Meta và chiến lược đa dạng hóa chip để thống trị cuộc đua hạ tầng AI toàn cầu

Trong cuộc đua AI (trí tuệ nhân tạo), các hãng công nghệ lớn đang đẩy mạnh xây dựng các trung tâm dữ liệu khổng lồ để đáp ứng nhu cầu tính toán ngày càng cao từ các mô hình ngôn ngữ lớn và ứng dụng AI tạo sinh.

Alphabet (công ty mẹ Google), Microsoft, Meta và Amazon dự kiến chi tiêu vốn trong năm 2026 từ 650 USD đến 700 tỉ USD, phần lớn dành cho mở rộng cơ sở hạ tầng AI, như trung tâm dữ liệu mới, máy chủ xử lý AI, hệ thống làm mát, điện và mạng… Trong số đó, Meta là một trong những hãng chi tiêu mạnh tay nhất, không chỉ đầu tư lớn vào trung tâm dữ liệu mà còn chủ động tái cơ cấu chiến lược nguồn cung chip.

Sự kiện nổi bật gần đây nhất là Meta nâng mức đầu tư cho trung tâm dữ liệu AI tại thành phố El Paso (bang Texas, Mỹ) từ 1,5 tỉ USD ban đầu lên đến 10 tỉ USD, với mục tiêu đạt công suất 1 gigawatt trước khi dự kiến đi vào hoạt động vào năm 2028. Động thái này phản ánh quyết tâm củng cố năng lực điện toán của Meta cho các ứng dụng AI cao cấp trong tương lai.

Khi đi vào hoạt động, trung tâm dữ liệu ở El Paso sẽ tạo ra 300 việc làm mới, với hơn 3.000 công nhân dự kiến có mặt tại công trường vào giai đoạn cao điểm xây dựng, theo Meta.

Meta cũng cho biết công ty đang triển khai các dự án theo hợp đồng bổ sung hơn 5.000 megawatt năng lượng sạch vào lưới điện tại Texas, đồng thời giảm áp lực về nước bằng cách hợp tác với các tổ chức phi lợi nhuận chuyên môn để cung cấp nước ngọt cho khu vực này.

Cơ sở ở El Paso trở thành trung tâm dữ liệu thứ 29 của Meta trên toàn cầu và thứ ba tại Texas.

Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở khoản đầu tư hàng tỉ USD, mà là chiến lược đa dạng hóa nguồn cung chip của Meta trong cuộc đua hạ tầng AI.

Trước đây, các trung tâm dữ liệu AI lớn thường phụ thuộc chủ yếu vào GPU (bộ xử lý đồ họa) của Nvidia - nhà cung cấp dẫn đầu thị trường chip AI nhiều năm qua. Song gần đây, Meta đang âm thầm thay đổi chiến lược. Dù vẫn ký hợp đồng trị giá hàng tỉ USD với Nvidia để sử dụng các GPU mạnh nhất như dòng Blackwell và Rubin, Meta đang mở rộng hợp tác với công ty khác như AMD, Google, thậm chí phát triển chip AI riêng.

Nguồn cung GPU Nvidia vẫn quan trọng nhưng không còn duy nhất

Nvidia giữ vị thế thống trị thị trường chip dành cho AI nhiều năm qua. Các GPU Nvidia giúp các trung tâm dữ liệu hoạt động hiệu quả, từ việc huấn luyện những mô hình ngôn ngữ lớn tới xử lý các tác vụ AI phức tạp trong thời gian thực. Vì vậy, khi mở rộng các trung tâm dữ liệu AI, Meta đã ký hợp đồng lớn với Nvidia để đảm bảo có đủ GPU mạnh mẽ, đáp ứng nhu cầu tính toán khổng lồ mà các mô hình AI hiện nay đòi hỏi.

Ngày 17.2, Nvidia thông báo đã ký thỏa thuận kéo dài nhiều năm để bán cho Meta hàng triệu chip AI hiện tại và tương lai, gồm cả CPU cạnh tranh với sản phẩm của AMD và Intel.

Nvidia không tiết lộ giá trị nhưng cho biết thỏa thuận này gồm các GPU Blackwell hiện tại cũng như phiên bản Rubin sắp ra mắt. Thỏa thuận cũng gồm cả việc triển khai độc lập các CPU Grace và Vera của Nvidia. Nvidia đã giới thiệu các CPU này, dựa trên công nghệ từ Arm Holdings, từ năm 2023 như những sản phẩm bổ trợ cho các chip AI của mình.

Việc sử dụng GPU Nvidia mang lại ưu điểm về hiệu suất và tính ổn định, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu Meta phụ thuộc quá nhiều vào một nhà cung cấp duy nhất. Nếu có bất kỳ vấn đề nào xảy ra với nguồn cung hay giá cả GPU, những công ty phụ thuộc nhiều vào Nvidia có thể chịu ảnh hưởng lớn.

Nhận ra điều này, Meta đã thay đổi chiến lược và đa dạng hóa nguồn cung chip AI.

Ký hợp đồng chip AI bom tấn với AMD

Một bước tiến lớn trong chiến lược hạ tầng AI của Meta là việc ký kết các thỏa thuận với AMD. Hôm 24.2, AMD cho biết đã đồng ý bán tới 60 tỉ USD chip AI cho Meta trong 5 năm, một thỏa thuận cho phép công ty mẹ Facebook mua tới 10% cổ phần của hãng chip Mỹ.

AMD sẽ cung cấp cho Meta lượng chip AI tương đương công suất 6 gigawatt, bắt đầu với 1 gigawatt từ sản phẩm chủ lực MI450 sắp ra mắt của công ty vào nửa cuối năm 2026.

Ngoài GPU AMD, Meta Platforms có kế hoạch mua CPU, gồm cả phiên bản được tùy chỉnh theo nhu cầu của gã khổng lồ mạng xã hội này. Bà Lisa Su, Giám đốc điều hành AMD, cho biết CPU tùy chỉnh sẽ được tối ưu để mang lại hiệu năng mạnh mẽ, đồng thời giữ mức tiêu thụ năng lượng thấp nhất có thể. Thỏa thuận sẽ gồm cả hai thế hệ CPU của AMD.

“Không còn nghi ngờ gì nữa, Mark Zuckerberg có những tham vọng rất lớn về những gì ông ấy muốn đạt được. Chúng tôi muốn sử dụng mọi khía cạnh công nghệ của mình để thực sự giúp Meta đạt được điều đó”, Lisa Su phát biểu, nhắc đến giám đốc điều hành Meta.

Meta đã đóng góp vào thiết kế chip AI MI450, được tối ưu hóa cho quy trình tính toán được gọi là suy luận, tức khi mô hình AI phản hồi các câu hỏi của người dùng.

Là một phần của thỏa thuận với Meta, AMD sẽ phát hành chứng quyền mua 160 triệu cổ phiếu với giá thực hiện chỉ là 1 cent (0,01 USD).

Chứng quyền này sẽ được phân bổ dần trong suốt thời gian hợp đồng và sẽ được kích hoạt khi giá cổ phiếu AMD đạt các mục tiêu tăng dần, lên tới 600 USD. Ngoài mục tiêu về giá cổ phiếu, còn có "các yêu cầu kỹ thuật và thương mại" với mỗi đợt phát hành quyền mua cổ phiếu mà cần phải đáp ứng.

“Meta đang đặt cược lớn vào AMD”, Lisa Su nhấn mạnh.

Điều này cho thấy Meta không đơn thuần mua chip AI theo cách truyền thống mà còn biến thỏa thuận này thành hình thức đầu tư chiến lược vào nguồn cung chip dài hạn.

Thỏa thuận bom tấn với AMD cho phép Meta giảm bớt rủi ro nguồn cung chip AI, đa dạng hóa đối tác và tránh bị lệ thuộc quá mức vào Nvidia.

Thuê TPU từ Google

Không dừng lại ở Nvidia và AMD, Meta còn tiếp cận dòng chip AI khác từ Google. Cuối tháng 2, một số trang đưa tin Meta đã ký thỏa thuận nhiều tỉ USD với Google để thuê các TPU thông qua Google Cloud, nhằm phục vụ việc huấn luyện các mô hình AI thế hệ mới.

TPU là loại chip do Google phát triển từ năm 2015, được thiết kế chuyên phục vụ các tác vụ liên quan đến AI. Nhờ được tối ưu cho một nhiệm vụ, TPU có thể huấn luyện và vận hành các mô hình AI lớn nhanh hơn, hiệu quả hơn và tiết kiệm điện hơn so với nhiều loại chip truyền thống.

Điểm đáng chú ý là Google không còn giữ TPU cho riêng mình. Thông qua dịch vụ đám mây Google Cloud, gã khổng lồ công nghệ Mỹ cho phép các công ty, tổ chức bên ngoài thuê và sử dụng sức mạnh của TPU để phát triển sản phẩm AI. Chính điều này giúp TPU đang trở thành một trong những công nghệ quan trọng cho hạ tầng AI thế hệ mới, có thể cạnh tranh với GPU Nvidia.

Theo Santosh Janardhan - Giám đốc hạ tầng Meta, quy mô xây dựng trung tâm dữ liệu và hạ tầng của Meta lớn đến mức cần nhiều nhà cung cấp chip cùng nhiều cách tiếp cận khác nhau.

"Tất cả nhà sản xuất chip đều có một chỗ đứng nhất định trong cuộc thảo luận với Meta", ông nhấn mạnh.

Santosh Janardhan nói Meta vẫn có kế hoạch tiếp tục mua chip từ các nhà cung cấp khác và đồng thời phát triển chip của riêng mình.

Một số nhà phân tích cho rằng Broadcom là đối tác quan trọng giúp Meta thiết kế và sản xuất chip riêng.

Phát triển chip AI riêng

Một trong những bước đi sâu sắc nhất trong chiến lược đa dạng hóa chip AI của Meta là việc phát triển chip riêng.

Hôm 11.3, Meta công bố lộ trình phát triển 4 chip AI do công ty tự thiết kế trong bối cảnh đang nhanh chóng mở rộng các trung tâm dữ liệu.

Các chip AI mới nằm trong chương trình Meta Training and Inference Accelerator (MTIA) của công ty. Chip đầu tiên trong loạt này có tên MTIA 300, đã được đưa vào sử dụng để vận hành các hệ thống xếp hạng và gợi ý nội dung của Meta. Ba chip còn lại gồm MTIA 400, MTIA 450, MTIA 500 sẽ được triển khai vào năm 2026 và 2027. Trong đó, MTIA 450 và MTIA 500 được thiết kế để thực hiện suy luận, quá trình mô hình AI phản hồi các câu hỏi và yêu cầu của người dùng.

“Hiện nay, chúng tôi thấy nhu cầu về suy luận đang bùng nổ và đó là lĩnh vực mà chúng tôi đang tập trung”, ông Yee Jiun Song, Phó chủ tịch phụ trách kỹ thuật của Meta, cho biết.

Meta đã đạt được một số thành công với các chip phục vụ suy luận, nhưng lại gặp khó khăn với tham vọng lâu dài là phát triển chip để huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn vận hành các ứng dụng AI.

Bắt đầu từ MTIA 400, Meta đã thiết kế cả một hệ thống hoàn chỉnh xoay quanh các chip này. Hệ thống có kích thước tương đương nhiều giá máy chủ và bao gồm cả một phiên bản làm mát bằng chất lỏng. MTIA 400 đang trên lộ trình được triển khai trong các trung tâm dữ liệu của Meta.

Yee Jiun Song thông báo Meta dự định tung ra các chip AI mới với chu kỳ sáu tháng một lần, do công ty đang nhanh chóng mở rộng số lượng trung tâm dữ liệu để vận hành các ứng dụng như Instagram và Facebook.

“Đó là thực tế về tốc độ mà cơ sở hạ tầng của chúng tôi đang được xây dựng”, Yee Jiun Song nói.

Xu hướng

Tương tự Meta, nhiều công ty trong ngành AI, điển hình là OpenAI, cũng đang tích cực đa dạng hóa nguồn cung chip thay vì phụ thuộc vào Nvidia.

Hồi tháng 6.2025, OpenAI thuê các TPU của Google để vận hành ChatGPT và các sản phẩm AI khác.

Tháng 10.2025, OpenAI đã ký thỏa thuận chiến lược lớn với AMD để đa dạng hóa nguồn cung chip AI phục vụ hạ tầng tính toán khổng lồ của mình. Theo công bố từ cả hai công ty, thỏa thuận này là hợp đồng nhiều năm với tổng khối lượng chip có thể lên tới 6 gigawatt - quy mô cực lớn trong hạ tầng dữ liệu AI. Trong đó, giai đoạn triển khai ban đầu sẽ khoảng 1 gigawatt các GPU AMD Instinct MI450, dự kiến vào nửa cuối năm 2026, và sẽ tiếp tục mở rộng theo tiến độ theo các thế hệ GPU sau đó của AMD.

Trong khuôn khổ thỏa thuận, AMD còn phát hành chứng quyền cho phép OpenAI mua tới 160 triệu cổ phiếu AMD với giá chỉ 1 cent/cổ phiếu khi thời gian hợp đồng còn hiệu lực. Chứng quyền này sẽ được phân bổ theo từng giai đoạn, tùy vào các mốc tiến độ mà hai bên đã thống nhất.

Giai đoạn đầu tiên sẽ được kích hoạt sau khi lô MI450 ban đầu được giao nửa cuối năm 2026. Các mốc còn lại liên quan đến các mục tiêu giá cổ phiếu AMD cụ thể. Nếu cổ phiếu AMD đạt 600 USD thì phần cuối cùng của lượng cổ phiếu thưởng dành cho OpenAI sẽ được kích hoạt.

Hôm 27.2, OpenAI cho biết sẽ sử dụng năng lực tính toán tương đương 2 gigawatt từ các chip AI Trainium của Amazon Web Services. Thông báo này được đưa ra cùng thời điểm OpenAI hoàn tất vòng gọi vốn 110 tỉ USD để đạt mức định giá 840 tỉ USD, trong đó Amazon đầu tư 50 tỉ USD, Nvidia rót 30 tỉ USD và 30 tỉ USD đến từ SoftBank.

Không chỉ dừng ở đó, OpenAI còn đẩy mạnh phát triển chip AI riêng cùng các đối tác như Broadcom và TSMC, với mục tiêu sản xuất chip tùy chỉnh có thể thực hiện cả huấn luyện và suy luận mô hình trong tương lai.

Ngoài OpenAI và Meta, Google, Amazon và Microsoft đã đầu tư mạnh vào chip AI nội bộ. Google phát triển TPU riêng từ nhiều năm trước. Amazon phát triển các chip như Trainium và Inferentia để phục vụ AI trên nền tảng điện toán đám mây Amazon Web Services.

Microsoft phát triển chip AI riêng như một phần trong chiến lược giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp bên ngoài và tối ưu hóa hạ tầng AI cho nền tảng điện toán đám mây Azure cùng các dịch vụ AI của mình.

Sau chip Maia và Cobalt, Microsoft tăng cường nỗ lực này bằng việc ra mắt thế hệ chip AI nội bộ thứ hai có tên Maia 200 hồi đầu năm 2026. Maia 200 được xây dựng trên tiến trình 3 nanomet hiện đại của TSMC, nhắm tới nhiệm vụ suy luận AI với hiệu năng cao và tối ưu chi phí.

Các công ty chip mới nổi như Etched.ai hay Cerebras đang nỗ lực phát triển giải pháp chuyên biệt cho AI, hướng tới cạnh tranh với GPU truyền thống và mở rộng lựa chọn trong hệ sinh thái phần cứng AI.