Mỹ muốn đưa tên lửa có tốc độ gần 4.800km/h lên chiến hạm
Lockheed Martin đã nhận hợp đồng giai đoạn 2 để đưa tên lửa đánh chặn PAC-3 MSE lên tàu chiến Mỹ. Tên lửa sẽ kết nối với hệ thống chiến đấu Aegis và được phóng từ ống phóng thẳng đứng Mk 41. Hãng đặt mục tiêu thử trên tàu năm 2028 và đưa vào trang bị chậm nhất năm 2029.
PAC-3 MSE là phiên bản nâng cấp của tên lửa đánh chặn Patriot, hiện chủ yếu được triển khai trên mặt đất. Theo Lockheed Martin, hợp đồng phát triển giai đoạn hai được trao vào cuối tháng 9/2026 nhưng chưa công bố giá trị. Trước đó, hợp đồng đầu tiên trị giá 93 triệu USD vào tháng 4 đã đưa dự án thành chương trình chính thức của Hải quân Mỹ.
Về tốc độ, tạp chí Popular Mechanics ước tính PAC-3 MSE có thể đạt Mach 4–5, tương đương khoảng 4.800 km/h trở lên tùy điều kiện bay. Tuy nhiên, Lockheed Martin chưa công bố thông số tốc độ tối đa chính thức của tên lửa.
Để đưa PAC-3 MSE lên chiến hạm, Lockheed Martin đã tự đầu tư 120 triệu USD cho nghiên cứu và phát triển, tập trung điều chỉnh phần cứng, phần mềm để tên lửa tương thích với hệ thống chiến đấu Aegis và bệ phóng Mk 41. Nếu thành công, Hải quân Mỹ sẽ có thêm một phương án đánh chặn mà không cần phát triển loại tên lửa hoàn toàn mới.
Vì sao Hải quân Mỹ cần thêm PAC-3 MSE
Các khu trục hạm trang bị Aegis hiện dựa vào tên lửa SM-2, SM-3, SM-6 và ESSM. Trong đó, SM-3 chuyên đánh chặn tên lửa đạn đạo ngoài khí quyển. Chiến dịch ở Biển Đỏ cho thấy kho tên lửa này tiêu hao nhanh ra sao. Tháng 1/2025, Phó Đô đốc Brendan McLane công bố con số cụ thể. Trong khoảng 15 tháng đối phó Houthi, tàu Mỹ đã bắn 220 tên lửa. Riêng SM-2 là 120 quả, SM-6 là 80 quả.
Tại Thái Bình Dương, Hải quân Mỹ cũng tính đến nguy cơ các tàu chiến bị tấn công bằng vũ khí siêu vượt âm của đối thủ. Theo Reuters tháng 10/2024, đây là một trong những lí do Mỹ xem xét tích hợp PAC-3 MSE vào hệ thống Aegis để bổ sung khả năng phòng thủ tên lửa. Trang The War Zone (TWZ) cho biết PAC-3 MSE thường được so sánh với SM-2, loại tên lửa đảm nhiệm phòng không tầng giữa, nằm giữa ESSM tầm ngắn và các tên lửa SM-6, SM-3 có khả năng đánh chặn ở phạm vi hoặc độ cao lớn hơn. TWZ nhận định PAC-3 MSE có thể thay thế SM-2 trong tương lai, nhưng Hải quân Mỹ chưa công bố kế hoạch cụ thể về việc này.
PAC-3 MSE diệt mục tiêu bằng cách đâm trực tiếp, thay vì kích nổ đầu đạn ở gần. Bản MSE dùng động cơ nhiên liệu rắn hai xung và cánh điều khiển lớn hơn bản PAC-3 đời trước. Cơ cấu chấp hành cũng được nâng cấp. Theo Lockheed Martin, các thay đổi này giúp tên lửa cơ động hơn, bay cao và xa hơn. Hãng không công bố tốc độ hay tầm bắn cụ thể.
PAC-3 MSE chống được tên lửa đạn đạo chiến thuật, tên lửa hành trình và máy bay. Lockheed Martin còn nhắc tới cả tên lửa siêu vượt âm. Hồi tháng 4, ông Jason Reynolds, phó chủ tịch phụ trách phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp của Lockheed Martin, trả lời Naval News. Theo ông, tên lửa "đã được kiểm chứng ở Ukraine trước các mối đe dọa siêu vượt âm".
Đưa PAC-3 MSE vào ống phóng Mk 41
Trên đất liền, PAC-3 MSE được phóng từ bệ Patriot và nhận dẫn đường từ radar của Lục quân. Trên biển, mọi thứ phải đi qua Aegis và ống phóng Mk 41. Đây là hệ thống phóng thẳng đứng tiêu chuẩn trên các khu trục hạm lớp Arleigh Burke.
Để đưa PAC-3 MSE lên chiến hạm, Lockheed Martin đang thực hiện bốn thay đổi chính. Trước hết, hãng phát triển hệ thống truyền dữ liệu sử dụng băng tần S và X, giúp tên lửa nhận thông tin và lệnh điều khiển từ tàu. Trong đó, các radar SPY-1 và SPY-6 của hệ thống Aegis đều hoạt động ở băng S. Tiếp theo, kĩ sư điều chỉnh phần mềm để kiểm soát chính xác thời điểm thực hiện từng bước trong quá trình phóng. Hãng cũng phát triển phần mềm điều khiển hỏa lực mới, được thiết kế để dễ cài đặt và cập nhật. Cuối cùng là chế tạo ống chứa phù hợp với cả tên lửa PAC-3 MSE và bệ phóng Mk 41.
Lockheed Martin cũng phải thiết kế lại ống chứa PAC-3 MSE để tương thích với bệ phóng Mk 41 và bảo vệ tên lửa trong điều kiện hoạt động trên biển. Hãng đã hoàn thành thử nghiệm đẩy một quả PAC-3 MSE qua ống chứa mới mà không gây hư hại. Tuy nhiên, kết quả này mới chứng minh khả năng tương thích về cơ khí, chưa phải một cuộc phóng thử từ chiến hạm.
Theo USNI News, Lockheed Martin từng cân nhắc bố trí hai tên lửa trong một ô phóng Mk 41, nhưng sau đó chọn phương án mỗi ô một quả để hạn chế thay đổi thiết kế. Trang The War Zone (TWZ) cho biết ống chứa mới tương thích với cả Mk 41 loại chiến thuật và loại dài dành cho tên lửa tấn công, giúp Hải quân không phải cải hoán bệ phóng hiện có.
Khả năng phối hợp với Aegis cũng đã được kiểm tra bước đầu. Trong thông báo ngày 20/5/2024, Lockheed Martin cho biết hãng đã phóng PAC-3 MSE từ bệ Mk 70 tại thao trường White Sands, bang New Mexico. Tên lửa sử dụng phiên bản Aegis ảo hóa để đánh trúng mục tiêu mô phỏng tên lửa hành trình. Mk 70 là hệ thống phóng dạng container phát triển từ Mk 41. Cuộc thử nghiệm cho thấy PAC-3 MSE có thể hoạt động cùng Aegis trên đất liền, nhưng hiệu quả khi triển khai trên chiến hạm vẫn cần được kiểm chứng.
Lộ trình thử nghiệm và áp lực sản xuất PAC-3 MSE
Lockheed Martin dự kiến thử nghiệm PAC-3 MSE trên đất liền vào năm 2027, trước khi chuyển sang thử trên chiến hạm năm 2028. Hãng đặt mục tiêu đưa tên lửa vào trang bị từ năm 2029, nhưng chưa công bố tàu chiến đầu tiên sẽ tiếp nhận hệ thống này.
Hải quân Mỹ đã đưa PAC-3 MSE vào kế hoạch mua sắm. Trong đề xuất ngân sách tài khóa 2027, lực lượng này dự kiến chi hơn 1,73 tỉ USD cho 405 quả tên lửa. Theo The War Zone (TWZ), mỗi quả có giá ước tính 4,05 triệu USD, chưa kể ống chứa khoảng 200.000 USD, nâng tổng chi phí lên 4,25 triệu USD. Để so sánh, đơn giá SM-6 Block IA trong cùng tài liệu là 4,348 triệu USD. Tuy nhiên, Hải quân Mỹ lưu ý các mức giá và số lượng trên vẫn là dự toán, dựa theo hợp đồng của Lục quân và còn chờ Quốc hội phê duyệt.
Khả năng đáp ứng đơn hàng phụ thuộc vào tiến độ mở rộng sản xuất của Lockheed Martin. Năm 2025, hãng bàn giao 620 quả PAC-3 MSE. Theo thỏa thuận khung ký ngày 6/1/2026, công suất dự kiến tăng từ khoảng 600 lên 2.000 quả mỗi năm. Đến ngày 29/7, Lầu Năm Góc trao hợp đồng mua sắm nhiều năm với tổng giá trị tối đa 58,62 tỉ USD, bao gồm khoản 4,7 tỉ USD đã ký hồi tháng 4. Theo Reuters, hợp đồng bao trùm các năm tài khóa 2026 - 2032. Defense Daily cho biết một số điều khoản vẫn đang được hoàn thiện.
Phiên bản dành cho Hải quân Mỹ sẽ được lắp ráp cùng dây chuyền với tên lửa của Lục quân tại nhà máy Camden, bang Arkansas. Lockheed Martin dự kiến tăng khoảng 50% nhân sự tại đây, từ 1.200 lên 1.850 người, nhằm phục vụ kế hoạch tăng gấp ba công suất trước cuối năm 2030.
Việc sử dụng chung dây chuyền giúp Hải quân Mỹ tận dụng năng lực sản xuất sẵn có, nhưng cũng phải chia sẻ nguồn cung với Lục quân Mỹ và các khách hàng nước ngoài. Trong khi mục tiêu trang bị được đặt ra cho năm 2029, công suất mới dự kiến chỉ hoàn thành vào cuối năm 2030. Vì vậy, số lượng PAC-3 MSE Hải quân có thể nhận trong giai đoạn đầu vẫn chưa được xác định.
