác.

Các lỗi chủ yếu liên quan đến điều kiện vệ sinh, chất lượng và công bố sản phẩm, kiểm dịch, vận chuyển sản phẩm động vật, ghi nhãn và quảng cáo thực phẩm.

Một số cơ sở bị đình chỉ hoạt động có thời hạn. Cơ quan chức năng cũng buộc thu hồi 33 bản tự công bố cùng 33 sản phẩm, đồng thời xử lí nhiều thực phẩm không bảo đảm điều kiện lưu thông.

Trong 102 mẫu thực phẩm được lấy để kiểm nghiệm, bốn mẫu không đạt chỉ tiêu vi sinh, 23 mẫu đang chờ kết quả tại thời điểm báo cáo.

Hoạt động kiểm tra tập trung vào những nhóm có nguy cơ cao như bếp ăn trường học, đơn vị cung cấp suất ăn, nhà hàng tiệc cưới, bếp ăn tập thể tại khu công nghiệp, khu chế xuất và các chợ đầu mối.

Tại ba chợ đầu mối Bình Điền, Hóc Môn và Thủ Đức, thành phố tăng kiểm tra nguồn gốc hàng hóa, điều kiện bảo quản, hóa đơn, chứng từ và việc thực hiện truy xuất nguồn gốc.

Riêng trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, cơ quan chức năng lấy 380 mẫu nông lâm thủy sản tại ba chợ đầu mối. Kết quả có 346 mẫu đạt yêu cầu, chiếm 91,05%; 34 mẫu không đạt, tương đương 8,95%.

Trong sáu tháng đầu năm 2026, hơn 43.100 lượt xe vận chuyển thịt heo vào chợ Bình Điền và Hóc Môn đã được kiểm tra. Tổng cộng hơn 865.000 con heo được kiểm soát nguồn gốc bằng ứng dụng truy xuất, mã QR và hồ sơ liên quan.

Thành phố cũng duy trì đề án truy xuất nguồn gốc thịt heo, thịt gia cầm và trứng gia cầm. Đến tháng 6/2026, có 8.972 cơ sở tham gia hệ thống. Mục tiêu là kiểm soát thực phẩm từ khâu sản xuất, giết mổ, vận chuyển đến phân phối, thay vì chỉ xử lí khi hàng hóa đã ra thị trường.

Nguy cơ còn lớn khi cấp cơ sở thiếu người chuyên môn

Báo cáo đánh giá mô hình Sở An toàn thực phẩm giúp thành phố tập trung đầu mối quản lí, giảm tình trạng nhiều cơ quan cùng kiểm tra một cơ sở.

Từ tháng 7/2025 đến tháng 7/2026, Sở tiếp nhận gần 108.000 hồ sơ hành chính và giải quyết hơn 105.200 hồ sơ. Trong số hồ sơ đã giải quyết, 99,96% được xử lý đúng hạn hoặc trước hạn.

Tuy nhiên, khó khăn lớn hiện nay nằm ở nguồn nhân lực. Sở An toàn thực phẩm còn thiếu nhân sự chuyên môn phục vụ kiểm dịch sản phẩm động vật và thẩm định cơ sở kiểm nghiệm.

Tại cấp xã, khối lượng công việc tăng sau khi tiếp nhận thêm nhiệm vụ nhưng biên chế không tăng tương ứng. Nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm y tế, môi trường, an sinh xã hội, cải cách hành chính và chuyển đổi số.

Không ít người chưa được đào tạo chuyên sâu về kiểm tra an toàn thực phẩm, quản lí dữ liệu và xử lí vi phạm. Điều này tạo áp lực lớn, nhất là khi thủ tục chuyên ngành ngày càng phức tạp và yêu cầu xử lí phải nhanh, đúng thẩm quyền.

Đây là khoảng trống cần sớm khắc phục khi thành phố đang phân cấp thêm nhiệm vụ cho 168 xã, phường, đặc khu, trong đó có việc cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm cho các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống.

An toàn thực phẩm tại một đô thị lớn không thể chỉ dựa vào các đợt kiểm tra cao điểm. Thực phẩm vào thành phố mỗi ngày từ nhiều địa phương, qua nhiều khâu trung gian và được phân phối tại chợ truyền thống, siêu thị, hàng quán, bếp ăn tập thể.

Vì vậy, thách thức không chỉ nằm ở việc phát hiện bao nhiêu cơ sở vi phạm, mà là khả năng cảnh báo nguy cơ sớm, kiểm soát được nguồn hàng và xử lí nhanh khi xảy ra sự cố.

Việc 19 vụ ngộ độc khiến gần 1.400 người mắc trong một năm cho thấy công tác hậu kiểm vẫn phải đi cùng giám sát từ đầu chuỗi. Thành phố cũng cần bổ sung nhân lực cho cấp cơ sở, công khai kịp thời các vụ vi phạm và giúp người dân dễ dàng kiểm tra nguồn gốc thực phẩm trước khi lựa chọn.