Nghiện thuốc lá lâu năm, người đàn ông bị hoại tử khô rụng dần từng ngón tay chân
Một người đàn ông 73 tuổi ở Vĩnh Long vừa phải nhập viện trong tình trạng các đầu ngón tay, ngón chân hai bên bị hoại tử khô và chuyển sang màu đen. Nguyên nhân xuất phát từ thói quen hút thuốc lá kéo dài nhiều năm.
Thông tin được BSCKII Nguyễn Kim Tưởng – Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á Vĩnh Long chia sẻ vào chiều 7/11. Theo bác sĩ Tưởng, nhiều người vẫn lầm tưởng khói thuốc lá chỉ tàn phá lá phổi hoặc làm suy giảm chức năng tim mạch. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa đã chứng minh thứ khói độc này còn âm thầm hủy hoại hệ thống mạch máu ngoại biên, cắt đứt nguồn sống của các đầu chi và dẫn đến nguy cơ phải cắt cụt tay, chân.
Thuốc lá âm thầm phá hủy hệ thống mạch máu
Bệnh nhân là ông T.H.L. (73 tuổi, ngụ tại Vĩnh Long) nhập viện trong tình trạng các ngón tay và ngón chân hai bên đã bị hoại tử khô nghiêm trọng. Qua khai thác tiền sử, ông L. có thói quen nghiện thuốc lá lâu năm với mức độ tích lũy lên tới 50 gói/năm.
“Đây là một minh chứng lâm sàng điển hình cho thấy nicotine tàn phá hệ tuần hoàn ngoại biên khốc liệt như thế nào. Khi các mạch máu bị tổn thương và tắc nghẽn, máu không thể lưu thông đến tận cùng các đầu ngón. Tình trạng thiếu oxy và dưỡng chất kéo dài khiến các mô tế bào chết dần, gây ra hiện tượng loét, hoại tử, buộc người bệnh phải đối mặt với nguy cơ phẫu thuật cắt bỏ chi để bảo toàn tính mạng”, bác sĩ Tưởng cho biết.
Theo các chuyên gia y tế, hoạt chất nicotine trong thuốc lá có khả năng gây co mạch, làm tăng nhịp tim và huyết áp. Trong khi đó, các độc chất khác trong khói thuốc sẽ làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, thúc đẩy phản ứng viêm và gây rối loạn chức năng tuần hoàn.
Khi mạch máu tổn thương và lưu lượng máu đến các chi suy giảm, những bộ phận ở xa tim như ngón tay, ngón chân sẽ không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất. Tình trạng thiếu máu kéo dài khiến các mô bị hủy hoại, xuất hiện những vết loét khó lành và cuối cùng dẫn đến hoại tử.
Đáng lo ngại, các dấu hiệu ban đầu của bệnh thường tiến triển rất âm thầm. Người bệnh có thể cảm thấy bàn tay, bàn chân thường xuyên lạnh, tê bì, châm chích hoặc đau nhức khi vận động. Nhiều người chủ quan cho rằng đây chỉ là biểu hiện của tuổi tác hoặc do thời tiết lạnh nên không đi khám. Đến khi xuất hiện những cơn đau dữ dội, đầu ngón chuyển sang màu tím sẫm, đen hoặc loét lâu ngày, tổn thương mạch máu lúc này đã tiến triển nghiêm trọng.
Cảnh giác với bệnh Buerger do tác động của nicotine
Trong y học, tổn thương mạch máu nặng nề nhất liên quan trực tiếp đến khói thuốc được gọi là bệnh Buerger (hay viêm tắc mạch huyết khối). Bệnh lí nguy hiểm này tấn công chủ yếu vào các mạch máu có kích thước nhỏ và vừa ở vùng tay và chân.
Phân tích của BSCKII Nguyễn Kim Tưởng cho thấy, các chất độc hại trong thuốc lá, đặc biệt là nicotine, khi xâm nhập vào cơ thể sẽ kích ứng mạnh mẽ làm lớp nội mạc mạch máu bị viêm nhiễm nặng nề. Quá trình viêm kéo dài tạo điều kiện thuận lợi cho các cục máu đông (huyết khối) hình thành, làm thu hẹp lòng mạch và cuối cùng gây tắc nghẽn hoàn toàn dòng chảy của máu nuôi chi.
Ở giai đoạn đầu, các dấu hiệu của bệnh Buerger thường rất mơ hồ khiến người bệnh dễ lơ là bỏ qua. Ban đầu chỉ là cảm giác đau nhức râm râm ở các đầu ngón tay, ngón chân; vùng bàn tay, bàn chân thường xuyên lạnh ngắt, tê bì hoặc đổi màu tái nhợt. Đôi khi, người bệnh chỉ nhận thấy các vết xước nhỏ hay vết loét ở đầu ngón mãi không chịu lành.
Tuy nhiên, nếu người bệnh tiếp tục nạp nicotine vào cơ thể, tình trạng tắc nghẽn mạch máu sẽ tiến triển với tốc độ cực kì nhanh chóng. Việc thiếu máu nuôi dưỡng khiến các đầu ngón dần chuyển sang màu đen, hoại tử khô và rụng dần.
Giải pháp ngăn ngừa hoại tử và bảo tồn chi thể
Theo BSCKII Nguyễn Kim Tưởng, quá trình điều trị đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa. Những phương tiện chẩn đoán hiện đại như siêu âm Doppler màu và chụp mạch máu xóa nền (DSA) sẽ giúp bác sĩ đánh giá chính xác hệ thống mạch máu, xác định vị trí tổn thương cũng như khả năng tái thông dòng máu.
Tùy vào tình trạng cụ thể, người bệnh có thể được cân nhắc các phương pháp điều trị can thiệp như nong mạch, đặt stent hoặc phẫu thuật bắc cầu mạch máu nhằm cải thiện lưu thông máu đến vùng tổn thương.
Tuy nhiên, bác sĩ Tưởng nhấn mạnh, hiệu quả điều trị sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng nếu người bệnh tiếp tục hút thuốc lá hoặc sử dụng các sản phẩm chứa nicotine. Việc loại bỏ hoàn toàn yếu tố nguy cơ này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc kiểm soát bệnh và hạn chế nguy cơ tái phát.
Bên cạnh đó, bệnh nhân cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị của bác sĩ, thực hiện thăm khám định kì và chú ý giữ gìn vệ sinh cẩn thận vùng bàn tay, bàn chân. Người bệnh cần tránh tuyệt đối các va chạm hay chấn thương dù là nhỏ nhất, vì một vết xước nhỏ cũng có thể bùng phát thành ổ hoại tử. Đặc biệt, khi đã xuất hiện tổn thương, tuyệt đối không được tự ý đắp các loại lá cây, thuốc nam hoặc tự xử lí vết loét tại nhà.
“Câu chuyện của bệnh nhân 73 tuổi là lời cảnh tỉnh đắt giá đối với những người đang hút thuốc lá lâu năm. Đừng chờ đến khi các đầu ngón tay, ngón chân hoại tử, chuyển màu đen mới nhận ra cái giá phải trả cho thói quen này. Ngừng thuốc lá ngay hôm nay chính là một trong những cách thiết thực nhất để bảo vệ hệ mạch máu và giữ gìn khả năng vận động của chính mình”, bác sĩ Tưởng chia sẻ.
