Mỹ cấm Nvidia bán chip AI mạnh nhất cho Trung Quốc, giờ tìm cách bịt lỗ hổng quan trọng

Song bất chấp các hạn chế từ Mỹ với việc xuất khẩu những chip AI tiên tiến nhất của Nvidia, gồm cả GPU (bộ xử lí đồ họa) Nvidia GB300, một số công ty Trung Quốc vẫn có thể tiếp cận năng lực tính toán từ các chip này thông qua những trung tâm dữ liệu đặt tại Đông Nam Á.

Ngày 16/7, startup Moonshot AI (Trung Quốc) phát hành Kimi K3, mô hình AI trọng số mở lớn nhất thế giới với 2.800 tỉ tham số, có hiệu năng tiệm cận Claude Fable 5 của Anthropic và GPT-5.6 Sol của OpenAI.

Chưa đầy một tuần sau, ông Michael Kratsios, Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng, cáo buộc Moonshot AI tiếp cận các máy chủ sử dụng chip Nvidia GB300 tại Thái Lan để huấn luyện mô hình AI.

Kimi K3 là một trong nhiều mô hình AI mới của Trung Quốc đạt được những bước tiến lớn về hiệu suất những tháng gần đây, khi cuộc đua giành vị thế thống trị về AI giữa hai nước ngày càng căng thẳng. DeepSeek và Alibaba cũng vừa phát hành các mô hình AI mới là V4 Pro và Qwen3.8 Max đạt kết quả tốt trong những bài đánh giá hiệu năng.

Các chuyên gia trong ngành cho rằng khả năng tiếp cận năng lực tính toán tiên tiến thông qua nhà cung cấp dịch vụ đám mây ở nước ngoài là một yếu tố quan trọng giúp các mô hình AI Trung Quốc nâng cao năng lực. Mỹ đang thảo luận luật nhằm bịt lỗ hổng này, nhưng vẫn còn nhiều trở ngại cần vượt qua trước khi các biện pháp đó thực sự phát huy tác dụng.

Các công ty Trung Quốc tiếp cận năng lực tính toán của Nvidia ở nước ngoài

Những chip AI tiên tiến nhất của Nvidia đang nằm trong diện bị Mỹ hạn chế xuất khẩu sang Trung Quốc. Trong khi đó, một số loại chip AI có hiệu năng thấp hơn vẫn được phép xuất khẩu sang nước này.

Cassia King, nhà nghiên cứu cấp cao thuộc nhóm Chính sách Năng lực tính toán của Viện Chính sách và Chiến lược AI, nói với kênh CNBC rằng việc Moonshot AI tiếp cận năng lực tính toán thông qua một cơ sở tại Thái Lan là hợp pháp, “miễn là không trực tiếp mua và sở hữu phần cứng vật lí”.

Theo bà Cassia King, cơ chế kiểm soát xuất khẩu của Mỹ hiện “kiểm soát các chip AI vật lí, chứ không bao phủ quyền truy cập từ xa vào những chip đó”.

Khi được hỏi về việc các công ty Trung Quốc tiếp cận năng lực tính toán của Nvidia ở nước ngoài để huấn luyện mô hình AI, một quan chức Nhà Trắng nói với CNBC: “Chính quyền Trump đã triển khai cơ chế kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt nhất trong lịch sử hiện đại và vẫn cam kết bảo vệ an ninh quốc gia cũng như an ninh kinh tế của Mỹ”.

Bộ Thương mại Mỹ cùng Cục Công nghiệp và An ninh không phản hồi khi được đề nghị bình luận về vấn đề trên.

Các nhà cung cấp dịch vụ đám mây quy mô lớn của Trung Quốc, trong đó có ByteDance, Alibaba và Tencent, được cho là đã truy cập từ xa năng lực tính toán của chip Nvidia thông qua các quốc gia châu Á khác như Thái Lan, Malaysia và Nhật Bản.

ByteDance (chủ sở hữu TikTok) và Tencent không phản hồi về thông tin này, trong khi Alibaba từ chối bình luận.

Theo nguồn tin của CNBC, ByteDance từng hợp tác với Aolani Cloud, nhà cung cấp dịch vụ đám mây có trụ sở tại Singapore đang sử dụng chip Nvidia, để tiếp cận năng lực tính toán tại Malaysia.

Hồi tháng 3, tờ WSJ cho biết ByteDance hợp tác với Aolani Cloud để triển khai kế hoạch sử dụng khoảng 500 hệ thống máy chủ tích hợp Nvidia Blackwell tại Malaysia, với khoảng 36.000 GPU B200.

Blackwell là dòng chip AI bị Mỹ cấm xuất khẩu sang Trung Quốc. Thuộc thế hệ Blackwell, B200 là một trong những chip AI mạnh nhất hiện nay, được thiết kế để huấn luyện và vận hành các mô hình AI rất lớn.

Các nguồn tin cho biết Aolani Cloud mua các máy chủ này từ Aivres, công ty chuyên lắp ráp máy chủ sử dụng chip Nvidia. Nếu tất cả các thỏa thuận hoàn tất, tổng giá trị phần cứng liên quan có thể hơn 2,5 tỉ USD.

Theo WSJ, ByteDance dự định sử dụng năng lực tính toán này cho nghiên cứu và phát triển AI bên ngoài Trung Quốc, đồng thời đáp ứng nhu cầu AI ngày càng tăng từ khách hàng trên toàn cầu.

Phản hồi CNBC, Aolani Cloud nói rằng công ty làm việc “với một cơ sở khách hàng toàn cầu và đa dạng, bao gồm khách hàng ở Bắc Mỹ và châu Á”.

Người phát ngôn Aolani Cloud cho biết thêm: “Các công ty sử dụng dịch vụ của chúng tôi không sở hữu, không có quyền yêu cầu sở hữu trong tương lai và không được tiếp cận vật lí với những chip cung cấp năng lực cho các giải pháp của chúng tôi”.

Theo Aolani Cloud, mọi quyền truy cập được phép vào dịch vụ, cơ sở hạ tầng hoặc công nghệ của công ty đều tuân thủ đầy đủ các quy định hiện hành.

Việc xây dựng cơ sở hạ tầng AI tại Đông Nam Á bùng nổ khi các công ty tìm cách khai thác thị trường đang phát triển mạnh về năng lực tính toán tiên tiến.

Công ty bất động sản JLL ước tính tổng công suất trung tâm dữ liệu trên toàn cầu có thể tăng gần gấp đôi, lên 200 GW vào năm 2030.

Theo dữ liệu do DC Byte tổng hợp, hiện có 31 trung tâm dữ liệu công suất từ 100 MW trở lên đang được lên kế hoạch tại Malaysia, Indonesia và Thái Lan. Hiện nay chỉ có hai trung tâm dữ liệu như vậy ở cả ba nước này.

Đạo luật An ninh Truy cập Từ xa sẽ thay đổi điều gì?

Michelle Nie, nghiên cứu viên thỉnh giảng về công nghệ và an ninh quốc gia tại tổ chức nghiên cứu Center for a New American Security (Trung tâm An ninh Mỹ Mới), nói với CNBC rằng lỗ hổng này “đang đe dọa an ninh quốc gia Mỹ”.

Bà nói thêm: “Mục đích của các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip là ngăn Trung Quốc sử dụng những chip tiên tiến của Mỹ để huấn luyện các mô hình AI tiên phong”.

Một dự luật được đề xuất mang tên Đạo luật An ninh Truy cập Từ xa (RASA) đang hướng tới việc mở rộng phạm vi kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, gồm cả quyền truy cập từ xa qua đám mây với các phần cứng và phần mềm quan trọng. Dự luật đã được Hạ viện Mỹ thông qua ngày 12/1/2026 nhưng vẫn chưa được Thượng viện phê chuẩn.

Theo Michelle Nie, dự luật có thể vấp phải sự phản đối từ ngành công nghiệp. Bà cho biết: “Các nhà cung cấp dịch vụ đám mây sẽ phải gánh trách nhiệm tuân thủ những yêu cầu về xác minh khách hàng và KYC (biết khách hàng của mình) mà dự luật đưa ra”.

Tuy nhiên, Michelle Nie cho rằng chỉ thông qua RASA cũng chưa thể giải quyết vấn đề. Dự luật sẽ trao cho Mỹ “thẩm quyền quản lí quyền truy cập từ xa”, nhưng sau đó chính quyền Trump vẫn phải xây dựng một quy định cụ thể để kiểm soát quyền truy cập từ xa vào các chip tiên tiến.

Cassia King cho biết Cục Công nghiệp và An ninh Mỹ có thể nhanh chóng ban hành quy định mới, thậm chí “chỉ trong vài ngày” nếu nhận được sự ủng hộ của Nhà Trắng.

Tuy nhiên, bà nhấn mạnh: “Thách thức sẽ nằm ở việc xây dựng một quy định vừa hiệu quả vừa có thể thực thi. Các nhà hoạch định chính sách sẽ cần xác định loại năng lực tính toán nào thuộc phạm vi kiểm soát, những đối tượng nào bị cấm truy cập từ xa và cách triển khai một cơ chế KYC đủ chặt chẽ để xác minh khách hàng”.